🦴 ปวดหลัง ชาร้าวลงขา — หมอนรองกระดูกเสื่อม ช่องประสาทแคบ รักษาได้ด้วยการฉีดยาแบบแม่นยำด้วย Ultrasound

“หมอครับ ปวดหลังมานานแล้ว เดี๋ยวนี้เริ่มชาร้าวลงขา เดินได้นิดเดียวต้องหยุดพัก พอได้นั่งก็หาย นี่คือหมอนรองกระดูกทับเส้นใช่ไหมครับ?”

นี่คืออาการที่หมอพบได้บ่อยในคนวัยทำงานและผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในคนที่มี หมอนรองกระดูกเสื่อม (Degenerative disc disease) หรือ โพรงประสาทตีบ (Spinal canal stenosis) ซึ่งทำให้เส้นประสาทที่ผ่านช่องกระดูกสันหลังถูกกดและอักเสบ จนเกิดอาการ “ปวดหลัง ชา หรือร้าวลงขา” ครับ

💡 ทำไมหมอนรองกระดูกเสื่อมถึงทำให้ปวดหลังและชาลงขา

หมอนรองกระดูกสันหลัง (Intervertebral disc) เป็นเหมือนเบาะรองกระดูกแต่ละข้อ ทำหน้าที่รับแรงกระแทกเวลายืน เดิน หรือยกของ แต่เมื่ออายุมากขึ้น หมอนรองกระดูกจะสูญเสียน้ำ ทำให้แบนและแข็งตัว เส้นประสาทที่ผ่านระหว่างกระดูกจึงถูกเบียดหรือกดทับได้ง่าย

นอกจากนี้ เมื่อหมอนรองกระดูกสึกมากขึ้น กระดูกข้างเคียงจะพยายามงอกออกมาเพื่อพยุงข้อ (Bone spur) แต่กระดูกที่งอกนี้กลับยิ่งทำให้ช่องทางเดินประสาทแคบลงอีก

ผลที่ตามมาคือ เส้นประสาทอักเสบ เกิดอาการปวดหลังร้าวลงขา โดยเฉพาะเวลายืนนานหรือเดินไกล ๆ

🔎 อาการที่พบบ่อย

ปวดหลังส่วนล่าง (ช่วงเอว) ร้าวลงขา โดยเฉพาะขาด้านหลังหรือต้นขา
ชาหรือแสบร้อนตามแนวขา
ขาอ่อนแรง เดินแล้วเมื่อย ต้องหยุดพักเป็นระยะ ๆ (เรียกว่า neurogenic claudication)
อาการดีขึ้นเมื่อได้นั่งหรือก้มตัวไปข้างหน้า เพราะช่องประสาทเปิดกว้างขึ้น
ในบางรายอาจปวดมากจนรบกวนการนอนหรือนั่งนาน ๆ

💬 ลักษณะนี้ต่างจากกล้ามเนื้อหลังอักเสบธรรมดา เพราะจะมีอาการ “ร้าวลงขา” ร่วมด้วย

🩻 การตรวจวินิจฉัย

ตรวจร่างกาย: แพทย์จะตรวจแรงกล้ามเนื้อและการรับรู้ของเส้นประสาทในขา
เอกซเรย์ (X-ray): ดูแนวกระดูกและช่องระหว่างข้อ
MRI: ตรวจละเอียดว่าหมอนรองกระดูกปลิ้นหรือช่องทางเดินประสาทตีบแค่ไหน และเส้นประสาทส่วนใดถูกกดทับ

💊 แนวทางการรักษา

โรคนี้รักษาได้หลายวิธี โดยเริ่มจากการรักษาแบบไม่ผ่าตัดก่อนครับ

1.พักและปรับพฤติกรรม

หลีกเลี่ยงการก้ม ยกของหนัก หรือบิดตัวเร็ว ๆ
ใช้หมอนรองหลังเวลานั่ง และที่นอนแน่นพอดี

2.ยาแก้ปวดและยาลดการอักเสบ

ยากลุ่ม NSAIDs (ยาลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์) ช่วยลดอาการปวดและอักเสบของเส้นประสาท
ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาลดการปวดปลายประสาท เช่น Pregabalin, Gabapentin ใช้ในกรณีมีอาการชาและปวดร้าว

3.กายภาพบำบัด

ฝึกยืดกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องให้แข็งแรง
ใช้เครื่องอัลตราซาวด์ (Therapeutic ultrasound) หรือเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าเพื่อลดอักเสบ

💉 การฉีดยาลดอักเสบเข้าช่องประสาท (Epidural injection)

ในรายที่อาการปวดหลังร้าวลงขาไม่ดีขึ้นหลังใช้ยาและกายภาพ แพทย์อาจแนะนำ การฉีดยาลดอักเสบเข้าช่องประสาท (Epidural steroid injection) ซึ่งเป็นวิธีรักษาแบบไม่ผ่าตัดที่ได้ผลดีมากครับ

🔹 หลักการ

คือ การฉีดยาเพื่อลดการอักเสบของเส้นประสาท โดยตรงที่ “โพรงประสาท” ที่มีการกดเบียด

แพทย์จะใช้ เครื่อง Ultrasound หรือ Fluoroscopy (เอกซเรย์สด) ช่วยระบุตำแหน่งของช่องประสาทให้แม่นยำ แล้วฉีดยาในปริมาณที่พอเหมาะไปยังจุดที่อักเสบโดยเฉพาะ

🔹 ข้อดีของการใช้ Ultrasound ช่วยฉีดยา

เห็นตำแหน่งเส้นประสาทและหลอดเลือดแบบเรียลไทม์
ปลอดภัย ไม่ต้องฉายรังสี
เจ็บน้อย แผลเล็ก ทำเสร็จกลับบ้านได้เลย
ใช้ปริมาณสเตียรอยด์ต่ำมาก ลดความเสี่ยงต่อผลข้างเคียง

ยาที่ใช้ฉีดประกอบด้วย ยาสเตียรอยด์ขนาดต่ำ เพื่อควบคุมการอักเสบ และ ยาชาเฉพาะที่ เพื่อบรรเทาปวดทันที

🩹 สามารถฉีดได้หลายครั้งไหม?

ได้ครับ — เนื่องจากเป็นการใช้ยาสเตียรอยด์ขนาดต่ำและฉีดเฉพาะจุดที่อักเสบ จึงสามารถทำซ้ำได้หากอาการกลับมา โดยทั่วไปทำได้ ทุก 3–6 เดือน ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง

ส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะรู้สึกดีขึ้นภายใน 3–7 วันหลังฉีด และผลการลดอักเสบจะอยู่ได้นานหลายเดือน

💪 การดูแลหลังฉีดยา

พัก 1–2 วันแรก หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือก้มตัว
ทำกายภาพต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง
รักษาท่าทางการยืน นั่ง และนอนให้ถูกต้อง เพื่อลดแรงกดต่อเส้นประสาท
ควบคุมน้ำหนัก และออกกำลังกายอย่างเหมาะสม เช่น เดินช้า ๆ หรือว่ายน้ำ

⚠️ ภาวะที่ควรระวังและพบแพทย์ทันที

ปวดหลังรุนแรงขึ้นหลังฉีดยา
ชาหรืออ่อนแรงของขาเพิ่มขึ้น
กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้

อาการเหล่านี้พบได้น้อยมาก แต่ถ้ามีต้องรีบกลับไปพบแพทย์ครับ

🩺 หมออยากฝากไว้

“ปวดหลัง ชาร้าวลงขา” ไม่ได้หมายความว่าต้องผ่าตัดเสมอไป เพราะปัจจุบันเรามีเทคนิคการรักษาที่แม่นยำ ปลอดภัย และเจ็บน้อย อย่างการฉีดยาลดอักเสบเข้าช่องประสาทด้วย Ultrasound ที่ช่วยให้ผู้ป่วยหายปวดและกลับมาใช้ชีวิตได้เร็วขึ้น

✅ ยาใช้ในขนาดต่ำ ปลอดภัย

✅ ทำซ้ำได้หากอาการกลับมา

✅ เห็นผลเร็ว ฟื้นตัวไว ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล

หากมีอาการปวดหลังร้าวลงขา หรือเดินได้น้อยลงจากเส้นประสาทถูกกด ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ เพื่อประเมินและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดหลังร้าวลงขา #หมอนรองกระดูกเสื่อม #ช่องประสาทตีบ #ฉีดยาโพรงประสาท #UltrasoundGuidedInjection #หมอเก่งกระดูกและข้อ #orthopedicclinic