ไหล่ติดในผู้สูงอายุ 74 ปี เป็นมา 3 ปี รักษายังไงก็ไม่หายสักที จริง ๆ ยังมีทางดีขึ้นไหม?

หลายคนอาจรู้สึกเหมือนคุณป้าท่านหนึ่ง (ขอใช้ชื่อสมมติว่า “ป้าเดือน”) อายุ 74 ปี

ยกแขนขวาไม่ขึ้นมาหลายปีแล้ว ปวดร้าวจากหัวไหล่ลงมาแถวหน้าแขน เวลาเอื้อมไปหยิบของสูง ๆ ต้องใช้มืออีกข้างช่วย เวลาเปลี่ยนเสื้อ ใส่เสื้อชั้นใน หรือเอื้อมไปหยิบของด้านหลัง ลำบากมาก ต้องค่อย ๆ ทำทีละนิด กลางคืนบางวันเจ็บจนนอนตะแคงข้างขวาไม่ได้

ป้าเดือนคิดว่า “อายุมากแล้ว เป็นเรื่องธรรมดา” ปล่อยไว้เรื่อย ๆ จนกลายเป็นไหล่ติดเรื้อรังมากว่า 3 ปี ทั้งที่จริง ๆ แล้ว ไหล่ติดในผู้สูงอายุ ถ้ารักษาถูกวิธี ยังมีโอกาสดีขึ้นได้มาก ครับ

บทความนี้หมออยากเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย ว่าไหล่ติดคืออะไร ทำไมเป็นเรื้อรังได้นานหลายปี ต้องตรวจอะไรบ้าง และมีวิธีรักษาอะไรที่เหมาะกับคุณป้าอายุ 70+

ไหล่ติดคืออะไร ทำไมยิ่งปล่อยยิ่งแข็ง?

ไหล่ติด (Frozen shoulder) คือภาวะที่ เยื่อบุข้อไหล่ด้านในหนาตัว แข็ง และหดรัด รอบ ๆ หัวกระดูกต้นแขน ทำให้ข้อไหล่เคลื่อนไหวได้น้อยลง ทั้งแบบที่ “คนไข้ขยับเอง” และ “หมอช่วยขยับให้”

ต่างจากแค่กล้ามเนื้อตึงธรรมดา ตรงที่

ยกแขนไปข้างหน้าได้ไม่สุด
กางแขนออกข้างก็ได้น้อย
เอื้อมมือไปด้านหลัง (เช่น แตะตะขอเสื้อชั้นใน) ยิ่งทำไม่ได้

ในผู้สูงอายุ มักไม่ได้มี “ไหล่ติดอย่างเดียว” แต่มี

เส้นเอ็นรอบหัวไหล่เสื่อม (rotator cuff เสื่อม)
กล้ามเนื้อสะบักอ่อนแรง
ข้อคอเสื่อมร่วมด้วย ทั้งหมดทำให้ปวดไหล่–ร้าวลงแขน เหมือนกรณีของคุณป้า 74 ปีที่ปวดร้าวลงหน้าแขนด้วย

ทำไมป้า 74 ปีถึงเป็นไหล่ติดเรื้องรัง 3 ปีได้?

มีหลายปัจจัยที่ทำให้ไหล่ติดอยู่นานในผู้สูงอายุ

ตอนเริ่มปวด ไม่กล้าใช้แขน เจ็บแล้วหยุดใช้ข้างนั้น → ข้อไม่ถูกขยับ → เยื่อบุข้อยิ่งหดรัดตัว
กลัวเจ็บ เลยไม่กล้ายืด มีคนช่วยดึงแรงครั้งหนึ่งแล้วเจ็บมาก → จากนั้นไม่ยอมทำกายภาพอีกเลย → ข้อยิ่งแข็ง
เส้นเอ็น–กล้ามเนื้อเสื่อมตามอายุ ทำให้ไหล่ต้องทำงานผิดท่า เช่น ใช้สะบักโก่งแทนการหมุนหัวไหล่
มีโรคร่วม เช่น เบาหวาน หรือข้อเสื่อมอื่น ๆ ไหล่ติดในคนเป็นเบาหวานมักเป็นมากและนานกว่าคนทั่วไป

เมื่อปล่อยให้ติดนาน 1–3 ปี พังผืดรอบข้อจะจับแน่นขึ้น ทำให้ไหล่แข็งเหมือนถูกล็อก แต่ ไม่ได้แปลว่าจะแก้ไม่ได้ เพียงแต่ต้องใช้วิธีรักษาที่เข้มข้นและเหมาะกับสภาพข้อในตอนนี้มากขึ้นครับ

อาการแบบไหนเข้าข่าย “ไหล่ติดในผู้สูงอายุ”

สำหรับคุณป้าอายุ 74 ปีที่มีไหล่ติดข้างขวา นาน 3 ปี พร้อมอาการปวดร้าวลงหน้าแขน อาการมักเป็นแบบนี้

ยกแขนขวาได้ไม่เท่าข้างซ้าย
กางแขนออกข้างจะรู้สึกตึงและเจ็บมาก
เอื้อมมือไปข้างหลัง เช่น หยิบของจากกระเป๋าหลัง แทบทำไม่ได้
ตอนเริ่มขยับจะเจ็บ แต่ถ้าขยับไปสักพักอาจดีขึ้นเล็กน้อย
ถ้าใช้งานมาก ๆ จะปวดมากขึ้นช่วงเย็น
บางคนตึงมากจนต้องใช้ลำตัวช่วยเอียงแทนการใช้ไหล่

ปวดร้าวลงหน้าแขน → มักเกี่ยวกับเส้นเอ็น biceps หรือเส้นเอ็นรอบไหล่ที่อักเสบร่วมด้วย

ต้องตรวจอะไรบ้างในไหล่ติดเรื้อรังของผู้สูงอายุ

หมอแนะนำว่าควรตรวจอย่างน้อย 3 ส่วนนี้

1) ตรวจร่างกายไหล่แบบละเอียด

ขยับไหล่ไปทุกทิศทาง ดูว่าติดแค่ไหน
คลำเส้นเอ็นรอบไหล่ ว่ามีส่วนไหนอักเสบหรือฉีก
ดูการทำงานของสะบักว่าโก่งผิดปกติหรือไม่

2) X-ray ไหล่

ดูว่ากระดูกหัวไหล่–เบ้าข้อมีข้อเสื่อมมากไหม
มีหินปูนเกาะเส้นเอ็น (calcific tendinitis) หรือไม่

3) Ultrasound ไหล่

เหมาะมากในผู้สูงอายุ เพราะไม่เจ็บ ไม่โดนรังสี
ดูเส้นเอ็น rotator cuff, Bursa, Biceps tendon
ดูว่ามีการฉีกขาดหรือแค่เสื่อม–อักเสบ

บางรายที่สงสัยเส้นประสาทจากคอ → อาจต้องตรวจคอเพิ่มเติมด้วย เช่น X-ray หรือ MRI

วิธีรักษาไหล่ติดเรื้อรังในผู้สูงอายุ 74 ปี

แม้เป็นมานาน 3 ปี ก็ยังมีโอกาสดีขึ้นได้มากถ้ารักษาถูกวิธี การรักษาหลัก ๆ คือ

1) กายภาพบำบัดที่ “ถูกท่า” และต่อเนื่อง

สำคัญที่สุด แต่หลายคน “ทำแล้วไม่ดีขึ้น” เพราะ

ดัดแรงเกิน → เจ็บ → ไม่กล้ามาอีก
ทำแค่ 2–3 ครั้งแล้วหยุด
ไม่มีท่าการบ้านให้ทำเองที่บ้าน

หลักของกายภาพคือ

ยืดไหล่ทีละนิด ภายในระดับที่ปวด “ทนได้”
เสริมกล้ามเนื้อสะบัก–ไหล่ให้ทำงานประคองข้อ
ทำทุกวัน วันละ 10–15 นาที จะดีกว่าทำครั้งเดียวหนัก ๆ

ตัวอย่างท่าที่ทำเองได้ (ถ้าแพทย์อนุญาต)

ท่าแกว่งแขน (pendulum)
ท่ายืดด้วยผ้าเช็ดตัว (towel stretch)
ใช้มือดันผนังเพื่อยืดไหล่
ใช้ไม้กวาดช่วยพาดไหล่ขึ้น–ลง

ทำทีละนิด แต่สม่ำเสมอ สำคัญที่สุดครับ

2) ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่ด้วย Ultrasound

สำหรับคุณป้าที่ปวดมาก ๆ ยกไม่ขึ้น หรือมีจุดเจ็บชัดเจนที่

ช่วง subacromial space
รอบ biceps tendon
ในข้อไหล่

การฉีดสเตียรอยด์ปริมาณต่ำเข้า “ตำแหน่งที่อักเสบตรงจุด” ด้วย Ultrasound นำทาง

→ ช่วยลดอักเสบ

→ ลดปวด

→ ทำให้เริ่มกายภาพได้ง่ายขึ้น

โดยทั่วไปฉีด 1–3 ครั้ง ห่างกันเป็นเดือน ๆ ตามแพทย์เห็นสมควร

3) ยาแก้ปวด–ลดอักเสบแบบกินและทา

ควรใช้แบบระยะสั้น

พาราเซตามอล
NSAIDs (ถ้าไม่มีโรคไต–โรคกระเพาะ–หัวใจ)
ยาแก้อักเสบเฉพาะที่แบบเจลทา

ช่วยให้ผ่านช่วงเจ็บได้ แล้วเน้นการฟื้นฟูด้วยการยืด–เสริมแรงแทนการพึ่งยาอย่างเดียว

4) เทคนิคขยายข้อด้วยน้ำ (Hydrodilatation)

ในกรณีที่ไหล่ติดมาก ตรวจแล้วเข้าได้กับ Frozen Shoulder ชัดเจน

สามารถใช้เทคนิค

ฉีดน้ำ–ยาชา–สเตียรอยด์ ปริมาณพอเหมาะเข้าในข้อไหล่ → ช่วย “ดันพังผืด” ให้ยืดออก → แล้วตามด้วยกายภาพทันที

เป็นวิธีที่ใช้กันมากในผู้สูงอายุ และมักช่วยให้ขยับได้ดีขึ้นเร็ว

5) ผ่าตัดส่องกล้องเปิดพังผืด (ในรายที่ล้มเหลวจากการรักษาทั้งหมด)

ใช้ในรายที่

ไหล่ติดนานหลายปี
รักษาทุกวิธีแล้ว ขยับได้น้อยมาก
ชีวิตประจำวันแย่ลงอย่างชัดเจน

การส่องกล้องจะ

ตัดพังผืดด้านใน
ล้างข้อ
ดูเส้นเอ็นรอบ ๆ ว่ามีส่วนไหนสมควรซ่อม

หลังผ่าตัดต้องทำกายภาพต่อเนื่อง เพราะถ้าปล่อยเฉย ๆ ไหล่จะติดใหม่ได้

การฟื้นตัวในผู้สูงอายุ 74 ปี ใช้เวลานานแค่ไหน?

โดยทั่วไป

4–6 สัปดาห์แรก: ถ้าฉีดยา–กายภาพอย่างถูกต้อง → ปวดลดลง เริ่มยกแขนได้ดีขึ้น
3 เดือน: ใช้มือทำกิจกรรมส่วนใหญ่ได้ดีขึ้น เช่น แต่งตัว หวีผม
6–12 เดือน: ถ้าทำต่อเนื่อง ไหล่มักคืนตัวได้ใกล้เคียงปกติในระดับอายุ

หัวใจคือ สม่ำเสมอและไม่รุนแรงเกินไป

หมอสรุปสำหรับเคสหญิงอายุ 74 ปี ไหล่ติดมา 3 ปี

ไหล่ติดเรื้อรังในผู้สูงอายุ แม้นาน 3 ปี ก็ยังมีโอกาสดีขึ้นมาก
ต้องแยกว่า “แค่ไหล่ติด” หรือมีเส้นเอ็นฉีก–คอเสื่อมร่วมด้วย
รักษาหลักคือ กายภาพ + ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่
กรณีที่รุนแรงจริง ๆ ยังมีทางเลือก Hydrodilatation หรือผ่าตัดส่องกล้อง
ยิ่งเริ่มฟื้นฟูเร็ว โอกาสฟื้นตัวของข้อไหล่ยิ่งสูง

ถ้าคุณมีคุณแม่หรือญาติผู้ใหญ่ที่ไหล่ติดเรื้อรังมานาน อยากให้รู้ว่า ไม่จำเป็นต้องทนปวดไปตลอดชีวิต ยังมีวิธีช่วยให้กลับมาใช้มือ–ยกแขน ทำกิจวัตรได้ดีขึ้นได้ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ไหล่ติด #ปวดไหล่ #ไหล่ติดผู้สูงอายุ #FrozenShoulder #หมอเก่ง #ปวดแขน #กายภาพบำบัด