ข้อเข่าเสื่อมหลังอุบัติเหตุ…เรื่องที่หลายคนไม่รู้ตัว

“หมอคะ หนูเคยหกล้มจนกระดูกเข่าหักเมื่อหลายปีก่อน ตอนนี้เวลาเดินขึ้นบันไดหรือย่อตัวทีไร เจ็บเข่า แถมมีเสียงดังกรอบแกรบ แบบนี้เกี่ยวกับอุบัติเหตุครั้งนั้นไหมคะ?”

นี่คือคำถามที่หมอเจอบ่อย ๆ จากคนไข้ที่เคยได้รับอุบัติเหตุรุนแรงบริเวณข้อเข่า เช่น กระดูกหักหรือเอ็นฉีก แม้รักษาจนหายดีแล้ว แต่อีกหลายปีต่อมากลับเริ่มมีอาการปวดเข่าและขยับไม่สะดวก สาเหตุหลักก็คือ “ข้อเข่าเสื่อมหลังอุบัติเหตุ” ครับ

ข้อเข่าเสื่อมหลังอุบัติเหตุคืออะไร?

ปกติข้อเข่าจะมีผิวกระดูกอ่อนและน้ำหล่อเลี้ยง ทำให้ขยับได้ลื่นเหมือนบานพับที่ทาน้ำมัน แต่เมื่อเคยเกิดอุบัติเหตุ เช่น กระดูกหัก ข้อเคลื่อน หรือเอ็นฉีก ทำให้ผิวข้อไม่เรียบเหมือนเดิม หรือกระดูกอาจยุบผิดรูป ส่งผลให้ข้อเข่าสึกหรอเร็วกว่าปกติ จึงเกิดภาวะข้อเข่าเสื่อมตามมา

อาการที่พบบ่อย

• ปวดเข่าเวลาเดินขึ้น–ลงบันได หรือตอนลุกนั่ง

• มีเสียงกรอบแกรบหรือดังคลิกในข้อเข่า

• เข่าตึง ยืดหรือพับเข่าได้ไม่สุด

• เข่าบวม โดยเฉพาะหลังใช้งานหนัก

• เดินนาน ๆ แล้วรู้สึกเจ็บหรือต้องหยุดพัก

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ข้อเข่าเสื่อมหลังอุบัติเหตุเร็วขึ้น

• กระดูกหักที่ข้อเข่าและต่อให้รักษาตรงตำแหน่งแล้ว ผิวข้อก็ไม่เรียบเหมือนเดิม

• เอ็นรอบข้อเข่าได้รับบาดเจ็บ ทำให้ข้อไม่มั่นคง

• การผ่าตัดที่ข้อเข่า แม้จำเป็น แต่บางครั้งมีผลต่อการสึกหรอในระยะยาว

• น้ำหนักตัวมาก ทำให้แรงกดลงข้อเข่ามากขึ้น

ตรวจอย่างไร?

หมอจะตรวจร่างกายโดยดูการเดิน การขยับ และความมั่นคงของข้อเข่า นอกจากนี้อาจตรวจเพิ่มเติมด้วย

• เอกซเรย์เข่า ดูความเรียบของผิวข้อและช่องว่างข้อ

• MRI ใช้ดูรายละเอียดของกระดูกอ่อนและเอ็นรอบข้อ

แนวทางการรักษา

ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและอาการของผู้ป่วย

ปรับพฤติกรรมและกายภาพบำบัด

• ควบคุมน้ำหนัก

• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อต้นขา

• หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบ นั่งยอง ๆ หรือยกของหนัก

การใช้ยาและการฉีดยา

• ยาแก้ปวดหรือยาลดการอักเสบ

• การฉีดยาลดการอักเสบเข้าเข่า โดยใช้เครื่องอัลตราซาวนด์ช่วยระบุตำแหน่งให้แม่นยำ

• การฉีดน้ำหล่อเลี้ยงข้อ (Hyaluronic acid) ช่วยให้เข่าลื่นขึ้นในบางราย

การผ่าตัด

• ผ่าตัดส่องกล้องขัดผิวข้อหรือจัดแต่งกระดูกในกรณีข้อผิดรูปไม่มาก

• ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมในรายที่ข้อเข่าเสื่อมรุนแรงและการรักษาอื่นไม่ได้ผล

พยากรณ์โรค

• ถ้าอาการไม่รุนแรงและเริ่มรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยชะลอการเสื่อมได้

• หากปล่อยทิ้งไว้ ข้อเข่าอาจเสื่อมมากขึ้นจนต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าในที่สุด

• การดูแลตัวเองอย่างสม่ำเสมอ เช่น ควบคุมน้ำหนักและออกกำลังกายที่เหมาะสม จะช่วยให้ใช้ข้อเข่าได้ยาวนานขึ้น

หมอสรุปให้นะครับ

“ข้อเข่าเสื่อมหลังอุบัติเหตุ” เป็นภาวะที่เจอได้บ่อย โดยเฉพาะคนที่เคยกระดูกหักหรือเอ็นฉีก แม้รักษาหายแล้ว แต่ผลกระทบอาจตามมาในอีกหลายปี หากเริ่มปวดเข่าเรื้อรัง เดินขึ้นลงบันไดลำบาก หรือมีเสียงดังในข้อ ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจและดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ข้อเข่าเสื่อม #อุบัติเหตุกระดูกหัก #ปวดเข่า #สุขภาพผู้สูงอายุ #กระดูกและข้อ