🦴 สกรูดามหลังหักหลังผ่าตัด (Pedicle Screw Breakage) — อาการ สาเหตุ และแนวทางแก้ไข

“หมอครับ ผ่าตัดหลังใส่เหล็กดามไว้ได้ประมาณ 3 ปี ไปเอกซเรย์ดู หมอบอกว่าสกรูหักหนึ่งตัว แบบนี้อันตรายไหม ต้องผ่าตัดใหม่หรือเปล่าครับ?”

นี่คือคำถามที่หมอได้รับอยู่บ่อย ๆ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่เคยผ่าตัดกระดูกสันหลังและใส่ เหล็กดามหลัง (posterior instrumentation) ซึ่งมักประกอบด้วยสกรู (pedicle screw) และแท่งเหล็ก (rod) ช่วยยึดกระดูกสันหลังให้มั่นคงระหว่างที่รอกระดูกเชื่อมติดกัน

บางคนตรวจพบว่าสกรูหักโดยบังเอิญจากการเอกซเรย์ แม้ไม่มีอาการปวดมาก — แต่บางรายอาจมีอาการปวดหลังหรือชาร้าวลงขา ซึ่งต้องประเมินว่ากระดูกติดดีหรือยัง และอุปกรณ์ยังคงทำงานได้หรือไม่ครับ

💡 ทำไมหมอถึงต้องใส่สกรูดามหลัง (Pedicle screw fixation)

การผ่าตัดใส่สกรูดามหลังเป็นวิธีมาตรฐานในการรักษาโรคกระดูกสันหลังที่ไม่มั่นคง เช่น

  • หมอนรองกระดูกปลิ้นทับเส้นประสาทที่ต้องเอาออกบางส่วน

  • กระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis)

  • กระดูกสันหลังยุบจากกระดูกพรุนหรืออุบัติเหตุ

  • ผ่าตัดเชื่อมกระดูก (Spinal fusion)

โดยสกรูจะช่วยตรึงกระดูกให้แน่น จนกว่ากระดูกจะ “เชื่อมติดกันเอง” ซึ่งใช้เวลาประมาณ 6–12 เดือน หลังจากนั้น สกรูจะทำหน้าที่เพียงพยุง ไม่ต้องรับแรงมากเหมือนช่วงแรกครับ

⚙️ สกรูหักได้อย่างไร?

ภาวะ Pedicle screw breakage หมายถึง “สกรูโลหะที่ใส่ในกระดูกสันหลังเกิดรอยแตกหรือหัก” ซึ่งเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ เช่น:

  1. กระดูกไม่ติดดี (Non-union หรือ Pseudoarthrosis)

  2. แรงกดหรือแรงบิดซ้ำ ๆ (Mechanical stress)

  3. การติดเชื้อในกระดูก (Infection)

  4. คุณภาพของกระดูกไม่ดี (กระดูกพรุน)

  5. วัสดุหรือเทคนิคการผ่าตัด

🔎 อาการที่พบได้เมื่อสกรูหัก

  • ปวดหลังมากขึ้น โดยเฉพาะบริเวณที่ผ่าตัดเก่า

  • ปวดร้าวลงขา หรืออาการชาเพิ่มขึ้น

  • รู้สึกเหมือนมีเสียง “คลิ๊ก” หรือ “กรอบแกรบ” เวลาเคลื่อนไหว

  • ในบางราย ไม่มีอาการเลย และพบโดยบังเอิญจากการเอกซเรย์

💬 ความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับว่ากระดูกเชื่อมติดดีหรือไม่ ถ้ากระดูกติดแน่นแล้ว สกรูหักเพียงตัวเดียวมักไม่อันตรายครับ

🩻 การตรวจวินิจฉัย

  1. เอกซเรย์กระดูกสันหลัง (X-ray spine)

  2. CT scan

  3. MRI (ในบางราย)

💊 แนวทางการรักษา

หมอจะพิจารณาจาก 2 ปัจจัยหลัก คือ “กระดูกติดหรือยัง” และ “มีอาการหรือไม่”

1. กรณีกระดูกเชื่อมติดดีแล้ว

  • ถ้าสกรูหักแต่ผู้ป่วยไม่ปวด ไม่ชา ไม่อ่อนแรง

  • แพทย์จะนัดเอกซเรย์ติดตามทุก 6–12 เดือน เพื่อดูว่าไม่มีการเคลื่อนเพิ่ม

2. กรณีกระดูกยังไม่เชื่อม หรือมีอาการปวดมาก

  • อาจต้อง ผ่าตัดซ่อม (Revision surgery) โดยนำสกรูที่หักออก และใส่สกรูใหม่ในตำแหน่งเดิมหรือระดับใกล้เคียง

  • บางครั้งแพทย์จะเสริมกระดูก (Bone graft) เพื่อให้กระดูกติดแน่นมากขึ้น

3. กรณีมีการติดเชื้อ

  • ต้องให้ยาปฏิชีวนะและอาจต้องเอาอุปกรณ์ออกชั่วคราวจนการอักเสบหายก่อนใส่กลับใหม่

💪 การดูแลหลังผ่าตัดซ่อม (หรือหลังพบสกรูหัก)

  • หลีกเลี่ยงการยกของหนัก ก้ม หรือบิดตัวแรง ๆ

  • รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์

  • ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องภายใต้คำแนะนำของนักกายภาพ

  • เสริมแคลเซียมและวิตามินดี ถ้ามีภาวะกระดูกพรุน

  • พบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอเพื่อตรวจดูความมั่นคงของอุปกรณ์

⚠️ ภาวะแทรกซ้อนที่อาจพบ

  • กระดูกไม่เชื่อม (Pseudoarthrosis)

  • อุปกรณ์หลวม หรือแท่งเหล็กเคลื่อน

  • ปวดหลังเรื้อรังจากกล้ามเนื้อเกร็ง

  • เส้นประสาทถูกกดซ้ำ

แต่โดยทั่วไปถ้ากระดูกเชื่อมดีแล้ว แม้สกรูจะหักบางตัว ก็ไม่จำเป็นต้องกังวลมากครับ

🩺 หมออยากฝากไว้

“สกรูดามหลังหัก” หลังผ่าตัดหลายปี ไม่ได้หมายความว่าการผ่าตัดล้มเหลวเสมอไป เพราะถ้ากระดูกเชื่อมกันแน่นแล้ว สกรูที่หักเพียงบางตัวมักไม่กระทบต่อความมั่นคงของหลัง

✅ ถ้าไม่ปวดหรือไม่มีอาการ — เฝ้าระวังได้ ไม่ต้องผ่าใหม่

⚠️ ถ้ามีอาการปวดมาก หรือกระดูกยังไม่ติด — ควรปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาซ่อมอุปกรณ์

💪 ดูแลหลังดี ๆ ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ และรักษากระดูกให้แข็งแรง จะช่วยป้องกันไม่ให้สกรูหักซ้ำได้ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากเคยผ่าตัดหลังและพบว่าสกรูหัก หรือปวดหลังเรื้อรัง ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อเพื่อประเมินอย่างละเอียด

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#สกรูดามหลังหัก #PedicleScrewBreakage #ผ่าตัดหลัง #หมอเก่งกระดูกและข้อ #orthopedicclinic