ถุงน้ำหลังเข่ากับข้อเข่าเสื่อมมีความสัมพันธ์กันอย่างไร?

หลายคนที่มีอาการข้อเข่าเสื่อม มักเจอก้อนนิ่ม ๆ หลังเข่า เวลาเหยียดเข่าจะนูนออกมา พองโต แต่พองอเข่าแล้วก้อนยุบลง ก้อนนี้ก็คือ Baker’s cyst (เบเกอร์ซิสต์) หรือถุงน้ำหลังเข่า ซึ่งความจริงแล้วมักมีความสัมพันธ์โดยตรงกับ โรคข้อเข่าเสื่อม ครับ

เคสจากคนไข้

คุณป้าวัย 64 ปี มีข้อเข่าเสื่อมมานาน เวลาลุกขึ้นจากเก้าอี้หรือเดินไกล ๆ จะปวดและตึงมาก วันหนึ่งคลำเจอก้อนนิ่ม ๆ หลังเข่า รู้สึกกังวลว่าจะเป็นเนื้องอก แต่ตรวจพบว่าเป็น Baker’s cyst ซึ่งเกิดจากการที่ข้อเข่าเสื่อมและอักเสบจนมีน้ำในข้อเพิ่มขึ้น แล้วน้ำเหล่านี้ไปดันออกด้านหลังเข่า

ข้อเข่าเสื่อมทำไมถึงทำให้เกิดถุงน้ำหลังเข่า?

• ในข้อเข่าปกติจะมี “น้ำไขข้อ” ทำหน้าที่หล่อลื่นให้ข้อเคลื่อนไหวได้สะดวก

• เมื่อข้อเข่าเสื่อม กระดูกอ่อนสึก ทำให้ข้อเกิดการอักเสบ ร่างกายจึงสร้างน้ำไขข้อเพิ่มขึ้นมากผิดปกติ

• น้ำที่มากเกินไปบางส่วนถูกดันออกไปสะสมด้านหลังข้อเข่า เกิดเป็น ถุงน้ำ Baker’s cyst

พูดง่าย ๆ คือ ข้อเข่าเสื่อม → เกิดอักเสบ → น้ำในข้อเพิ่ม → น้ำไปโป่งหลังเข่าเป็นก้อน

อาการที่พบ

• มีก้อนโป่งนิ่ม ๆ หลังเข่า ขนาดเปลี่ยนไปตามการเคลื่อนไหว

• รู้สึกตึงหรือเจ็บเวลายืนหรือเหยียดเข่าเต็มที่

• บางรายมีปวดเข่าเรื้อรังร่วมกับข้อเข่าเสื่อม

• ถุงน้ำแตก → น้ำซึมลงไปที่น่อง ทำให้น่องบวมแดง ปวดคล้ายลิ่มเลือด (DVT)

การตรวจวินิจฉัย

• ซักประวัติและตรวจร่างกาย

• Ultrasound ใช้ยืนยันว่าเป็นถุงน้ำ ไม่ใช่เนื้องอก

• X-ray เข่า ตรวจดูสภาพข้อว่ามีข้อเข่าเสื่อมมากน้อยเพียงใด

• MRI อาจใช้ในกรณีสงสัยหมอนรองกระดูกหรือเอ็นฉีก

การรักษา

1. หากก้อนไม่ใหญ่ ไม่เจ็บ → เฝ้าดูอาการ ไม่จำเป็นต้องรักษา

2. รักษาที่ต้นเหตุ (ข้อเข่าเสื่อม) → เช่น ยาแก้อักเสบ กายภาพบำบัด ฉีดยาหล่อลื่นในข้อ หรือปรับพฤติกรรมการใช้งาน

3. ดูดน้ำออก + ฉีดยาลดอักเสบเข้าข้อ → ช่วยให้อาการดีขึ้น แต่ถุงน้ำอาจกลับมาใหม่ถ้าข้อเข่ายังเสื่อม

4. ผ่าตัดเอาถุงน้ำออก → ใช้ในกรณีที่ก้อนใหญ่มาก เจ็บ หรือแตกซ้ำ แต่ไม่ใช่วิธีหลัก

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

• ถุงน้ำแตก ทำให้น่องบวมแดง เจ็บมาก

• กดทับเส้นประสาทหรือหลอดเลือด ทำให้ปวดและชาลงขา

• ข้อเข่าเสื่อมดำเนินต่อ ทำให้ถุงน้ำกลับมาใหม่

การพยากรณ์โรค

• ถ้าแก้ปัญหาข้อเข่าเสื่อมได้ เช่น ลดน้ำหนัก บริหารกล้ามเนื้อ ฉีดยาหล่อลื่น → Baker’s cyst ก็มักจะยุบเอง

• ถ้าข้อเข่ายังเสื่อมต่อเนื่อง โอกาสถุงน้ำกลับมาใหม่สูง

หมอสรุป

ถุงน้ำหลังเข่า (Baker’s cyst) ไม่ใช่ก้อนอันตราย แต่เป็นสัญญาณว่า ข้อเข่ากำลังมีปัญหา โดยเฉพาะโรคข้อเข่าเสื่อม การรักษาที่สำคัญจึงไม่ใช่แค่ดูดน้ำออก แต่ต้องดูแลรักษาข้อเข่าเสื่อมควบคู่กันไป หากใครเจอก้อนหลังเข่า ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจให้ชัดเจนและวางแผนรักษาที่เหมาะสมครับ

“บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666”

#BakersCyst #ข้อเข่าเสื่อม #ก้อนหลังเข่า #ปวดเข่า #หมอเก่งให้ความรู้