วัณโรคกระดูก… โรคเงียบที่อันตราย รักษาได้ถ้ารู้ทัน!

“หมอคะ ปวดหลังเรื้อรังมาตั้งหลายเดือน กินยาแล้วไม่หาย สุดท้ายตรวจเจอว่าเป็นวัณโรคกระดูก… ไม่คิดเลยว่าจะเป็นโรคนี้!”

เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นจริงบ่อยครั้งครับ โดยเฉพาะในคนที่มีอาการปวดหลัง ปวดข้อเรื้อรัง แต่ไม่ตอบสนองต่อยาทั่วไป และตรวจพบว่าสุดท้ายเป็น “วัณโรคกระดูก” ซึ่งเป็นโรคที่เงียบ รักษายาก แต่หายได้ถ้าตรวจพบเร็วและรักษาอย่างต่อเนื่อง

วัณโรคกระดูกคืออะไร?

วัณโรคกระดูก (Tuberculosis of bone and joint) เป็นการติดเชื้อวัณโรค (เชื้อ Mycobacterium tuberculosis) ที่ไม่ได้อยู่แค่ในปอด แต่ลุกลามไปยังกระดูกและข้อ

พบได้บ่อยที่สุดที่:

• กระดูกสันหลัง (เรียกว่า Pott’s disease)

• ข้อสะโพก ข้อเข่า

• ข้อไหล่ ข้อมือ (ในบางราย)

ใครมีความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป?

• ผู้ที่เคยเป็นวัณโรคปอดมาก่อน

• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น เบาหวาน เอชไอวี มะเร็ง ใช้ยากดภูมิ

• ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ขาดสารอาหารเรื้อรัง

• คนที่อยู่ในแหล่งแออัด หรือใกล้ชิดผู้ป่วยวัณโรค

อาการของวัณโรคกระดูกเป็นอย่างไร?

• ปวดกระดูก/ข้อ แบบเรื้อรัง ไม่ดีขึ้นแม้พักหรือต้านการอักเสบ

• มีอาการบวม แดง อุ่น บริเวณข้อที่ติดเชื้อ (ในบางราย)

• หากเป็นที่กระดูกสันหลัง อาจมีอาการปวดหลังร้าวลงขา หรือเดินลำบาก

• อาจมีไข้ต่ำ ๆ เหงื่อออกกลางคืน น้ำหนักลดร่วมด้วย

การวินิจฉัยวัณโรคกระดูก

ตรวจร่างกายร่วมกับประวัติอาการ

เอกซเรย์ หรือ MRI เพื่อตรวจหาการทำลายของกระดูก

เจาะน้ำในข้อ หรือชิ้นเนื้อ (biopsy) เพื่อส่งตรวจหาเชื้อ TB

ตรวจเลือดและประเมินภูมิคุ้มกัน เช่น ESR, CRP, Quantiferon-TB

แนวทางการรักษา

✅ รักษาด้วยยาวัณโรค (Anti-TB drugs) เป็นหลัก

• ใช้ยาร่วมกัน 4 ชนิดในระยะแรก: Isoniazid, Rifampicin, Ethambutol, Pyrazinamide

• หลัง 2 เดือน ลดเหลือ 2 ชนิด: Isoniazid กับ Rifampicin

ระยะเวลาโดยรวม 9–12 เดือน หรือมากกว่านั้นในบางราย

🚨 กรณีที่อาการรุนแรง หรือกระดูกถูกทำลายมาก อาจต้องผ่าตัดร่วมด้วย เช่น:

• ผ่าตัดระบายหนองหรือชิ้นเนื้อ

• ผ่าตัดยึดกระดูกกรณีที่มีการพังทลายหรือกดทับเส้นประสาท

การติดตามผลระหว่างรักษา

• ต้องพบแพทย์ตามนัดทุกเดือนเพื่อติดตามอาการและผลข้างเคียงของยา

• อาจตรวจเลือดเป็นระยะเพื่อติดตามการทำงานของตับ

• ทำ MRI หรือตรวจทางภาพเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

หายขาดได้ไหม?

✅ หายได้ครับ หากรักษาครบและไม่ขาดยา

• ปัญหาที่พบบ่อยคือคนไข้ “หยุดยาเอง” เพราะอาการดีขึ้น ซึ่งทำให้โรคกลับมา หรือเชื้อดื้อยาได้

หมอฝากไว้ว่า…

วัณโรคกระดูกไม่ใช่โรคหายากในไทย และไม่ได้เป็นแค่ในคนที่ป่วยหนักเท่านั้น คนสุขภาพดีบางคนก็อาจเป็นได้

หากคุณปวดหลัง ปวดข้อเรื้อรัง และไม่ดีขึ้น ควรสงสัยไว้เสมอ และปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยให้ชัด

ยิ่งตรวจพบเร็ว ยิ่งรักษาได้ง่าย และลดโอกาสพิการได้ครับ

“บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#วัณโรคกระดูก #ปวดหลังเรื้อรัง #รักษาวัณโรคกระดูก #หมอกระดูก #หมอเก่ง