🏃‍♀️ ข้อเท้าพลิก…คิดว่าแค่แพลง แต่จริง ๆ กระดูกเท้าหัก!

“หมอคะ หนูเดินเร็วแล้วข้อเท้าพลิกนิดเดียว ตอนนั้นปวดเท้านิดหน่อย คิดว่าแค่เคล็ด พอวันต่อมาบวมขึ้น เดินลงน้ำหนักแล้วเจ็บจี๊ด เลยไปเอกซเรย์ ปรากฏว่ากระดูกเท้าหักค่ะ!”

นี่คือเคสที่หมอเจอบ่อยมาก โดยเฉพาะในคนที่ข้อเท้าพลิกด้านนอกแล้วมีอาการปวดตรง “ข้างเท้าใกล้นิ้วก้อย” หลายคนคิดว่าเป็นแค่ข้อเท้าแพลง แต่จริง ๆ แล้วอาจเป็น กระดูกฐานของกระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 หัก (Fracture base of 5th metatarsal) ซึ่งถ้าไม่ได้รับการวินิจฉัยตั้งแต่แรก อาจหายช้าหรือกระดูกไม่ติดได้เลยครับ

💡 กระดูกฐานของฝ่าเท้าที่ 5 คือส่วนไหน?

ลองมองเท้าด้านนอกตรงนิ้วก้อย จะมีกระดูกยื่นออกมานิด ๆ ส่วนนั้นเรียกว่า “ฐานของกระดูกฝ่าเท้าที่ 5” (Base of 5th metatarsal) ซึ่งเป็นจุดที่เอ็นจากข้อเท้ามาเกาะพอดี

เวลาข้อเท้าพลิกแรง ๆ โดยเฉพาะพลิกเข้าใน (เท้าแบะออกด้านนอก) เอ็นที่มาเกาะตรงจุดนี้จะดึงกระดูกแรงจน “กระดูกหัก” ได้ แม้จะดูเหมือนข้อเท้าแพลงธรรมดา แต่จริง ๆ มีรอยแตกอยู่ใต้ผิวหนัง

🩻 อาการที่บ่งบอกว่ามีโอกาส “กระดูกหัก”

• ปวดตรงข้างเท้าใกล้นิ้วก้อยชัดเจน

• บวมและช้ำเฉพาะจุด

• เดินลงน้ำหนักแล้วเจ็บจี๊ด โดยเฉพาะเมื่อเอียงเท้าออกด้านนอก

• บางคนเดินไม่ได้เลยใน 1–2 วันแรก

ถ้าเป็นเพียงข้อเท้าแพลง มักจะปวดตรงข้อเท้า แต่ถ้าปวดต่ำลงมาตรงกระดูกข้างเท้า ควรสงสัยไว้ก่อนเลยว่าอาจมีรอยหักครับ

🔍 การตรวจวินิจฉัย

แพทย์จะซักประวัติและตรวจร่างกายร่วมกับการทำ เอกซเรย์เท้า (Foot X-ray) ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำและรวดเร็วที่สุด

ภาพเอกซเรย์จะช่วยบอกได้ว่ากระดูกหักตรงส่วนใด เช่น

• Avulsion fracture: กระดูกส่วนปลายหลุดออกเล็กน้อยจากแรงดึงของเอ็น

• Jones fracture: กระดูกหักในตำแหน่งที่เลือดมาเลี้ยงน้อย ทำให้หายช้ากว่าปกติ

• Spiral/Comminuted fracture: กระดูกหักหลายชิ้นหรือเป็นแนวเฉียง ซึ่งต้องดูแลใกล้ชิด

บางกรณีที่เอกซเรย์ธรรมดาเห็นไม่ชัด อาจต้องใช้ MRI หรือ CT scan เพื่อดูแนวกระดูกละเอียดขึ้น

🩹 การรักษา

หมออยากให้เข้าใจว่า กระดูกเท้าหักไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย แต่ต้องได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี เพื่อให้กระดูกติดดีและกลับมาใช้งานได้ปกติครับ

1. ถ้ากระดูกหักเล็กน้อย ไม่เคลื่อน

• พักการลงน้ำหนัก

• ใส่เฝือกอ่อนหรือรองเท้าดามเท้า (walker boot) ประมาณ 4–6 สัปดาห์

• ใช้ไม้ค้ำช่วยเดินเพื่อลดแรงกดที่เท้า

• ทำกายภาพขยับข้อเท้าเบา ๆ เมื่ออาการดีขึ้น

2. ถ้ากระดูกหักเคลื่อน หรือเป็น Jones fracture

ในบางตำแหน่ง เช่น Jones fracture ซึ่งเลือดมาเลี้ยงน้อย กระดูกอาจติดช้า หรือไม่ติดเลย หากปล่อยไว้เฉย ๆ

กรณีนี้แพทย์อาจแนะนำให้ ผ่าตัดยึดกระดูกด้วยสกรู (Screw fixation) เพื่อให้กระดูกแนบชิดและติดได้เร็วขึ้น โดยเฉพาะในนักกีฬา หรือผู้ที่ต้องการกลับไปใช้งานเท้าเร็ว

หลังผ่าตัดมักพักการลงน้ำหนัก 4–6 สัปดาห์ และค่อยเพิ่มการเดินตามลำดับ

💪 การฟื้นตัวและการดูแลหลังหาย

• โดยทั่วไปกระดูกจะติดในช่วง 6–8 สัปดาห์ ถ้าดูแลถูกวิธี

• ควรใส่รองเท้าที่พยุงข้อเท้าได้ดีในช่วงแรกหลังถอดเฝือก

• เริ่มกายภาพบำบัด เพิ่มแรงกล้ามเนื้อรอบข้อเท้า และฝึกการทรงตัว

• หลีกเลี่ยงรองเท้าส้นสูง หรือรองเท้าที่ไม่พอดีใน 2–3 เดือนแรก

⚠️ ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นถ้าไม่ได้รักษา

• กระดูกไม่ติด (non-union)

• ปวดเรื้อรังบริเวณข้างเท้า

• เท้าบิดหรือทรงตัวไม่มั่นคงเวลาเดิน

• เสี่ยงข้อเท้าแพลงซ้ำง่ายขึ้น

ดังนั้น ถ้า “ข้อเท้าพลิกแล้วปวดข้างเท้า” อย่าชะล่าใจ ควรเอกซเรย์เพื่อตรวจให้แน่ใจตั้งแต่แรกครับ

🧩 หมออยากฝากไว้

หลายคนคิดว่า “ข้อเท้าพลิก เดี๋ยวก็หาย” แต่จริง ๆ แล้ว อาจมีรอยหักซ่อนอยู่โดยที่เราไม่รู้ตัว โดยเฉพาะตรงฐานกระดูกฝ่าเท้าที่ 5 ซึ่งเป็นจุดรับแรงจากเอ็นพอดี

การไปเอกซเรย์ตั้งแต่แรก ช่วยให้วินิจฉัยได้ถูกต้อง รักษาได้เร็ว และป้องกันการหายช้าหรือกระดูกไม่ติด  หากได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี ส่วนใหญ่จะกลับมาเดินได้ปกติ 100% ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ข้อเท้าพลิก #กระดูกเท้าหัก #5thmetatarsalfracture #หมอเก่งกระดูกและข้อ #orthopedicclinic #ข้อเท้าแพลง #ปวดเท้า