ทำไมผู้สูงอายุถึงมีความเสี่ยง “กระดูกพรุน” และเกี่ยวข้องกับการปวดข้อหรือกระดูกหักอย่างไร?

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “กระดูกพรุน” แต่ยังไม่เข้าใจชัดว่ามันคืออะไร และทำไมผู้สูงอายุจึงเสี่ยงมากกว่าวัยอื่น ๆ รวมถึงมันเกี่ยวข้องกับการปวดข้อและกระดูกหักได้อย่างไร หมออยากเล่าให้ฟังแบบง่าย ๆ ครับ

กระดูกพรุนคืออะไร?

กระดูกของเรามีการสร้างและสลายตลอดเวลา เมื่ออายุน้อย กระดูกใหม่สร้างมากกว่าการสลาย ทำให้มวลกระดูกหนาแน่น แข็งแรง แต่เมื่ออายุมากขึ้น การสร้างกระดูกน้อยลง ขณะที่การสลายยังดำเนินต่อไป จึงทำให้ “มวลกระดูกลดลง” หรือที่เรียกว่า “กระดูกพรุน” ส่งผลให้กระดูกบาง เปราะ และหักง่าย

ทำไมผู้สูงอายุเสี่ยงมาก?

• ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง – โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง ทำให้กระดูกสลายเร็วขึ้น

• การดูดซึมแคลเซียมลดลง – ลำไส้ของผู้สูงอายุดูดซึมแคลเซียมได้น้อยกว่าวัยหนุ่มสาว

• ขาดวิตามินดี – เนื่องจากออกแดดน้อยลง ส่งผลให้ร่างกายสร้างวิตามินดีลดลง ซึ่งจำเป็นต่อการดูดซึมแคลเซียม

• การเคลื่อนไหวน้อยลง – ผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยออกกำลังกาย กล้ามเนื้อและกระดูกจะอ่อนแรงเร็วขึ้น

• โรคประจำตัวและยาบางชนิด – เช่น เบาหวาน ไทรอยด์ หรือการใช้ยาสเตียรอยด์นาน ๆ เพิ่มความเสี่ยงกระดูกพรุน

กระดูกพรุนเกี่ยวข้องกับการปวดข้อหรือกระดูกหักอย่างไร?

ปวดหลังจากกระดูกสันหลังยุบตัว กระดูกสันหลังที่พรุนอาจยุบหรือหักได้ง่าย แม้เพียงก้ม ยกของเบา ๆ หรือสะดุ้งแรง ๆ ทำให้ปวดหลังเรื้อรังหรือหลังค่อม

เสี่ยงกระดูกหักง่าย โดยเฉพาะบริเวณสะโพก ข้อมือ และกระดูกสันหลัง ซึ่งเป็นสาเหตุใหญ่ที่ทำให้ผู้สูงอายุต้องนอนติดเตียง

กระทบการใช้ชีวิตประจำวัน เมื่อมีกระดูกหัก จะเจ็บและเคลื่อนไหวลำบาก ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ข้อติด และเสี่ยงปัญหาข้อเสื่อมตามมา

ปวดข้อโดยตรง? จริง ๆ แล้วกระดูกพรุนเองมักไม่ทำให้ปวดข้อโดยตรง แต่ผลจากกระดูกยุบหรือหักต่างหาก ที่เป็นต้นเหตุให้เกิดอาการปวด

การตรวจและป้องกัน

• ตรวจความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density: BMD) โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน และผู้ชายที่อายุเกิน 70 ปี

• รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและโปรตีนเพียงพอ เช่น นม ปลาเล็กกินทั้งกระดูก ถั่ว งา

• ตรวจและเสริมวิตามินดีหากขาด รวมถึงรับแดดยามเช้า

• ออกกำลังกายเสริมแรง เช่น เดินเร็ว ยกน้ำหนักเบา ๆ

• ป้องกันการหกล้มในบ้าน เช่น เก็บสายไฟ พื้นไม่ลื่น เปิดไฟสว่าง

หมออยากบอกว่า…

“กระดูกพรุน” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวของผู้สูงอายุ และไม่ใช่แค่ปัญหากระดูกบาง แต่เป็นต้นเหตุสำคัญของการปวดหลัง กระดูกหัก และการนอนติดเตียง ถ้าตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ และดูแลอย่างถูกต้อง ก็สามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกพรุน #ผู้สูงอายุ #ปวดหลัง #กระดูกหักง่าย #หมอเก่งกระดูกและข้อ