ไหล่ติด" ในวัย 50 VS "ปวดไหล่" ของคนหนุ่มสาว...เหมือนกันไหม? หมอเก่งไขทุกข้อสงสัย

"หมอคะ...ทำไมอยู่ๆ ก็ยกแขนไม่ขึ้น" พี่สมศรี (นามสมมติ) ผู้บริหารหญิงวัย 52 ปี ขยับตัวอย่างยากลำบากขณะนั่งลงบนเก้าอี้ในห้องตรวจ "ตอนแรกมันแค่ปวดๆ เหมือนออฟฟิศซินโดรมธรรมดา แต่สองสามเดือนมานี้มันหนักขึ้นเรื่อยๆ จนตอนนี้แค่จะเอื้อมมือไปหยิบของบนชั้น หรือติดตะขอเสื้อในข้างหลัง ก็ทำไม่ได้แล้วค่ะ มันปวดแล้วก็ตึงไปหมด ไม่ได้ไปล้มหรือยกของหนักอะไรเลยนะคะ"

ถัดมาไม่นาน ผมได้ตรวจ "น้องเอก" (นามสมมติ) วิศวกรหนุ่มวัย 28 ปี ที่เพิ่งไปเล่นเวทมา "หมอครับ ผมปวดไหล่มากเลย เวลายกแขนขึ้นสุดๆ หรือยกดัมบ์เบลท่านี้..." น้องเอกทำท่าประกอบ "...มันจะปวดแปล๊บจี๊ดขึ้นมาทันที แต่ถ้าไม่ขยับท่านี้ก็ไม่เป็นอะไรมากนะครับ แค่รู้สึกรำคาญ"

อาการของทั้งสองเคสนี้ แม้จะเรียกว่า "ปวดไหล่" เหมือนกัน แต่ต้นตอของปัญหา วิธีการดำเนินโรค และแนวทางการรักษานั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงครับ วันนี้หมอจะมาอธิบายให้เห็นภาพชัดๆ ว่า "ภาวะไหล่ติด" ที่มักเจอในคนวัยกลางคน กับ "อาการปวดไหล่" จากสาเหตุอื่นในคนหนุ่มสาว มันต่างกันอย่างไร

ทำความเข้าใจ "บ้าน" ของข้อไหล่กันก่อน

ลองจินตนาการว่าข้อไหล่ของเราเป็นเหมือน "ลูกบอลในเบ้า" (หัวกระดูกต้นแขนในเบ้ากระดูกสะบัก) ที่ถูกห่อหุ้มด้วย "ถุง" ที่ยืดหยุ่นได้ เรียกว่า "ถุงหุ้มข้อไหล่" (Joint Capsule) ซึ่งถุงนี้เองที่ทำให้ข้อไหล่ของเราขยับได้อย่างอิสระ แต่ในขณะเดียวกันก็มีความมั่นคงจากกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นที่อยู่รายล้อม

"ไหล่ติด" ในวัย 50: เมื่อ "ถุงหุ้มข้อ" เกิดการอักเสบและหดตัว

ภาวะที่พี่สมศรีเป็นนั้น มีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า "Adhesive Capsulitis" หรือที่เรารู้จักกันดีในชื่อ "ภาวะข้อไหล่ติด" ครับ

โรคนี้ไม่ได้เกิดจากการที่กระดูกงอกหรือเส้นเอ็นขาดโดยตรง แต่เกิดจากการอักเสบที่ตัว "ถุงหุ้มข้อไหล่" เอง เมื่อถุงนี้อักเสบ มันจะหนาตัวขึ้นและค่อยๆ หดรัดข้อไหล่ เหมือนเราเอาเสื้อยืดไซส์ L ไปซักในน้ำร้อนจนหดเหลือไซส์ S ผลคือเสื้อตัวนั้นจะตึงมากจนเราขยับตัวลำบาก ข้อไหล่ก็เช่นกันครับ เมื่อถุงหุ้มข้อมันหดรัด การขยับแขนในทุกทิศทางจึงทำได้ยากลำบากและเจ็บปวด

สาเหตุ: ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นเองโดยไม่ทราบสาเหตุชัดเจน แต่พบว่ามีความสัมพันธ์กับช่วงอายุ 40-60 ปี (จึงมีอีกชื่อว่า Fifties Shoulder), ผู้ป่วยโรคเบาหวาน, โรคไทรอยด์ หรือคนที่เคยมีประวัติผ่าตัดหรือต้องเข้าเฝือกที่แขนเป็นเวลานาน
อาการสำคัญ: อาการของไหล่ติดมักจะค่อยเป็นค่อยไป และแบ่งออกเป็น 3 ระยะชัดเจน

"ปวดไหล่" ในคนหนุ่มสาว: ปัญหาจาก "โครงสร้าง" ที่ใช้งานหนัก

ส่วนอาการของน้องเอกนั้น เป็นตัวแทนของอาการปวดไหล่ในคนหนุ่มสาว ซึ่งมักเกิดจากปัญหาเชิง "กลไก" หรือ "โครงสร้าง" ที่อยู่รอบๆ ข้อไหล่ ไม่ใช่ตัวถุงหุ้มข้อโดยตรง สาเหตุที่พบบ่อยได้แก่:

ภาวะเส้นเอ็นกล้ามเนื้อถูกหนีบ (Impingement Syndrome): เกิดจากการเสียดสีของเส้นเอ็นหุ้มข้อไหล่กับกระดูกส่วนบน เมื่อมีการยกแขนเหนือศีรษะซ้ำๆ ทำให้เกิดการอักเสบ มักพบในนักกีฬาหรือคนที่ทำงานที่ต้องยกแขนบ่อยๆ
เส้นเอ็นหุ้มข้อไหล่อักเสบ/ฉีกขาด (Rotator Cuff Tendinitis/Tear): เกิดจากการใช้งานหนักเกินไป หรือเกิดจากอุบัติเหตุ ทำให้เส้นเอ็นบวม อักเสบ หรือฉีกขาด
ความไม่มั่นคงของข้อไหล่ (Shoulder Instability): มักเกิดตามหลังอุบัติเหตุไหล่หลุด ทำให้เยื่อหุ้มขอบเบ้า (Labrum) ฉีกขาด ทำให้รู้สึกว่าไหล่หลวมๆ จะหลุดง่าย

อาการสำคัญ: อาการปวดมักจะ สัมพันธ์กับท่าทาง ที่ชัดเจน เช่น ปวดจี๊ดเมื่อยกแขนถึงจุดหนึ่ง แต่พอเอาแขนลงก็หายปวด และที่แตกต่างจากไหล่ติดคือ หากให้คุณหมอเป็นคนช่วยขยับแขน (Passive Motion) ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักจะยังขยับได้จนสุดช่วงอยู่ เพราะปัญหาอยู่ที่เส้นเอ็น ไม่ใช่ที่ถุงหุ้มข้อที่หดรัด

ตารางเปรียบเทียบให้เห็นภาพชัดๆ

แนวทางการตรวจและรักษาที่แตกต่างกัน

เพราะต้นเหตุของปัญหาต่างกัน วิธีการรักษาจึงต้องแตกต่างกันไปด้วยครับ

การวินิจฉัย: สำหรับ "ไหล่ติด" การซักประวัติและตรวจร่างกายโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญมีความสำคัญที่สุดครับ การตรวจพบว่าผู้ป่วยสูญเสียองศาการเคลื่อนไหวทั้งแบบ Active และ Passive เป็นกุญแจสำคัญในการวินิจฉัย ส่วน "ปวดไหล่" ในคนหนุ่มสาว อาจต้องใช้การตรวจพิเศษ เช่น อัลตราซาวนด์ เพื่อดูการอักเสบหรือฉีกขาดของเส้นเอ็น หรือ MRI เพื่อดูโครงสร้างเชิงลึก
การรักษา "ไหล่ติด":
การรักษา "ปวดไหล่" ในคนหนุ่มสาว:

โดยสรุปแล้ว แม้จะขึ้นต้นด้วยคำว่า "ปวดไหล่" เหมือนกัน แต่อาการที่เกิดขึ้นในแต่ละช่วงวัยก็มีที่มาที่ไปและวิธีการดูแลที่แตกต่างกัน การวินิจฉัยที่ถูกต้องจึงเป็นหัวใจสำคัญที่สุดครับ หากคุณมีอาการปวดไหล่ ไม่ว่าจะอยู่ในวัยใดก็ตาม อย่าทนเก็บความสงสัยไว้คนเดียว ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินหาสาเหตุที่แท้จริง จะได้รับการรักษาที่ตรงจุดและกลับมาใช้งานแขนได้อย่างเต็มที่อีกครั้งครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ไหล่ติด #ปวดไหล่ #ยกแขนไม่ขึ้น #FiftiesShoulder #ออฟฟิศซินโดรม #หมอเก่งให้ความรู้ #กระดูกและข้อ