ปวดหลังหลังหกล้ม… แค่กล้ามเนื้อช้ำ หรือกระดูกสันหลังยุบ?

ผู้สูงอายุจำนวนมากเมื่อหกล้ม มักคิดว่าแค่ฟกช้ำ เดี๋ยวก็หาย แต่จริง ๆ แล้ว กระดูกสันหลังยุบ (กระดูกพรุนหัก) เป็นภาวะที่พบบ่อยมากในคนอายุมากกว่า 60 ปี โดยเฉพาะในคุณแม่หรือคุณยายที่มีภาวะกระดูกพรุนโดยไม่รู้ตัวครับ

เคสที่หมออยากเล่าให้ฟัง

คุณยายสมศรี อายุ 72 ปี หกล้มตอนกำลังจะลุกจากเตียง รู้สึกปวดหลังนิด ๆ แต่ยังเดินได้ จึงไม่ได้ไปโรงพยาบาล ผ่านไป 1 สัปดาห์ อาการกลับปวดมากขึ้นจนต้องนอนติดเตียง พอมาตรวจเอกซเรย์ พบว่า กระดูกสันหลังยุบไปหนึ่งข้อ จากภาวะกระดูกพรุนครับ

คุณยายบอกว่า “ไม่นึกว่าจะหกล้มนิดเดียวจะถึงขั้นกระดูกยุบเลย”  ซึ่งหมอได้ยินแบบนี้บ่อยมากครับ

กระดูกสันหลังยุบ คืออะไร?

กระดูกสันหลังของเรามีลักษณะเป็นแท่งซ้อนกันเหมือนก้อนอิฐรองรับน้ำหนักทั้งตัว เมื่ออายุมากขึ้น กระดูกจะบางและพรุนลง (โดยเฉพาะในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน) พอเกิดแรงกระแทกจากการล้มหรือแม้แต่ยกของหนัก กระดูกที่เปราะบางก็อาจยุบตัวลงได้

บางครั้งยุบเพียงเล็กน้อย แต่บางครั้งก็ยุบจนทำให้แนวกระดูกสันหลังโก่งงอ (หลังค่อม) และปวดรุนแรงครับ

สาเหตุหลัก

โรคกระดูกพรุน — พบมากที่สุด โดยเฉพาะในผู้หญิงอายุเกิน 60 ปี

การล้ม หรือแรงกระแทกเล็กน้อย เช่น สะดุดล้มบนพื้น

โรคบางอย่างที่ทำให้กระดูกอ่อนแรง เช่น มะเร็งกระดูก หรือการใช้ยาสเตียรอยด์นาน ๆ

อาการที่ควรระวัง

• ปวดหลังเฉียบพลันหลังล้มหรือยกของ

• ปวดตรงกลางหลังหรือเอว ไม่ร้าวลงขา

• ปวดมากเวลานั่ง ลุก เดิน หรือไอจาม

• หลังเริ่มค่อมลง หรือรู้สึกตัวเตี้ยลง

• ในบางราย อาจไม่มีอาการชัดเจน แต่หลังโก่งมากขึ้นเรื่อย ๆ

หากมีอาการเหล่านี้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ควรรีบพบแพทย์เพื่อแยกว่ามีกระดูกหักหรือไม่ครับ

การตรวจวินิจฉัย

เอกซเรย์กระดูกสันหลัง (X-ray) – ใช้ดูว่ามีกระดูกยุบหรือโก่งผิดรูปหรือไม่

MRI – ใช้ในกรณีที่สงสัยกระดูกหักใหม่ เพื่อดูว่ามีการกดทับเส้นประสาทหรือไม่

การตรวจความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density) – เพื่อประเมินภาวะกระดูกพรุน

การรักษา

ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของกระดูกที่ยุบครับ

🔹 กรณีทั่วไป (ยุบไม่มาก ไม่มีเส้นประสาทถูกกด)

• พักหลังให้ถูกท่า โดยนอนราบบนพื้นแข็ง ไม่งอหลังมาก

• ใส่เสื้อพยุงหลัง (Back Brace) เพื่อลดการเคลื่อนไหวและช่วยพยุงขณะเดิน

• ยาแก้ปวด / ยาลดการอักเสบ เพื่อบรรเทาอาการ

• เริ่มกายภาพบำบัดเบา ๆ หลังอาการปวดลดลง เพื่อให้กล้ามเนื้อหลังแข็งแรงขึ้น

🔹 กรณีรุนแรง หรือปวดมาก

• ฉีดซีเมนต์กระดูก (Vertebroplasty หรือ Kyphoplasty) เป็นหัตถการที่หมอฉีดสารคล้ายซีเมนต์เข้าไปในกระดูกที่ยุบ เพื่อพยุงและลดปวด วิธีนี้ไม่ต้องผ่าตัดใหญ่ ใช้เวลาทำไม่นาน และมักดีขึ้นภายใน 1–2 วัน

• ผ่าตัด – ในกรณีที่มีกระดูกกดทับเส้นประสาทหรือโครงสร้างเสียมาก ต้องใช้วิธีผ่าตัดยึดตรึงกระดูก

การฟื้นตัวและการพยากรณ์โรค

ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะค่อย ๆ ดีขึ้นภายใน 4–8 สัปดาห์ ถ้าได้รับการดูแลถูกวิธี แต่ถ้ากระดูกพรุนยังไม่ได้รับการรักษา ก็อาจเกิดกระดูกยุบซ้ำในข้ออื่น ๆ ได้อีกครับ

หลังจากหายปวด ควรตรวจและรักษาโรคกระดูกพรุนอย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันการหักซ้ำในอนาคต

หมออยากฝากไว้

ผู้สูงอายุทุกคนที่ หกล้มแล้วปวดหลัง ควรได้รับการเอกซเรย์อย่างน้อยหนึ่งครั้ง แม้จะเดินได้ก็ตาม

การเจ็บเล็ก ๆ ในวันนี้ อาจซ่อนการยุบของกระดูกที่มองไม่เห็น

การรักษาเร็ว ช่วยลดความเจ็บ และป้องกันหลังค่อมถาวรได้

การป้องกันกระดูกสันหลังยุบในผู้สูงอายุ

• รับประทาน แคลเซียมและวิตามินดี อย่างเหมาะสม

• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ หลัง สะโพก และต้นขา เช่น เดินช้า ๆ ว่ายน้ำ โยคะเบา ๆ

• ตรวจความหนาแน่นของกระดูก (DEXA scan) ทุก 1–2 ปี โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน

• ป้องกันการหกล้มในบ้าน เช่น เอาพรมลื่นออก จัดแสงสว่างให้เพียงพอ

• หากต้องใช้ยาสเตียรอยด์ระยะยาว ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการป้องกันกระดูกพรุนควบคู่ไปด้วย

หมอสรุปให้สั้น ๆ

อย่าคิดว่าแค่ “ล้มเบา ๆ” แล้วจะไม่เป็นไรนะครับ เพราะในผู้สูงอายุ กระดูกที่บางจากโรคกระดูกพรุนอาจยุบลงได้ง่ายกว่าที่คิด ถ้าปวดหลังหลังล้ม อย่ารอดูอาการเอง ควรให้หมอตรวจเอกซเรย์ยืนยันทุกครั้งครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ