ข้อเข่าเสื่อม ปวดบวม ยังมีทางรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด

หลายคนเมื่อมีอาการปวดเข่า มักจะกังวลทันทีว่า “สงสัยต้องผ่าตัดแล้วแน่ ๆ” จนทำให้กลัวการรักษาและไม่กล้ามาพบแพทย์ ความจริงแล้ว ปวดเข่าไม่ได้แปลว่าต้องผ่าตัดเสมอไป เพราะยังมีวิธีรักษาอีกหลายขั้นตอนที่ช่วยให้อาการดีขึ้นโดยไม่ต้องเข้าโรงพยาบาลใหญ่หรือเข้าห้องผ่าตัด

เคสสมมติ

คุณสุรีย์ อายุ 60 ปี เป็นแม่บ้าน ชอบเดินตลาดและทำกับข้าว ช่วงหลังเริ่มปวดเข่าเวลาเดินขึ้นลงบันได ตอนแรกคิดว่าอายุเยอะเป็นธรรมดา แต่เมื่ออาการหนักขึ้นก็เริ่มกลัวว่าต้องผ่าตัดเข่าแน่ ๆ จนไม่กล้าไปหาหมอ สุดท้ายลูกสาวพามาพบแพทย์ ตรวจแล้วพบว่าเป็น ข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น ซึ่งสามารถรักษาได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและกายภาพบำบัด โดยไม่ต้องผ่าตัดเลย

ปวดเข่าเกิดจากอะไรได้บ้าง

อาการปวดเข่าไม่ได้เกิดจากโรคเดียวเสมอไป สาเหตุที่พบบ่อย เช่น

• ข้อเข่าเสื่อม: พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะผู้สูงอายุ

• หมอนรองกระดูกเข่าฉีก: มักเกิดจากการบาดเจ็บหรือเล่นกีฬา

• เอ็นเข่าฉีกขาด: จากอุบัติเหตุหรือหมุนเข่าแรง ๆ

• โรคเก๊าท์หรือน้ำในข้อเข่า: ทำให้บวมแดงเฉียบพลัน

• การใช้งานมากเกินไป: เช่น เดิน วิ่ง หรือยืนนาน ๆ

อาการและสัญญาณที่ควรสังเกต

• ปวดเข่าขณะเดินหรือขึ้นลงบันได

• เข่าบวม แดง ร้อน

• มีเสียงดัง “ก๊อบแก๊บ” เวลาขยับ

• ลุกนั่งลำบาก หรือเข่าฝืด

• เดินกะเผลก น้ำหนักลงขาไม่เต็มที่

สัญญาณที่ควรรีบพบแพทย์

• ปวดเข่ามากจนเดินไม่ได้

• เข่าบวมรุนแรงร่วมกับไข้

• เข่าผิดรูปหรือเคลื่อนไหวไม่ได้

• อาการปวดเรื้อรังเกิน 2–3 สัปดาห์

การตรวจวินิจฉัย

• การตรวจร่างกาย: แพทย์จะกดหาตำแหน่งเจ็บ ทดสอบการเคลื่อนไหว

• เอกซเรย์: ดูช่องว่างข้อเข่า การเสื่อม และกระดูกงอก

• อัลตราซาวด์: ดูน้ำในข้อและเส้นเอ็น

• เอ็มอาร์ไอ (เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า): ใช้กรณีสงสัยหมอนรองกระดูกหรือเอ็นฉีก

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

อันที่จริงแล้ว คนไข้ส่วนใหญ่สามารถรักษาอาการปวดเข่าได้โดยไม่ต้องผ่าตัด เรียงตามขั้นตอนดังนี้

1. ปรับพฤติกรรม

2. การใช้ยา

3. กายภาพบำบัด

4. การฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด

5. การฉีดน้ำเลี้ยงข้อเทียม

เมื่อไหร่ที่ต้องพิจารณาผ่าตัด

ถึงแม้วิธีไม่ผ่าตัดจะช่วยได้ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ แต่บางกรณีควรพิจารณาผ่าตัด เช่น

• ข้อเข่าเสื่อมระยะสุดท้าย (ระยะที่ 4) ช่องข้อเข่าปิดเกือบหมด

• ปวดมากจนทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้

• เข่าโก่งหรือผิดรูปชัดเจน

• เอ็นหรือหมอนรองเข่าฉีกขาดรุนแรง

การผ่าตัดที่พบได้บ่อยคือ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หรือ ส่องกล้องซ่อมหมอนรองกระดูกและเอ็น แล้วแต่สภาพข้อของผู้ป่วย

พยากรณ์โรค

• หากรักษาตามขั้นตอน ส่วนใหญ่จะดีขึ้นและใช้ชีวิตได้ปกติ

• การออกกำลังกายและควบคุมน้ำหนักช่วยลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ

• ผู้ที่จำเป็นต้องผ่าตัด ส่วนใหญ่ผลการรักษาดีและกลับมาเดินได้ตามปกติ

ภาวะแทรกซ้อนที่ควรระวัง

• หากละเลย ไม่รักษา อาจทำให้ข้อเข่าเสื่อมมากขึ้นจนต้องผ่าตัดจริง ๆ

• เดินผิดรูป เสี่ยงต่อการหกล้มและกระดูกหัก

• ปวดเรื้อรัง ส่งผลต่อสุขภาพจิตและคุณภาพชีวิต

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์

• เลือกออกกำลังกายที่ไม่ลงน้ำหนักมาก เช่น ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน

• ประคบอุ่นเมื่อปวดตึง ประคบเย็นเมื่อเข่าบวม

• เลี่ยงรองเท้าส้นสูงหรือพื้นแข็งเกินไป

• หากปวดเรื้อรัง ควรตรวจหาสาเหตุ ไม่ควรซื้อยากินเอง

สรุป

ความเชื่อที่ว่า “ปวดเข่าต้องผ่าตัดเสมอ” ไม่เป็นความจริง เพราะการรักษาส่วนใหญ่เริ่มจากวิธีง่าย ๆ เช่น การปรับพฤติกรรม การกินยา กายภาพบำบัด หรือฉีดยาลดอักเสบ ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยจำนวนมากดีขึ้นโดยไม่ต้องผ่าตัดจริง ๆ การผ่าตัดมีไว้สำหรับบางกรณีที่อาการรุนแรงและไม่ตอบสนองต่อวิธีอื่น การใส่ใจดูแลเข่าและมาพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยลดความเสี่ยงและยืดเวลาการใช้งานข้อเข่าได้ดีที่สุด

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #รักษาโดยไม่ผ่าตัด #กายภาพบำบัด #หมอเก่งกระดูกและข้อ