ปวดหลังในคุณแม่หลังคลอด มักเกิดจากอะไร และควรดูแลอย่างไร?

“หมอคะ หลังคลอดลูกมาได้ 3 เดือน หนูปวดหลังมากเลยค่ะ โดยเฉพาะเวลาลุกจากเตียงหรืออุ้มลูกนาน ๆ บางวันปวดจนต้องนอนราบไปทั้งวัน”

อาการแบบนี้พบได้บ่อยมากครับในคุณแม่หลังคลอด และที่สำคัญคือ “ไม่ใช่เรื่องเล็ก” เพราะถ้าปล่อยไว้นาน อาจกลายเป็นอาการปวดหลังเรื้อรังที่อยู่กับคุณแม่ไปอีกหลายปีได้เลยครับ 💔

🧠 สาเหตุหลักของอาการปวดหลังหลังคลอด

อาการปวดหลังในคุณแม่หลังคลอดเกิดได้จากหลายสาเหตุที่มักซ้อนกัน ได้แก่

1️⃣ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนขณะตั้งครรภ์

ระหว่างตั้งครรภ์ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมน “รีแล็กซิน (Relaxin)” ซึ่งทำให้ข้อต่อและเอ็นต่าง ๆ คลายตัว เพื่อเตรียมให้เชิงกรานขยายขณะคลอด

แต่หลังคลอด ฮอร์โมนนี้ยังไม่กลับสู่ภาวะปกติทันที ทำให้เอ็นและข้อต่อรอบกระดูกสันหลังยัง “หลวม” อยู่ ส่งผลให้กล้ามเนื้อหลังต้องทำงานหนักและเกิดอาการปวดได้ง่ายครับ

2️⃣ กล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องอ่อนแรง

ตลอด 9 เดือนของการตั้งครรภ์ กล้ามเนื้อหน้าท้องและหลังถูกยืดออกอย่างต่อเนื่อง หลังคลอด กล้ามเนื้อเหล่านี้ยังไม่กลับมาแข็งแรงเหมือนเดิม ทำให้หลังต้องรับแรงมากขึ้น โดยเฉพาะเวลายกของหรืออุ้มลูก

3️⃣ ท่าทางในชีวิตประจำวันหลังคลอด

คุณแม่หลังคลอดมักต้อง “อุ้มลูก ก้มให้นม เปลี่ยนผ้าอ้อม หรือนั่งให้นมเป็นเวลานาน” ซึ่งส่วนใหญ่เป็นท่าที่หลังงอ คอค่อม และไม่สมดุล

ถ้าทำซ้ำ ๆ ทุกวันหลายชั่วโมง ย่อมทำให้เกิดการอักเสบของกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นรอบกระดูกสันหลังได้ครับ

4️⃣ ภาวะกระดูกพรุนชั่วคราวหลังคลอด

ในบางราย โดยเฉพาะคุณแม่ที่ให้นมลูกอย่างเดียว ร่างกายจะดึงแคลเซียมจากกระดูกไปใช้มากขึ้น ทำให้กระดูกอ่อนแรงชั่วคราวและเกิดอาการปวดหลังได้ง่ายขึ้นครับ

⚠️ ลักษณะอาการที่พบบ่อย

  • ปวดหลังส่วนล่าง โดยเฉพาะเวลานั่งหรืออุ้มลูกนาน

  • ปวดร้าวขึ้นบ่าหรือคอ จากการให้นมท่าไม่ถูก

  • ปวดมากเวลาเปลี่ยนท่าจากนั่งเป็นยืน

  • ปวดร้าวลงขาเล็กน้อย จากกล้ามเนื้อกดทับเส้นประสาท

  • หลังตึงและล้า โดยเฉพาะตอนกลางคืน

🩺 การตรวจวินิจฉัยที่ควรทำ

หมอจะซักประวัติอย่างละเอียดและตรวจร่างกาย เพื่อแยกอาการปวดหลังทั่วไปออกจากภาวะอื่น เช่น หมอนรองกระดูกปลิ้น หรือกระดูกเชิงกรานบิดจากการคลอด

ในบางรายอาจตรวจ X-ray หรือ MRI หากอาการไม่ดีขึ้นใน 6–8 สัปดาห์ หรือมีอาการชาร้าวร่วมด้วย

💡 วิธีดูแลและบรรเทาอาการปวดหลังหลังคลอด

ปรับท่าทางในชีวิตประจำวัน

  • เวลายกของหรืออุ้มลูก: ให้ย่อเข่าแทนการก้มหลัง

  • เวลานั่งให้นมลูก: ควรนั่งพิงพนักเต็มหลัง ใช้หมอนรองหลังและหมอนรองแขน

  • เวลานอน: ใช้ที่นอนแน่นปานกลาง ไม่ยวบเกินไป และพยายามพลิกตะแคงเวลาจะลุกจากเตียง

ใช้ผ้ารัดหน้าท้องหรือสายพยุงหลัง

ช่วยพยุงกล้ามเนื้อหน้าท้องและหลัง ลดแรงกดที่กระดูกสันหลัง โดยเฉพาะในช่วง 3 เดือนแรกหลังคลอด

รักษาด้วยกายภาพบำบัด

ในรายที่ปวดเรื้อรัง กายภาพจะช่วยปรับสมดุลของกระดูกเชิงกรานและเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหลังได้ดีมาก

รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและโปรตีนสูง

เช่น ปลาเล็กปลาน้อย เต้าหู้ งาดำ ผักใบเขียว และนม เพื่อช่วยเสริมสร้างกระดูกและฟื้นฟูกล้ามเนื้อ

⚠️ เมื่อใดควรรีบพบแพทย์

  • ปวดหลังร้าวลงขา ชาหรืออ่อนแรง

  • ปวดมากจนเดินไม่ได้

  • มีไข้ร่วมกับปวดหลัง (อาจติดเชื้อ)

  • ปวดเรื้อรังเกิน 2 เดือนโดยไม่ดีขึ้น

💬 หมออยากฝากไว้

“หลังคลอด” ไม่ได้แปลว่าร่างกายกลับมาปกติทันที กระดูก กล้ามเนื้อ และเอ็นต่าง ๆ ยังอยู่ในช่วงฟื้นตัว ต้องการเวลาและการดูแลอย่างถูกวิธี

หมออยากให้คุณแม่ทุกคนให้ความสำคัญกับ “สุขภาพหลัง” ไม่แพ้การดูแลลูก เพราะถ้าหลังแข็งแรง คุณแม่จะสามารถอุ้มลูกได้อย่างมีความสุข และใช้ชีวิตได้อย่างเต็มที่อีกครั้งครับ ❤️

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวดหลังได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

โทร 081-5303666

#หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดหลังหลังคลอด #สุขภาพหลังคุณแม่ #กระดูกสันหลัง #กายภาพบำบัด #ปวดหลัง