ปวดหลังร้าวลงขา — ระวังหมอนรองกระดูกทับเส้น

“หมอครับ ผมปวดหลังมาหลายเดือนแล้ว ช่วงนี้เจ็บร้าวลงไปถึงขา เวลานั่งนาน ๆ หรือไอ จาม จะปวดจี๊ดลงขาทันที แบบนี้ใช่หมอนรองกระดูกทับเส้นหรือเปล่าครับ?”

นี่เป็นคำถามที่หมอได้ยินบ่อยมากครับ เพราะอาการปวดหลังร้าวลงขา มักเกี่ยวข้องกับโรค หมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท ซึ่งถ้ารู้เร็วและรักษาอย่างถูกต้อง จะช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนและการผ่าตัดได้

หมอนรองกระดูกทับเส้นคืออะไร?

กระดูกสันหลังของเรามีหมอนรองกระดูกคั่นอยู่เหมือน “เบาะนุ่ม” ช่วยรองรับแรงกด แต่เมื่ออายุมากขึ้น หรือใช้งานหนัก หมอนรองกระดูกอาจเสื่อม สึก หรือปลิ้นออกมา กดทับเส้นประสาทที่วิ่งไปขา ทำให้เกิดอาการปวดร้าว

ลองนึกภาพ “ไส้ขนมปังทะลักออกมา” — นี่แหละครับคือสิ่งที่เกิดขึ้นในหมอนรองกระดูกทับเส้น

อาการที่มักพบ

• ปวดหลังร้าวลงไปก้นหรือต้นขา บางครั้งถึงน่องหรือนิ้วเท้า

• ชา หรือเสียวแปล๊บ ๆ ตามแนวเส้นประสาท

• อ่อนแรง ยกขาไม่ขึ้น หรือเดินกะเผลก

• ปวดมากขึ้นเวลาไอ จาม หรือเบ่ง

ถ้าอาการรุนแรง เช่น กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่อยู่ ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน ต้องรีบพบแพทย์ทันที

การตรวจวินิจฉัย

แพทย์จะตรวจร่างกาย เช่น การยกขาเหยียด (Straight leg raising test) ถ้ามีอาการปวดร้าวลงขา อาจบ่งบอกว่าเส้นประสาทถูกกดทับ

การตรวจเพิ่มเติมที่ใช้บ่อย:

• X-ray: เห็นแนวกระดูก แต่ไม่เห็นหมอนรองกระดูกชัด

• MRI: เห็นหมอนรองกระดูก เส้นประสาท และตำแหน่งที่ถูกกดทับได้ละเอียดที่สุด

• CT scan: ใช้ในบางรายที่ทำ MRI ไม่ได้

แนวทางการรักษา

ส่วนใหญ่ผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องผ่าตัดตั้งแต่แรก การรักษามีหลายวิธี เช่น

• พักการใช้งานหนัก: ลดการก้ม ยกของหนัก หรือนั่งนาน ๆ

• ยาแก้อักเสบและยาแก้ปวด: เพื่อลดอาการ

• กายภาพบำบัด: บริหารกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องให้แข็งแรง

• การฉีดยาลดอักเสบ: ฉีดเฉพาะจุดโดยใช้เครื่อง ultrasound หรือ fluoroscopy ช่วย

• การผ่าตัด: ใช้เมื่อรักษาวิธีอื่นไม่ดีขึ้น หรือมีอาการอ่อนแรง/ปัสสาวะผิดปกติ

การป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง เช่น ท่ากายบริหารแกนกลาง (Core muscle exercise)

• หลีกเลี่ยงการยกของหนัก หรือก้มผิดท่า

• รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์

• ปรับท่านั่งและโต๊ะทำงานให้ถูกหลักสรีระ

หมอสรุปให้ฟัง

ปวดหลังร้าวลงขา ไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะอาจเป็นสัญญาณของหมอนรองกระดูกทับเส้น ถ้าปล่อยไว้เส้นประสาทอาจถูกกดนานจนเกิดอาการอ่อนแรงถาวรได้ หากมีอาการร้าว ชา หรือเดินไม่ไหว ควรรีบปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง เพื่อตรวจและวางแผนการรักษาให้ตรงจุดครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดหลัง #หมอนรองกระดูกทับเส้น #ปวดหลังร้าวลงขา #MRI #กระดูกและข้อ #หมอเก่ง