ปวดเข่าจากโรคข้อเข่าเสื่อม เข้าใจให้ถูก ดูแลได้ทัน

อาการปวดเข่าเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ หลายคนเริ่มต้นจากอาการตึง ๆ ขัด ๆ เวลาลุกนั่งหรือขึ้นบันได แล้วค่อย ๆ ปวดมากขึ้นจนเดินไกลไม่ไหว ที่จริงแล้วหนึ่งในสาเหตุสำคัญคือ โรคข้อเข่าเสื่อม ซึ่งเกิดจากการสึกกร่อนของผิวข้อและกระดูกอ่อนที่ถูกทำลายไปตามอายุหรือการใช้งาน

คุณลุงมานพ อายุ 67 ปี เล่าว่า เริ่มเจ็บเข่าเวลาเดินขึ้นลงบันได จากนั้นมีเสียง “ก๊อบแก๊บ” เวลาขยับข้อเข่า ไปตรวจพบว่าเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น หากดูแลไม่ดีอาจต้องเปลี่ยนข้อเข่าในอนาคต

โรคข้อเข่าเสื่อมคืออะไร

ข้อเข่าประกอบด้วยผิวกระดูกอ่อนที่ทำหน้าที่เหมือนเบาะรองรับแรงกระแทก แต่เมื่ออายุมากขึ้น หรือมีการใช้งานหนักเกินไป ผิวกระดูกอ่อนจะบางลง แตก สึกกร่อน จนกระดูกแข็งด้านในเสียดสีกัน เกิดการอักเสบและปวดเรื้อรัง นี่คือภาวะที่เรียกว่า “ข้อเข่าเสื่อม”

เปรียบได้กับบานพับประตูที่ถูกเปิดปิดทุกวัน หากไม่มีน้ำมันหล่อลื่น วันหนึ่งก็สึกกร่อนจนฝืดและมีเสียงดัง เช่นเดียวกับข้อเข่าของเรา

อาการที่พบบ่อย

  • ปวดเข่าเวลาเดินขึ้นลงบันได หรือลุกนั่งจากเก้าอี้

  • มีเสียงดังในข้อเข่าเวลาเคลื่อนไหว

  • ข้อเข่าบวม ตึง รู้สึกฝืด

  • เดินนาน ๆ แล้วเจ็บ จนต้องหยุดพัก

  • ในระยะรุนแรง เข่าโก่งหรือผิดรูป เดินไม่ได้

ปัจจัยเสี่ยง

  • อายุที่มากขึ้น

  • น้ำหนักตัวเกิน ทำให้ข้อเข่ารับแรงมากขึ้น

  • ใช้งานเข่าหนัก เช่น ยกของ นั่งยอง ๆ หรือนั่งพับเพียบ

  • มีประวัติอุบัติเหตุหรือบาดเจ็บที่เข่า

  • พันธุกรรมหรือโครงสร้างข้อเข่าผิดปกติ

การตรวจวินิจฉัย

  • ตรวจร่างกาย ดูการเคลื่อนไหวและลักษณะเข่า

  • เอกซเรย์ เพื่อดูช่องว่างระหว่างข้อเข่า หากแคบลงแสดงว่ากระดูกอ่อนถูกทำลาย

  • ในบางกรณีอาจทำ เอ็มอาร์ไอ (เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า) เพื่อดูรายละเอียดของกระดูกอ่อนและเนื้อเยื่อรอบ ๆ ข้อเข่า

แนวทางการรักษาแบบไม่ผ่าตัด

ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถควบคุมอาการได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากดูแลอย่างถูกวิธี

  1. ปรับพฤติกรรม

  2. ยาแก้ปวดและยาลดอักเสบ

  3. กายภาพบำบัด

  4. การฉีดยาเข้าข้อเข่า

  5. ใช้อุปกรณ์ช่วยพยุง

เมื่อใดควรพิจารณาผ่าตัด

หากอาการปวดรุนแรงมากจนรบกวนชีวิตประจำวัน หรือข้อเข่าโก่งผิดรูป เดินแทบไม่ได้ แม้จะรักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ดีขึ้น แพทย์อาจแนะนำการผ่าตัด เช่น การส่องกล้องข้อเข่า หรือการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

พยากรณ์โรค

โรคข้อเข่าเสื่อมเป็นโรคเรื้อรังที่ไม่หายขาด แต่สามารถควบคุมอาการได้ หากดูแลถูกวิธีจะช่วยชะลอความเสื่อม ลดอาการปวด และคงคุณภาพชีวิตที่ดีไว้ได้นาน

การดูแลตัวเองเบื้องต้น

  • รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์

  • เลือกออกกำลังกายที่ไม่กระแทกเข่า เช่น ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน

  • ใส่รองเท้าที่มีพื้นนุ่มและรับแรงกระแทกได้ดี

  • ยืดเหยียดกล้ามเนื้อและทำกายภาพอย่างสม่ำเสมอ

  • หลีกเลี่ยงท่าที่ทำให้ข้อเข่ารับแรงมากเกินไป

สรุป

ปวดเข่าจากโรคข้อเข่าเสื่อมเกิดจากการสึกกร่อนของผิวข้อและกระดูกอ่อนที่ถูกทำลาย แม้โรคนี้จะไม่หายขาด แต่หากตรวจพบเร็วและรักษาอย่างเหมาะสม จะช่วยลดอาการปวดและชะลอความเสื่อมได้ การปรับพฤติกรรม กินยา กายภาพบำบัด และการฉีดยาเข้าข้อ ล้วนช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้เคียงปกติ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #กายภาพบำบัด #ฉีดยาเข่า #หมอเก่งกระดูกและข้อ