🦶 หกล้ม ข้อเท้าพลิก แล้วเจ็บข้างเท้าด้านนอก — ระวัง “กระดูกเท้าชิ้นที่ 5 หัก” ไม่ใช่แค่ข้อเท้าแพลง!

“หมอครับ เมื่อวานผมข้อเท้าพลิก ตอนนี้เจ็บตรงข้างเท้าด้านนอกมาก เดินลงน้ำหนักไม่ได้เลย”

คุณบอย อายุ 35 ปี มาหาหมอหลังจากเดินสะดุดขอบบันได ตอนแรกคิดว่า “ข้อเท้าแพลงเฉย ๆ” จึงแค่ประคบเย็น แต่เช้าวันรุ่งขึ้นกลับปวดบวมมากขึ้นจนใส่รองเท้าไม่ได้

จากการตรวจและเอกซเรย์พบว่า คุณบอยมี กระดูกหักที่ฐานของกระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 (Base of 5th metatarsal fracture) ซึ่งเป็นกระดูกที่อยู่ตรงข้างเท้าด้านนอกพอดี

📍 กระดูกฐานของฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 อยู่ตรงไหน?

กระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 (Fifth metatarsal bone) เป็นกระดูกที่ต่อจากนิ้วก้อยเท้า และฐานของมันจะอยู่ติดกับส้นเท้าเล็กน้อยบริเวณข้างเท้า

ตรงบริเวณฐานนี้เป็นจุดที่เอ็นสำคัญมายึดไว้ ซึ่งช่วยพยุงข้อเท้าเวลายืนหรือเดิน

ดังนั้นเวลาข้อเท้าพลิกแรง ๆ เอ็นที่ยึดตรงนี้อาจดึงกระดูกจน “หักหลุดออกมา” ได้ครับ

💥 ทำไมถึงหักตรงจุดนี้?

ส่วนใหญ่เกิดจาก การพลิกข้อเท้าเข้าด้านใน (Inversion injury) ขณะที่น้ำหนักตัวกดลงบนเท้า เช่น ขณะวิ่ง กระโดด หรือใส่รองเท้าส้นสูงแล้วเสียหลัก

กระดูกจุดนี้มีเลือดมาเลี้ยงค่อนข้างน้อย จึงทำให้ “หายช้า” กว่ากระดูกส่วนอื่น โดยเฉพาะถ้าหักในแนวที่อยู่ลึกเข้าไป เรียกว่า Jones fracture ซึ่งต้องระวังเป็นพิเศษ

🔍 แบ่งประเภทของกระดูกหักบริเวณนี้ได้ 3 แบบ

1. Avulsion fracture (หักเฉพาะปลาย) เป็นแบบที่เอ็นดึงกระดูกหลุดออกมานิดเดียว มักเกิดพร้อมข้อเท้าแพลง ส่วนใหญ่รักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด

2. Jones fracture (หักบริเวณคอกระดูก) เป็นการหักลึกกว่าแบบแรก อยู่ตรงรอยต่อระหว่างฐานกับตัวกระดูก ตำแหน่งนี้เลือดมาเลี้ยงน้อย หายช้า และเสี่ยงไม่ติด (non-union) อาจต้องพิจารณาผ่าตัดใส่สกรู

3. Diaphyseal stress fracture (หักจากแรงซ้ำ ๆ) มักพบในนักกีฬา วิ่งเยอะ หรือใส่รองเท้าที่บีบเท้า กระดูกหักแบบล้า (stress fracture) ที่จุดเดียวกันนี้

⚠️ อาการที่ควรระวัง

• ปวดและบวมบริเวณข้างเท้าด้านนอก

• เดินลงน้ำหนักไม่ได้

• กดตรงฐานกระดูกฝ่าเท้าที่ 5 แล้วเจ็บมาก

• อาจมีรอยช้ำขึ้นบริเวณข้างเท้า

หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็น “ข้อเท้าแพลง” ธรรมดา แล้วไม่ไปเอกซเรย์ ทำให้ไม่ได้รับการรักษา กระดูกไม่ติดจนปวดเรื้อรังเวลาเดิน

🩻 การตรวจวินิจฉัย

หมอจะตรวจร่างกาย ดูตำแหน่งที่ปวดและบวม จากนั้นส่งเอกซเรย์เท้าอย่างน้อย 3 มุม เพื่อดูแนวกระดูกว่าหักตรงตำแหน่งใด และมีการเคลื่อนหรือไม่

บางกรณีที่เอกซเรย์ยังไม่ชัดเจน โดยเฉพาะการหักล้า (stress fracture) อาจต้องตรวจเพิ่มเติมด้วย MRI หรือ CT scan เพื่อยืนยันตำแหน่งการหักและวางแผนการรักษา

💊 การรักษา

1. กรณีที่ไม่ต้องผ่าตัด

• ถ้าเป็น Avulsion fracture หรือหักแบบไม่เคลื่อน หมอมักให้ใส่เฝือกหรือรองเท้าบูตพิเศษ (walking boot) เพื่อจำกัดการเคลื่อนไหว 4–6 สัปดาห์

• งดลงน้ำหนักในช่วงแรก และค่อย ๆ เพิ่มตามคำแนะนำของแพทย์

• หลังถอดเฝือก ควรทำกายภาพเพื่อฟื้นแรงกล้ามเนื้อข้อเท้าและเท้า

1. กรณีที่ควรผ่าตัดใส่สกรู (Screw fixation)

หมอจะพิจารณาผ่าตัดเมื่อ:

• เป็น Jones fracture ที่อยู่ในบริเวณเลือดมาเลี้ยงน้อย

• กระดูกเคลื่อนออกจากตำแหน่งเดิม

• ผู้ป่วยเป็นนักกีฬา หรือจำเป็นต้องกลับไปใช้งานเร็ว

• เคยรักษาแล้วกระดูกไม่ติด

การผ่าตัดมักใช้สกรูโลหะขนาดเล็กใส่เข้าไปในแนวกระดูก เพื่อให้กระดูกยึดติดแน่นและเชื่อมเร็วขึ้น

หลังผ่าตัดอาจต้องงดลงน้ำหนัก 6–8 สัปดาห์ และเริ่มกายภาพหลังแผลหายดี

🧠 หมออยากบอกว่า…

อาการเจ็บข้างเท้าด้านนอกหลังข้อเท้าพลิก ไม่ได้แปลว่า “ข้อเท้าแพลง” เสมอไป

ตำแหน่งนี้มีกระดูกฐานฝ่าเท้าชิ้นที่ 5 อยู่ใกล้มาก ซึ่งเป็นจุดที่หักได้ง่ายแต่หลายคนมองข้าม

ถ้าไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง กระดูกอาจไม่ติดจนกลายเป็นอาการปวดเรื้อรังเวลาเดินหรือวิ่ง

หมออยากให้ทุกคนจำไว้ว่า — “ข้อเท้าพลิก เดินแล้วเจ็บข้างเท้า ต้องเอกซเรย์ทุกครั้ง” เพื่อไม่พลาดการวินิจฉัยกระดูกหักครับ

✅ วิธีดูแลตัวเองหลังข้อเท้าพลิกหรือกระดูกหัก

• ประคบเย็นภายใน 48 ชั่วโมงแรก เพื่อลดบวม

• ยกเท้าสูงเมื่อพัก

• งดลงน้ำหนักจนกว่าแพทย์จะอนุญาต

• ใส่เฝือกหรือรองเท้าพยุงตามคำแนะนำ

• ทำกายภาพหลังถอดเฝือก เพื่อฟื้นแรงกล้ามเนื้อ

• หลีกเลี่ยงรองเท้าส้นสูงหรือพื้นแข็งจนกระดูกหายดี

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกเท้าหัก #5thMetatarsalFracture #ข้อเท้าพลิก #ปวดเท้า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #OrthopedicCare #เจ็บข้างเท้า #กายภาพเท้า