ปวดสะโพก…แค่เดินก็เจ็บ หัวสะโพกเสื่อมใช่ไหม?

“หมอคะ เดินนาน ๆ แล้วปวดสะโพกมาก แต่พอนั่งหรือนอนก็ไม่ปวดเลย แบบนี้มันปกติไหมคะ?”

นี่คือคำถามของคุณสีนี อายุ 74 ปี ที่เดินกะเผลกเข้ามาหาหมอพร้อมสีหน้ากังวล เพราะช่วง 4 เดือนที่ผ่านมา เธอปวดสะโพกซ้ายทุกครั้งที่ยืนหรือเดิน จนไม่กล้าออกไปเดินตลาดเหมือนเคย คุณหมอที่โรงพยาบาลนครสวรรค์ตรวจแล้วบอกว่า “หัวกระดูกสะโพกเสื่อมและทรุดตัว” ฟังแล้วเธอถึงกับใจหาย คำว่า “เสื่อม” ทำให้คิดว่าต้องผ่าตัดทันทีหรือเปล่า?

หมออยากเล่าให้ฟังว่า อาการปวดสะโพกในผู้สูงอายุเป็นเรื่องที่พบบ่อย และไม่ใช่ว่าทุกคนต้องผ่าตัดเสมอไป เข้าใจโรคนี้ให้ดี จะได้รู้ว่าอะไรที่ดูแลเองได้ และอะไรที่ควรพบแพทย์

หัวสะโพกเสื่อมคืออะไร?

ข้อสะโพกของเราประกอบด้วย “เบ้าสะโพก” และ “หัวกระดูกต้นขา” ที่เชื่อมกัน ผิวกระดูกถูกหุ้มด้วยกระดูกอ่อนที่ทำหน้าที่เหมือนเบาะกันกระแทก และมีน้ำหล่อเลี้ยงข้อช่วยให้ขยับลื่นไหล แต่เมื่ออายุมากขึ้น หรือมีปัจจัยเสี่ยงบางอย่าง กระดูกอ่อนนี้จะสึกหรอ บางลง หรือหัวกระดูกขาดเลือดไปเลี้ยงจน “ทรุดตัว” เวลาเดินหรือยืนที่มีแรงกดลงข้อสะโพก จึงเจ็บมากขึ้น

อาการที่มักเจอ

• ปวดบริเวณขาหนีบ สะโพก หรือร้าวไปต้นขา

• ปวดเวลาเดิน ยืน หรือขึ้นลงบันได

• เวลานั่งหรือนอน อาการมักทุเลา

• เดินนาน ๆ อาจกะเผลกเพราะปวดมาก

• บางรายขาสั้นลงเล็กน้อยถ้าหัวกระดูกทรุดตัวเยอะ

ใครบ้างที่เสี่ยงหัวสะโพกเสื่อม?

• ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะเกิน 60 ปีขึ้นไป

• ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน ทำให้ข้อสะโพกรับแรงมาก

• เคยประสบอุบัติเหตุที่สะโพก หรือมีกระดูกหักมาก่อน

• ดื่มสุราหรือใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน ทำให้เลือดไปเลี้ยงหัวกระดูกไม่พอ

• โรคประจำตัวบางอย่าง เช่น ข้ออักเสบรูมาตอยด์ หรือโรคกระดูกพรุน

ตรวจอย่างไรให้แน่ใจ?

1. ตรวจร่างกาย หมอจะขยับข้อสะโพกเพื่อดูว่ามีอาการติดขัดหรือเจ็บตรงไหน

2. เอกซเรย์ เห็นชัดว่าข้อสะโพกแคบลง กระดูกเสื่อม หรือหัวกระดูกทรุดตัว

3. MRI ใช้ในบางกรณีที่สงสัยว่าหัวกระดูกขาดเลือดหรือมีปัญหาลึกกว่าที่เอกซเรย์เห็น

การรักษามีทางไหนบ้าง?

✅ การดูแลแบบไม่ผ่าตัด (ถ้าอาการยังไม่รุนแรง)

• พักการเดินนาน ๆ หลีกเลี่ยงการยกของหนัก

• ลดน้ำหนักถ้าเกินมาตรฐาน ช่วยลดแรงกดที่ข้อสะโพก

• กายภาพบำบัด เน้นเสริมกล้ามเนื้อรอบสะโพกและต้นขา

• ใช้ไม้เท้าช่วยพยุงเพื่อลดแรงกดที่ข้อ

• ยาแก้ปวดหรือยาแก้อักเสบในช่วงที่ปวดมาก

• บางรายหมออาจฉีดยาลดอักเสบเข้าข้อ โดยใช้เครื่องอัลตราซาวนด์ช่วยระบุตำแหน่ง

✅ การรักษาด้วยการผ่าตัด

ถ้าอาการปวดมากจนใช้ชีวิตประจำวันลำบาก เดินไม่ไหว หรือเอกซเรย์เห็นว่าหัวกระดูกสะโพกทรุดจนผิดรูปแล้ว การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมเป็นวิธีที่ช่วยให้กลับมาเดินได้เกือบปกติอีกครั้ง

โรคนี้หายขาดไหม?

ถ้าเป็นแค่ข้อสะโพกเสื่อมเล็กน้อย การดูแลตัวเองร่วมกับการรักษาทางยาและกายภาพบำบัด ช่วยให้อาการดีขึ้นและใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ แต่ถ้าเสื่อมมากหรือหัวกระดูกทรุดจนเสียรูป การรักษาที่ได้ผลดีที่สุดคือการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ซึ่งแม้จะเป็นการผ่าตัดใหญ่ แต่มีผลลัพธ์ที่ดีในระยะยาว ผู้ป่วยจำนวนมากกลับมาเดินได้สบายอีกครั้ง

ถ้าไม่รักษาจะเกิดอะไรขึ้น?

• อาการปวดเรื้อรัง เดินลำบากจนกระทบการใช้ชีวิต

• กล้ามเนื้อต้นขาและสะโพกอ่อนแรงลง

• เสี่ยงหกล้มง่าย เพราะต้องกะเผลกหรือพึ่งพาอุปกรณ์ช่วยเดิน

• คุณภาพชีวิตลดลงมาก

หมออยากบอกว่า…

การปวดสะโพกไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนไปเรื่อย ๆ การตรวจให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น จะช่วยให้เลือกวิธีรักษาที่เหมาะกับตัวเองได้เร็วขึ้น หลายครั้งการดูแลที่ถูกต้องก็ช่วยเลี่ยงการผ่าตัดได้ แต่ถ้าจำเป็นต้องผ่าตัดจริง ๆ ก็ถือเป็นการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าในอนาคต

ดูแลตัวเองอย่างไรดี?

• เลือกเก้าอี้ที่นั่งแล้วสะโพกสูงกว่าเข่า จะลุกขึ้นง่ายและไม่กดข้อ

• หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบ หรือนั่งยองนาน ๆ

• ออกกำลังกายเบา ๆ เช่น ปั่นจักรยานอยู่กับที่ หรือว่ายน้ำ

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม

• หากเริ่มมีอาการปวดสะโพกนานเกิน 2–3 สัปดาห์ ควรพบแพทย์ตรวจ

สรุปใจความ

ปวดสะโพกเวลาเดิน อาจเป็นสัญญาณของ “ข้อสะโพกเสื่อม” หรือ “หัวกระดูกสะโพกทรุดตัว” โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ถ้าเข้าใจโรคและดูแลอย่างถูกวิธี ก็จะช่วยให้อาการดีขึ้น และหากถึงขั้นต้องผ่าตัด ก็มีทางเลือกที่ช่วยให้กลับมาเดินได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดสะโพก #ข้อสะโพกเสื่อม #กระดูกและข้อ #ปวดขาหนีบ #หมอเก่งกระดูกและข้อ