ข้อเข่าเสื่อมระยะที่ 4 ปล่อยไว้ เข่าโก่ง เดินลำบาก

หลายคนอาจเคยมีอาการ “ปวดเข่า เดินแล้วตึง ๆ เจ็บ ๆ” ตอนแรกยังพอทนได้ แต่เมื่อเวลาผ่านไป อาการกลับรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ จนบางครั้งเข่าบวม เดินไม่ไหว ต้องหยุดพักบ่อย ๆ ภาพเหล่านี้เป็นสัญญาณของ โรคข้อเข่าเสื่อมระยะสุดท้าย (ระยะที่ 4) ที่มักพบในผู้สูงอายุหรือคนที่ใช้งานเข่าหนักมานาน

เคสสมมติ

คุณป้าสาย อายุ 67 ปี เคยขายของตลาดนัด ต้องเดินและยืนทั้งวัน หลายปีมานี้เริ่มมีอาการปวดเข่าเรื่อย ๆ พออายุเข้าเลขหกอาการกลับรุนแรงขึ้น เข่าข้างขวาบวม เดินแล้วเจ็บมากจนต้องใช้ไม้เท้าช่วย สุดท้ายมาหาหมอและตรวจพบว่าเป็น ข้อเข่าเสื่อมระยะที่ 4

ข้อเข่าเสื่อมคืออะไร

ข้อเข่าเสื่อมเปรียบเหมือน “บานพับประตู” ที่ใช้งานมานานจนสนิมขึ้นและผิวสึกหรอ แทนที่ผิวข้อจะลื่นเหมือนเจลลี่เคลือบ กลับกลายเป็นผิวขรุขระ กระดูกเสียดสีกันโดยตรง ทำให้ปวด ติด และบวมได้

สาเหตุและการเกิดโรค

• ใช้งานเข่าหนักต่อเนื่อง เช่น ยกของหนัก เดินหรือยืนนาน ๆ

• อายุที่มากขึ้น ทำให้กระดูกอ่อนเสื่อมตามธรรมชาติ

• น้ำหนักตัวมาก ทำให้ข้อเข่ารับแรงกดเพิ่ม

• อุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บที่เข่าในอดีต

• พันธุกรรมบางรายที่ข้อเสื่อมง่ายกว่าปกติ

อาการและสัญญาณอันตราย

• ปวดเข่าเรื้อรัง โดยเฉพาะเวลาขึ้นลงบันได

• เข่าบวม แดง รู้สึกตึง

• ข้อเข่าฝืดหรือติดตอนลุกนั่ง

• มีเสียงดัง “ก๊อบแก๊บ” ในข้อ

• เดินกะเผลก ใช้งานได้น้อยลง

สัญญาณที่ควรรีบพบแพทย์

• ปวดมากจนเดินไม่ไหว

• เข่าบวมร้อนอย่างชัดเจน

• เข่าผิดรูป โก่งงอมาก

• เดินหรือทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้

ปัจจัยเสี่ยง

• ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะหลังอายุ 60 ปี

• คนอ้วนหรือมีน้ำหนักเกิน

• ผู้ที่ทำงานใช้แรงหรือกีฬาที่กดเข่ามาก

• ประวัติกระดูกหักหรือเอ็นเข่าขาดในอดีต

การตรวจวินิจฉัย

• การตรวจร่างกาย: หมอจะขยับเข่า กดดูจุดเจ็บ และสังเกตการเดิน

• เอกซเรย์: เห็นช่องว่างข้อเข่าแคบลง กระดูกงอก และข้อผิดรูป

• อัลตราซาวด์: ใช้ตรวจน้ำในข้อหรือเส้นเอ็นรอบเข่า

• เอ็มอาร์ไอ (เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า): เห็นรายละเอียดของกระดูกอ่อน เอ็น และเนื้อเยื่อรอบ ๆ

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

แม้จะเป็นเข่าเสื่อมระยะที่ 4 แต่ยังสามารถเริ่มจากการดูแลแบบไม่ผ่าตัดเพื่อลดอาการ

1. ปรับพฤติกรรม

2. การใช้ยา

3. กายภาพบำบัด

4. การฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด

5. การฉีดน้ำหล่อเลี้ยงข้อ

เงื่อนไขที่ควรพิจารณาผ่าตัด

• รักษาแบบไม่ผ่าตัดแล้วไม่ดีขึ้น

• ปวดมากจนรบกวนชีวิตประจำวัน

• ข้อเข่าโก่งผิดรูป

• ช่องข้อเข่าปิดเกือบหมดจากเอกซเรย์

การผ่าตัดที่ใช้บ่อยคือ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Total Knee Replacement) ซึ่งช่วยให้กลับมาเดินได้ใกล้เคียงปกติ

พยากรณ์โรค

• หากรักษาและดูแลถูกวิธี อาการปวดบวมจะดีขึ้น แม้จะไม่หายสนิท

• ผู้ที่ผ่าตัดข้อเข่าเทียมมีโอกาสกลับมาใช้ชีวิตใกล้เคียงปกติสูง

• ถ้าไม่รักษา อาจทำให้ข้อยิ่งโก่งงอและปวดเรื้อรังจนเดินไม่ได้

ภาวะแทรกซ้อนที่ควรระวัง

• ข้อเข่าติดแข็ง ขยับได้น้อย

• กระดูกงอกมากขึ้นจนปวดมาก

• เดินผิดรูป เกิดอุบัติเหตุหกล้มง่าย

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

• ลดน้ำหนักอย่างจริงจัง

• ออกกำลังกายเบา ๆ เช่น เดินช้า ปั่นจักรยานเบา ว่ายน้ำ

• ประคบอุ่นเมื่อปวดตึง ประคบเย็นเมื่อเข่าบวม

• เลี่ยงท่านั่งยอง พับเพียบ ขัดสมาธิ

• ใส่สนับเข่าหรือใช้ไม้เท้าช่วยพยุง

สรุป

เข่าเสื่อมระยะที่ 4 เป็นภาวะที่กระดูกอ่อนสึกจนหมด ทำให้กระดูกเสียดสีกันโดยตรง ส่งผลให้ปวดและบวมมาก หากละเลยอาจทำให้เข่าโก่งผิดรูปและเดินไม่ได้ การรักษามีตั้งแต่การปรับพฤติกรรม ยา กายภาพบำบัด การฉีดยาลดอักเสบ จนถึงการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หากตรวจและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยยืดเวลาการใช้งานเข่าและลดความทรมานได้

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดเข่า #เข่าเสื่อม #ข้อเข่าเสื่อมระยะ4 #ผ่าตัดข้อเข่าเทียม #หมอเก่งกระดูกและข้อ