🦶 หกล้ม ข้อเท้าพลิก แล้วเจ็บข้างเท้า — หมออยากให้ระวัง “Jones Fracture” กระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 หักตำแหน่งพิเศษที่หายยาก!

“หมอครับ ผมข้อเท้าพลิก เจ็บตรงข้างเท้าด้านนอกมาก เดินไม่ได้เลย แต่ไม่มีแผลนะครับ”

เสียงจากคุณพีท วัย 32 ปี หลังจากลื่นในห้องน้ำ ตอนแรกคิดว่าแค่ข้อเท้าแพลง แต่พอเอกซเรย์ดู หมอพบว่ามีกระดูกหักตรงฐานของกระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 — ซึ่งก็คือ Jones fracture นั่นเอง

📍 Jones Fracture คืออะไร?

กระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 เป็นกระดูกที่อยู่ด้านนอกสุดของเท้า ติดกับนิ้วก้อย และเป็นจุดที่มักรับแรงมากเวลาข้อเท้าพลิก

ถ้ากระดูกหักในบริเวณตรงกลางระหว่างฐานกับตัวกระดูก (ที่เรียกว่า metaphyseal–diaphyseal junction) จะเรียกว่า Jones fracture

ตำแหน่งนี้ถือว่า “พิเศษ” เพราะเป็นบริเวณที่เลือดมาเลี้ยงน้อยกว่าปกติ ทำให้กระดูกเชื่อมช้ากว่าจุดอื่น และเสี่ยง “ไม่ติด (non-union)” ได้ง่ายครับ

💥 สาเหตุที่พบบ่อย

• ข้อเท้าพลิกเข้าด้านในแรง ๆ (Inversion injury)

• กระโดดลงพื้นหรือวิ่งแล้วเสียหลัก

• นักกีฬาที่ลงน้ำหนักข้างเท้าซ้ำ ๆ เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล วิ่ง

• ใส่รองเท้าส้นสูงหรือพื้นแข็งจนข้อเท้าบิด

หลายคนเข้าใจว่าเป็นแค่ข้อเท้าแพลง แต่จริง ๆ แล้วมี “กระดูกหักซ่อนอยู่” ที่ข้างเท้า

⚠️ อาการที่ต้องสังเกต

• ปวดเฉพาะจุดข้างเท้าด้านนอก

• เดินลงน้ำหนักไม่ได้

• บวมและช้ำตรงโคนเท้าด้านข้าง

• กดเจ็บมากตรงฐานกระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 5

ถ้ามีอาการเหล่านี้ ควรรีบเอกซเรย์ทันทีครับ เพราะบางครั้งแนวกระดูกหักอยู่ลึกจนมองไม่เห็นจากภายนอก

🩻 การตรวจวินิจฉัย

• เอกซเรย์เท้า จะเห็นแนวกระดูกหักอยู่ตรงกลางระหว่างฐานกับตัวกระดูก (ตำแหน่ง Jones)

• MRI หรือ CT scan อาจใช้เพิ่มเติมในรายที่สงสัยแนวหักเล็กหรือกระดูกหักล้า (stress fracture)

💊 การรักษา

1. กรณีที่ไม่ต้องผ่าตัด

ถ้ากระดูกไม่เคลื่อนหลุดจากตำแหน่ง และผู้ป่วยไม่ต้องกลับไปออกแรงเร็ว

หมอจะให้ใส่เฝือกหรือรองเท้าบูต (walker boot) เพื่อจำกัดการเคลื่อนไหว และงดลงน้ำหนักอย่างน้อย 6–8 สัปดาห์

จากนั้นจึงเริ่มกายภาพและฝึกเดินใหม่

ข้อควรระวังคือ กระดูกจุดนี้หายช้ากว่าปกติ บางรายต้องใช้เวลานานกว่า 10–12 สัปดาห์ กว่าจะเชื่อมดีเต็มที่

2. กรณีที่ควรผ่าตัดใส่สกรู (Screw fixation)

หมอมักแนะนำผ่าตัดเมื่อ:

• เป็นนักกีฬา หรือจำเป็นต้องกลับไปใช้งานเร็ว

• กระดูกเคลื่อนออกจากแนวเดิม

• เคยรักษาแบบไม่ผ่าตัดแล้วกระดูกไม่ติด

• แนวหักอยู่ลึกในตำแหน่งเลือดมาเลี้ยงน้อย (Jones fracture แท้ ๆ)

การผ่าตัดใส่สกรูจะช่วยให้กระดูกติดแน่นขึ้น ฟื้นตัวเร็ว และลดโอกาสไม่ติด

โดยทั่วไปหลังผ่าตัดจะงดลงน้ำหนัก 4–6 สัปดาห์ แล้วค่อยเริ่มลงน้ำหนักบางส่วนภายใต้คำแนะนำของแพทย์

🧠 หมออยากบอกว่า…

Jones fracture เป็นกระดูกหักที่ “ดูเหมือนเล็ก” แต่ “สำคัญมาก”

เพราะถ้ารักษาช้า หรือไม่ได้เอกซเรย์ อาจกลายเป็นกระดูกไม่ติด ปวดเรื้อรังเวลาเดิน วิ่ง หรือใส่รองเท้า

ใครที่ข้อเท้าพลิกแล้วเจ็บข้างเท้าด้านนอกจนลงน้ำหนักไม่ได้ — อย่าชะล่าใจ ควรรีบไปเอกซเรย์ทุกครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีกระดูกหักซ่อนอยู่ครับ

✅ การดูแลตัวเองหลังจากกระดูกหัก

• ประคบเย็นใน 48 ชั่วโมงแรกเพื่อลดบวม

• ยกเท้าสูงขณะพัก

• งดลงน้ำหนักจนกว่าแพทย์จะอนุญาต

• ใส่รองเท้าพยุงหรือเฝือกตามคำแนะนำ

• ทำกายภาพหลังถอดเฝือก เพื่อป้องกันข้อเท้าติด

• หลีกเลี่ยงรองเท้าส้นสูงหรือพื้นแข็งจนกว่าจะหายดี

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#JonesFracture #กระดูกเท้าหัก #ข้อเท้าพลิก #หมอเก่งกระดูกและข้อ #OrthopedicCare #ปวดเท้า #เจ็บข้างเท้า #กายภาพเท้า