ถุงน้ำหลังเข่า (Baker’s Cyst) คืออะไร?

ทำไมอยู่ดี ๆ มีก้อนบวมหลังเข่า และควรทำอย่างไรดี

“หมอคะ อยู่ดี ๆ ก็คลำเจอก้อนหลังเข่าข้างขวา ตอนงอเข่าจะรู้สึกตึง ๆ บางทียืนหรือนั่งนาน ๆ ก็ปวด... มันคืออะไรคะ?”

อาการแบบนี้ เป็นสิ่งที่หมอพบได้บ่อยมากในคนที่มีปัญหา “ข้อเข่าเสื่อม” หรือ “ข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง”

ก้อนที่เห็นมักจะไม่ใช่เนื้องอก แต่คือ “ถุงน้ำหลังเข่า” หรือ Baker’s cyst

เป็นภาวะที่ไม่อันตราย แต่ถ้าไม่เข้าใจ อาจกังวลหรือรักษาผิดวิธีได้ครับ

💧 ถุงน้ำหลังเข่า (Baker’s cyst) คืออะไร?

ถุงน้ำหลังเข่าเกิดจาก “น้ำในข้อเข่าที่มีมากเกินไป”

ไหลย้อนออกมาทางช่องเล็ก ๆ ที่อยู่ระหว่าง “ข้อเข่ากับกล้ามเนื้อหลังเข่า”

ร่างกายสร้างเยื่อบาง ๆ มาหุ้มน้ำไว้ กลายเป็น “ถุงน้ำ” ที่พองโตบริเวณหลังเข่า

ตำแหน่งที่พบมากที่สุดคือ บริเวณด้านในของข้อเข่าด้านหลัง (medial popliteal fossa)

ซึ่งอยู่ระหว่างกล้ามเนื้อ semimembranosus กับ gastrocnemius

🧠 สาเหตุของถุงน้ำหลังเข่า

ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดขึ้นเองครับ

แต่มักเป็นผล “ต่อเนื่องจากโรคในข้อเข่า” เช่น

ข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis)
ข้ออักเสบจากเก๊าท์ หรือรูมาตอยด์
หมอนรองข้อเข่าฉีก (Meniscus tear)
หลังบาดเจ็บหรือข้อเข่าอักเสบชั่วคราว

🔎 อาการที่มักพบ

มีก้อนกลม ๆ หลังเข่า ขนาดตั้งแต่ 1–5 เซนติเมตร
กดแล้วนุ่ม ไม่แข็ง ไม่ร้อน
รู้สึก “ตึงหลังเข่า” โดยเฉพาะเวลางอหรือเหยียด
ปวดเล็กน้อยเวลาเดินหรือยืนนาน
ถุงน้ำอาจโตขึ้นหรือยุบลงได้ตามปริมาณน้ำในข้อ
ในบางราย ถุงน้ำอาจ “แตก” ทำให้น้ำไหลลงน่อง เกิดอาการบวมแดงคล้ายเส้นเลือดอุดตัน (deep vein thrombosis)

🩺 การวินิจฉัย

แพทย์สามารถวินิจฉัยได้จากการซักประวัติและตรวจร่างกาย

แต่เพื่อความแน่ชัด มักใช้การตรวจเพิ่มเติม เช่น

อัลตราซาวนด์ (Ultrasound knee) เห็นลักษณะถุงน้ำชัดเจน แยกจากก้อนอื่น เช่น ก้อนไขมันหรือเส้นเลือดโป่ง
MRI ข้อเข่า ใช้ในกรณีที่สงสัยมีหมอนรองข้อฉีก หรือโรคข้อร่วมอื่น ๆ

💊 การรักษา

หมออยากให้เข้าใจก่อนว่า

“ถุงน้ำหลังเข่าไม่ใช่เนื้องอก และไม่จำเป็นต้องผ่าทุกคน”

การรักษาหลักคือ การจัดการกับโรคต้นเหตุที่ทำให้เกิดน้ำในข้อ

✅ 1. รักษาสาเหตุของโรคในข้อ

ถ้าเป็น ข้อเข่าเสื่อม → ทำกายภาพ ออกกำลังเบา ๆ เสริมกล้ามเนื้อต้นขา
ถ้าเป็น ข้ออักเสบจากเก๊าท์หรือรูมาตอยด์ → ควบคุมโรคให้สงบ
ถ้าเป็น หมอนรองข้อฉีก → พิจารณาการรักษาเฉพาะ เช่น ฉีดยาหรือส่องกล้อง

✅ 2. ประคบและพักการใช้งานเข่า

หลีกเลี่ยงการงอเข่ามากเกินไป เช่น นั่งยอง ๆ หรือพับเพียบ
ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวม

✅ 3. ดูดน้ำออก (Aspiration)

ในกรณีที่ถุงน้ำโตมาก กดเจ็บ หรือเดินลำบาก

แพทย์อาจใช้เข็มดูดน้ำออกภายใต้เครื่องอัลตราซาวนด์

บางครั้งอาจฉีดยาลดอักเสบตามเข้าไปเพื่อลดการกลับมาเกิดซ้ำ

✅ 4. ผ่าตัด (Surgery)

ทำเฉพาะกรณีที่ถุงน้ำใหญ่และไม่ยุบหลังรักษา

โดยแพทย์จะผ่าตัดนำถุงน้ำออกพร้อมซ่อมช่องที่เชื่อมกับข้อเข่า

หลังผ่าตัดสามารถกลับมาเดินได้ภายในไม่กี่วัน

⚠️ สิ่งที่ไม่ควรทำ

ห้ามนวดหรือกดแรง ๆ บริเวณก้อน เพราะอาจทำให้ถุงน้ำแตกและอักเสบมากขึ้น
อย่าพยายามเจาะเองหรือให้คนที่ไม่ใช่แพทย์ดูดน้ำออก เพราะอาจติดเชื้อในข้อได้

ถุงน้ำหลังเข่า หรือ Baker’s cyst เป็นภาวะที่ “ไม่อันตราย”

แต่เป็น “สัญญาณเตือน” ว่าข้อเข่าภายในกำลังมีการอักเสบหรือเสื่อมอยู่

ดังนั้น การรักษาที่ดีที่สุดไม่ใช่แค่ “ดูดน้ำออก”

แต่คือ “ดูแลต้นเหตุในข้อเข่าให้ดี” เช่น ลดน้ำหนัก ทำกายภาพ และควบคุมโรคข้อเรื้อรัง

✅ สรุปสั้น ๆ

ถุงน้ำหลังเข่าเกิดจากน้ำในข้อไหลออกมาสะสมด้านหลังข้อเข่า
พบบ่อยในคนที่มีข้อเข่าเสื่อมหรือข้ออักเสบ
ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด ถ้ารักษาสาเหตุในข้อได้ถูกจุด
ดูแลได้ด้วยกายภาพ ประคบ พัก และควบคุมการอักเสบ

พูดให้ง่ายที่สุด:

“ถุงน้ำหลังเข่า เหมือนลมที่พองจากข้อที่อักเสบ ถ้าดูแลข้อให้ดี ลมก็จะยุบไปเองครับ”

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากมีก้อนหลังเข่าที่โตเร็ว ปวดมาก หรือบวมลงน่อง ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจให้แน่ชัด

สามารถปรึกษาปัญหาข้อเข่า ปวด บวม หรือถุงน้ำหลังเข่าได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

📱 Line ID: @doctorkeng

โทร 081-5303666

#ถุงน้ำหลังเข่า #BakersCyst #ข้อเข่าบวม #ข้อเข่าเสื่อม #ปวดเข่า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #รักษาโดยไม่ผ่าตัด #ก้อนหลังเข่า