👣 ปวดเท้าด้านใน เดินนานแล้วเมื่อย เท้าเริ่มแบนลง…ระวัง “เอ็นร้อยข้อเท้าเสื่อม” (Tibialis Posterior Tendinosis)

“หมอคะ ช่วงนี้รู้สึกปวดเท้าด้านใน เวลาเดินหรือยืนนาน ๆ จะเมื่อยและเจ็บเหมือนกล้ามเนื้อข้างเท้าด้านในล้า พอส่องกระจกดู เท้าดูแบนลงกว่าเดิม รองเท้าเก่าก็สังเกตว่าข้างในสึกมากกว่าอีกข้าง”

นี่คือเสียงจาก “คุณสุรีย์” อายุ 60 ปี ที่เริ่มมีอาการปวดเท้าด้านในโดยไม่รู้สาเหตุ  หลายคนเข้าใจผิดว่าคงเป็นเรื่องปกติของวัย หรือแค่รองเท้าไม่ดี แต่จริง ๆ แล้วอาจเป็นภาวะที่เรียกว่า “Tibialis Posterior Tendinosis” หรือ “เอ็นร้อยข้อเท้าเสื่อม” ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของ “เท้าแบนในผู้ใหญ่ (Adult Acquired Flatfoot)” ครับ

💡 เอ็น Tibialis Posterior คืออะไร?

เอ็นนี้อยู่ด้านในของข้อเท้า เริ่มจากกล้ามเนื้อที่อยู่บริเวณน่องด้านใน แล้วพาดผ่านหลังตาตุ่มด้านในของข้อเท้า ไปเกาะที่กระดูกฝ่าเท้าด้านใน ทำหน้าที่สำคัญคือ

  • พยุงอุ้งเท้าไม่ให้แบน

  • ช่วยให้เราเขย่งเท้า ยกส้นเท้า หรือเดินขึ้นลงบันไดได้มั่นคง

เมื่อเอ็นนี้เสื่อมหรืออักเสบ จะทำให้เท้าสูญเสียแรงพยุง ผลคือ อุ้งเท้าค่อย ๆ แบนลง จนรูปร่างเท้าเปลี่ยนไป และปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ครับ

🧠 สาเหตุของเอ็นร้อยข้อเท้าเสื่อม (Tibialis Posterior Tendinosis)

  1. การเสื่อมตามอายุ: พบมากในคนอายุ 50 ปีขึ้นไป

  2. การใช้งานมากเกินไป: เดิน ยืนนาน หรือออกกำลังที่ต้องใช้เท้ารับน้ำหนักซ้ำ ๆ

  3. ภาวะอ้วน: น้ำหนักตัวมากทำให้เอ็นรับแรงเกิน

  4. เท้าแบนตั้งแต่เด็ก: ทำให้เอ็นทำงานหนักตลอดเวลา

  5. โรคประจำตัวบางอย่าง: เช่น เบาหวาน หรือรูมาตอยด์ ที่ทำให้เส้นเอ็นอ่อนแอ

🔎 อาการที่ควรสังเกต

  • ปวดหรือเมื่อยด้านในของเท้าและข้อเท้า โดยเฉพาะหลังยืนนานหรือเดินไกล

  • เท้าแบนลงกว่าเดิม มองจากด้านหลังเห็นส้นเท้าเอียงออก

  • รองเท้าข้างในสึกเร็วหรือบิดผิดรูป

  • ยืนเขย่งปลายเท้าไม่ค่อยขึ้น หรือรู้สึกไม่มีแรง

  • หากปล่อยไว้นาน ข้อเท้าอาจบิดผิดรูปจนปวดแม้ขณะพัก

🩻 การตรวจวินิจฉัย

แพทย์จะตรวจจากการเดิน ท่าทางการลงน้ำหนัก และการเขย่งปลายเท้า หากเขย่งไม่ได้หรือส้นเท้าเอียงออกด้านนอกมาก มักสงสัยเอ็นนี้เสื่อม

การตรวจเพิ่มเติมที่ช่วยยืนยัน ได้แก่

  • อัลตราซาวด์ (Ultrasound): ดูความหนาและการอักเสบของเอ็น

  • MRI: ใช้ในกรณีที่สงสัยเอ็นฉีกขาด جزบางส่วน หรือมีพังผืดร่วม

💊 แนวทางการรักษา

หมออยากให้เข้าใจว่าโรคนี้ รักษาได้และยิ่งมาพบแพทย์เร็ว ยิ่งฟื้นฟูได้ดี ครับ

1. ระยะเริ่มต้น — รักษาแบบไม่ผ่าตัด

  • พักเท้า: ลดกิจกรรมที่ลงน้ำหนักนาน เช่น เดินไกลหรือยืนนาน

  • ใส่อุปกรณ์พยุงเท้า (Orthosis): เช่น แผ่นรองอุ้งเท้า หรือรองเท้าดามข้อเท้า (AFO) เพื่อพยุงเอ็นและลดการแบนของเท้า

  • ประคบเย็น: เพื่อลดอาการอักเสบ

  • ยาแก้อักเสบ: ช่วยลดปวดเฉพาะช่วงที่อาการมาก

  • กายภาพบำบัด: เน้นยืดกล้ามเนื้อน่องและฝึกกล้ามเนื้อที่ช่วยพยุงอุ้งเท้า เช่น ท่าเขย่งหรือเกร็งยกส้นเท้า

2. ระยะเสื่อมปานกลาง — ฉีดยาและการรักษาขั้นสูง

  • การฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP): ช่วยกระตุ้นการซ่อมแซมของเอ็นที่เสื่อม โดยฉีดภายใต้เครื่อง Ultrasound ให้แม่นยำ

  • Shockwave Therapy: คลื่นกระแทกพลังงานต่ำช่วยลดอักเสบและกระตุ้นเนื้อเยื่อใหม่ เหมาะกับผู้สูงอายุที่ไม่สะดวกฉีดยา

3. ระยะรุนแรง — เอ็นฉีกขาดหรือเท้าบิดผิดรูปมาก

ถ้าเอ็นฉีกขาดมาก หรือเท้าแบนจนโครงสร้างผิดปกติ อาจต้อง ผ่าตัดซ่อมเอ็นหรือจัดแนวกระดูกใหม่ ซึ่งแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเท้าและข้อเท้าจะประเมินเป็นรายบุคคลครับ

🧘‍♀️ ท่ากายภาพง่าย ๆ ที่ช่วยฟื้นฟูเอ็น

  1. ท่ายกส้นเท้า (Heel raise): ยืนเขย่งปลายเท้า ค้างไว้ 10 วินาที ทำวันละ 10–15 ครั้ง เพื่อเพิ่มแรงให้กล้ามเนื้อ tibialis posterior

  2. ท่าม้วนผ้าขนหนูด้วยนิ้วเท้า: วางผ้าขนหนูบนพื้น ใช้นิ้วเท้าม้วนเข้าหาตัว 10–15 ครั้งต่อวัน ช่วยให้กล้ามเนื้อใต้ฝ่าเท้าแข็งแรง

  3. ยืดกล้ามเนื้อน่อง: ยืนพิงกำแพง ก้าวขาข้างที่เจ็บไปข้างหลัง ค้างไว้ 30 วินาที ทำวันละ 3 รอบ ลดแรงดึงที่เอ็น

💪 การพยากรณ์โรค

หากรักษาในระยะแรก ส่วนใหญ่จะดีขึ้นภายใน 2–3 เดือน และสามารถกลับมาเดินปกติได้  แต่ถ้าปล่อยไว้นานจนเท้าแบนถาวร อาจต้องใช้รองเท้าดามหรือผ่าตัดแก้ไข ซึ่งจะใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่ามาก

⚠️ ภาวะแทรกซ้อนหากไม่รักษา

  • เท้าแบนถาวร

  • ปวดข้อเท้าเรื้อรัง

  • เดินลำบากหรือทรงตัวไม่มั่นคง

  • ปวดเข่าหรือสะโพกตามมา เนื่องจากการลงน้ำหนักผิด

🩺 หมออยากฝากไว้

อาการปวดเท้าด้านใน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเป็นสัญญาณของ เอ็นร้อยข้อเท้าเสื่อม (Tibialis Posterior Tendinosis) ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของเท้าแบนในวัยผู้ใหญ่ การรักษาไม่ซับซ้อนหากตรวจพบเร็ว ทั้งการใส่อุปกรณ์พยุงเท้า กายภาพ และการฉีด PRP สามารถช่วยให้กลับมาเดินได้ปกติ โดยไม่ต้องผ่าตัดครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดเท้าด้านใน #เอ็นร้อยข้อเท้าเสื่อม #TibialisPosterior #เท้าแบน #หมอเก่งกระดูกและข้อ #orthopedicclinic #รองเท้าพยุงอุ้งเท้า