นั่งพับเพียบนาน ๆ พอลุกแล้วเข่าตึง…นี่สัญญาณอะไรหรือเปล่า?

คุณเคยเป็นไหมครับ? นั่งพับเพียบ ขัดสมาธิ หรือพับเข่านาน ๆ พอลุกขึ้นทีไร รู้สึก “ตึงแถวข้อพับหลังเข่า” หรือเหยียดขาไม่ออกทันที ต้องยืด ๆ เหยียด ๆ อยู่พักหนึ่งกว่าจะเดินได้เป็นปกติ อาการนี้พบได้บ่อยในคนอายุ 50–60 ปีขึ้นไป และหลายคนสงสัยว่าเป็นเรื่องปกติ หรือมีโรคอะไรซ่อนอยู่

วันนี้หมอจะเล่าให้ฟังครับ

เคสจากคนไข้ใกล้ตัว

คุณสุรี อายุ 60 ปี มาหาหมอด้วยอาการ “นั่งกับพื้นแล้วลุกยากมาก” โดยเฉพาะเวลาไปทำบุญ นั่งพับเพียบนาน ๆ พอลุกขึ้นรู้สึกเหมือนเอ็นตึงหลังเข่า บางครั้งเจ็บจี๊ดจนต้องนวดตัวเองก่อนถึงจะเดินต่อได้ คุณสุรีบอกว่า “ตอนแรกคิดว่าแก่ลงธรรมดา แต่ช่วงหลัง ๆ ตึงบ่อยจนกลัวว่าจะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม”

หมอตรวจแล้วพบว่ามีทั้งความตึงของกล้ามเนื้อและการเสื่อมของข้อเข่าเล็กน้อยร่วมกัน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ลุกขึ้นแล้วเข่าตึงครับ

อธิบายง่าย ๆ ว่าเกิดอะไรขึ้น

เวลานั่งพับเพียบหรือขัดสมาธิ เข่าจะงอมาก ๆ ข้อเข่ากับกล้ามเนื้อรอบ ๆ ต้องทำงานหนัก ถ้าอายุมากขึ้น ความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นจะลดลง น้ำหล่อเลี้ยงข้อก็มีน้อยลง ทำให้เวลาเหยียดออกทันทีจะรู้สึกตึงหรือเจ็บได้

เปรียบเหมือนกับยางยืดเก่า ๆ ที่เริ่มแข็ง พอเราดึงทันทีมันจะฝืดและตึง ไม่ยืดหยุ่นเหมือนใหม่ครับ

โรคหรือภาวะที่เกี่ยวข้อง

1. ข้อเข่าเสื่อมระยะต้น

2. กล้ามเนื้อหลังเข่าและต้นขายืดหยุ่นน้อยลง

3. มีถุงน้ำหลังเข่า (Baker’s cyst)

4. น้ำในข้อเข่าเพิ่มขึ้น

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้อาการชัดเจนขึ้น

• อายุเกิน 50 ปี

• น้ำหนักตัวมาก ทำให้ข้อเข่ารับน้ำหนักเยอะ

• ใช้งานข้อเข่าหนัก เช่น นั่งพื้นบ่อย ยกของหนัก

• กล้ามเนื้อรอบเข่าอ่อนแรง ไม่ได้ออกกำลังกาย

• เคยมีประวัติบาดเจ็บข้อเข่า

ตรวจอย่างไรให้แน่ใจ

หมอมักเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย เช่น จับกดบริเวณข้อพับหลังเข่า ทดสอบการเหยียดงอและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า

การตรวจเพิ่มเติมที่อาจใช้ ได้แก่

• เอกซเรย์เข่า ดูว่ามีข้อเสื่อมหรือไม่

• อัลตราซาวด์ ตรวจหาของเหลวหรือถุงน้ำหลังเข่า

• MRI ใช้ในกรณีที่สงสัยเอ็นหรือหมอนรองกระดูกฉีก

แนวทางการรักษาและดูแล

ปรับพฤติกรรม

• หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบหรือขัดสมาธินาน ๆ

• ใช้เก้าอี้แทนการนั่งพื้น

ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ

• ท่าเหยียดเข่า (straight leg raise)

• ท่ากระชับต้นขา (quadriceps setting)

ยืดกล้ามเนื้อเป็นประจำ

การใช้ยา

ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด

การผ่าตัด

พยากรณ์โรค

• ส่วนใหญ่เป็นภาวะที่สามารถดูแลและควบคุมอาการได้

• ไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่ถ้าไม่ดูแลอาจพัฒนาไปเป็นข้อเข่าเสื่อมชัดเจนในอนาคต

• หากดูแลกล้ามเนื้อให้แข็งแรง ลดน้ำหนัก และหลีกเลี่ยงการนั่งพื้นนาน ๆ อาการมักดีขึ้น

ภาวะแทรกซ้อนที่ควรระวัง

• ปวดมากจนเดินลำบาก

• ข้อเข่าบวม ร้อน แดง (อาจมีการติดเชื้อ ต้องพบแพทย์ทันที)

• การเคลื่อนไหวข้อเข่าลดลง จนทำให้ใช้ชีวิตประจำวันลำบาก

หมอสรุปให้

อาการ “ลุกจากพับเพียบแล้วเข่าตึง” ส่วนใหญ่เกิดจากกล้ามเนื้อและข้อเข่าที่เริ่มเสื่อมตามวัย ไม่ได้อันตรายทันที แต่เป็นสัญญาณเตือนให้เราเริ่มดูแลข้อเข่าให้มากขึ้น ถ้าเริ่มปวดบ่อย บวม แดง ร้อน หรือเดินลำบาก ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจละเอียดครับ

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #หมอเก่งกระดูกและข้อ #นั่งพับเพียบ #สุขภาพผู้สูงอายุ #ปวดข้อ