ปวดสะโพก เดินแล้วเจ็บ…อาจไม่ใช่แค่ข้อเสื่อม แต่เป็น “กระดูกสะโพกตาย”

เช้าวันหนึ่ง คุณสมชาย อายุ 52 ปี เดินเข้าห้องตรวจด้วยสีหน้าบอกไม่ถูก เขาเล่าว่า “หมอครับ ช่วงหลัง ๆ เวลาเดินรู้สึกสะโพกซ้ายเจ็บเหมือนลึกเข้าไปข้างใน ไม่เหมือนกล้ามเนื้ออักเสบทั่วไป นั่งนาน ๆ แล้วยิ่งลุกลำบาก บางครั้งปวดร้าวลงต้นขา”

อาการแบบนี้ไม่ได้เกิดจากข้อเสื่อมธรรมดาเสมอไป แต่อาจเป็นภาวะที่หลายคนไม่คุ้นชื่อ แต่เจอได้บ่อยในคลินิกกระดูกและข้อ นั่นคือ “กระดูกสะโพกตาย” หรือภาษาหมอเรียกว่า หัวกระดูกสะโพกขาดเลือด (AVN)

กระดูกสะโพกตายคืออะไร?

ภาวะนี้เกิดจากการที่ “เลือดไปเลี้ยงหัวกระดูกสะโพกไม่เพียงพอ” เมื่อขาดเลือด กระดูกจะเริ่มอ่อนแอ คล้าย ๆ ต้นไม้ที่รากไม่ได้รับน้ำ ดินก็แห้ง ต้นไม้ก็ค่อย ๆ เหี่ยว จนในที่สุดหัวกระดูกสะโพกก็ยุบตัวลง ทำให้ข้อสะโพกเสื่อมและใช้งานไม่ได้

สาเหตุสำคัญของโรคนี้

• การดื่มสุราจัดเป็นเวลานาน

• การใช้ยาสเตียรอยด์ติดต่อกัน

• อุบัติเหตุ เช่น กระดูกสะโพกหัก ทำให้เส้นเลือดเสียหาย

• โรคบางชนิด เช่น โรคเลือด โรคภูมิคุ้มกัน

• บางรายไม่พบสาเหตุชัดเจน

อาการที่ควรสังเกต

• ปวดสะโพกลึก ๆ โดยเฉพาะเวลาเดินหรือลุกจากเก้าอี้

• ปวดร้าวไปต้นขาหรือก้น

• ยืนหรือนั่งนาน ๆ แล้วลุกยาก

• เดินกะเผลก ไม่สามารถลงน้ำหนักได้เต็มที่

ช่วงแรกอาจปวดไม่มาก แต่ถ้าปล่อยไว้ หัวกระดูกสะโพกจะยุบจนข้อสะโพกเสื่อม ทำให้เจ็บเรื้อรังและเคลื่อนไหวลำบากมาก

การตรวจวินิจฉัย

1. ตรวจร่างกาย หมอจะทดสอบการเคลื่อนไหวข้อสะโพก ดูอาการเจ็บขณะหมุนขา

2. เอกซเรย์ ช่วยดูว่าหัวกระดูกเริ่มยุบหรือยัง แต่บางครั้งระยะแรกอาจยังไม่เห็น

3. MRI เป็นเครื่องมือสำคัญที่ตรวจเจอได้ตั้งแต่ระยะต้น เพราะเห็นการขาดเลือดได้ชัดเจน

แนวทางการรักษา

• ระยะต้น ถ้ายังไม่ยุบมาก อาจใช้ยาแก้ปวด ลดการอักเสบ ร่วมกับกายภาพบำบัด

• การเจาะระบายแรงดันในกระดูก (Core decompression) ช่วยให้เลือดไหลเวียนกลับมาดีขึ้น

• การปลูกถ่ายกระดูกหรือใช้สเต็มเซลล์ ในบางราย เพื่อกระตุ้นการฟื้นตัวของกระดูก

• การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม ถ้าหัวกระดูกยุบมากจนใช้งานไม่ได้แล้ว

การป้องกัน

• งดดื่มสุรา

• หลีกเลี่ยงการใช้สเตียรอยด์โดยไม่จำเป็น

• ควบคุมน้ำหนักไม่ให้สะโพกรับภาระเกินไป

• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อรอบสะโพก

พยากรณ์โรค

ถ้าพบตั้งแต่ระยะต้นและรักษาเหมาะสม มีโอกาสควบคุมอาการและชะลอความเสื่อมได้ แต่ถ้าปล่อยจนหัวกระดูกยุบมาก ส่วนใหญ่ต้องเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม ซึ่งปัจจุบันก็ทำได้ผลดี คนไข้กลับมาเดินได้ใกล้เคียงปกติ

หมออยากบอกว่า…

อาการปวดสะโพกที่ไม่หายเรื้อรัง ไม่ควรคิดว่าเป็นแค่ข้อเสื่อมหรือกล้ามเนื้ออักเสบ เพราะอาจซ่อนโรคร้ายแรงอย่าง “กระดูกสะโพกตาย” เอาไว้ การตรวจพบเร็วคือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้รักษาได้ง่ายกว่า และป้องกันการผ่าตัดใหญ่ในอนาคต

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดสะโพก #กระดูกสะโพกตาย #ข้อสะโพกเสื่อม #หมอเก่งกระดูกและข้อ #หมอเก่ง