กระดูกต้นแขนส่วนบนหัก (Proximal Humeral Fracture) ต้องผ่าตัดไหม?

หลายคนที่ล้มแล้วเอามือยันพื้น ถูกดึงแขนแรง ๆ หรือเกิดอุบัติเหตุเล็ก ๆ แต่มาเริ่มปวดไหล่มาก แขนยกไม่ขึ้น ตรวจแล้วพบว่า “กระดูกต้นแขนส่วนบนหัก” มักมีคำถามแรกเหมือนกันว่า

“หมอครับ/หมอคะ แบบนี้ต้องผ่าตัดไหม?”

ความจริงคือ… กระดูกต้นแขนส่วนบนเป็นตำแหน่งที่ “ไม่ต้องผ่าตัด” มากกว่าต้องผ่าตัด แต่ต้องดูหลายปัจจัยประกอบ หมอจะเล่าให้เข้าใจง่ายและนำไปใช้ได้ทันทีครับ

เคสตัวอย่าง

คุณอรพิชา อายุ 63 ปี ลื่นล้มในบ้าน ขณะพยุงตัวด้วยแขนซ้ายแล้วปวดไหล่มาก แขนยกไม่ขึ้น ญาติคิดว่าเป็นเอ็นไหล่อักเสบ แต่เอกซเรย์พบว่าเป็น กระดูกต้นแขนส่วนบนหักแบบไม่เคลื่อน

เธอตกใจมาก ถามทันทีว่า

“หมอคะ ต้องผ่าตัดไหม หนูกลัวมากเลยค่ะ”

หลังประเมิน หมออธิบายว่า ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด แค่ใส่สลิง พัก และทำกายภาพต่อเนื่อง กระดูกก็จะติดดีและแขนกลับมาใช้งานได้

เธอบอกว่า “โล่งใจมากค่ะหมอ ไม่คิดว่าจะรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้”

หมอจึงอยากเขียนบทความนี้ให้ทุกคนที่กำลังกังวลได้รู้ความจริงแบบง่าย ๆ ครับ

กระดูกต้นแขนส่วนบนหักคืออะไร?

เป็นกระดูกช่วงใกล้หัวไหล่ ซึ่งมีความสำคัญในการยกแขน หมุนแขน และทำงานบ้านต่าง ๆ

เมื่อหักมักเกิดจาก:

• ล้มเอามือยันพื้น

• ล้มกระแทกไหล่

• ถูกดึงแขนแรง ๆ

• อุบัติเหตุรถล้ม

ผู้สูงอายุและผู้ที่มีกระดูกพรุนมีโอกาสเป็นมากกว่า

อาการที่บอกว่ากระดูกต้นแขนส่วนบนอาจหัก

• ปวดไหล่มากทันทีหลังล้ม

• ยกแขนแทบไม่ได้

• กดบริเวณหัวไหล่แล้วเจ็บมาก

• มีรอยบวม เขียวช้ำ

• เจ็บจนต้องพยุงแขนไว้ตลอดเวลา

• ขยับไหล่แล้วเจ็บแปลบ

ต้องเอกซเรย์เพื่อยืนยันการวินิจฉัยครับ

ต้องผ่าตัดไหม? คำตอบคือ “ขึ้นกับ 4 ปัจจัย”

หมอจะประเมินจากภาพเอกซเรย์และอาการผู้ป่วยเป็นหลัก ได้แก่:

1) ระดับการเคลื่อนของกระดูก (Displacement)

ถ้ากระดูกหักแต่ยังอยู่ในตำแหน่งใกล้ปกติ → ไม่ต้องผ่าตัด

ถ้าเคลื่อนมาก แตกหลายทิศทาง → อาจต้องพิจารณาผ่าตัด

2) หักกี่ชิ้น (Number of parts)

กระดูกต้นแขนส่วนบนมี 4 ส่วนหลัก การหักแบบ 1–2 ส่วน ส่วนใหญ่มักรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ผลดี

แต่ถ้าหัก 3–4 ส่วน และชิ้นกระดูกเคลื่อนมาก → ใช้การผ่าตัดช่วยจัดตำแหน่ง

3) อายุของผู้ป่วย

ผู้สูงอายุจำนวนมากรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ดี เพราะเนื้อเยื่อรอบไหล่แข็งแรงและสามารถซ่อมตัวได้

ในคนอายุน้อย กระดูกเคลื่อนเยอะ หรือเป็นนักกีฬา อาจพิจารณาผ่าตัดเพื่อให้ฟื้นตัวเร็ว

4) การใช้งานแขนในชีวิตประจำวัน

• ถ้าใช้แขนไม่หนัก เช่น ทำงานบ้านทั่วไป → ไม่ผ่าตัดก็ได้ผลดี

• ถ้าต้องใช้ไหล่เยอะ เช่น งานยกของ นักกีฬา → พิจารณาผ่าตัดเพื่อให้ฟื้นตัวเต็มที่

ส่วนใหญ่แล้ว มากกว่า 70% ของเคสไม่ต้องผ่าตัด ครับ

ถ้าไม่ผ่าตัด รักษาอย่างไร?

1) ใส่สลิง (Arm sling)

ให้ข้อไหล่พัก 2–4 สัปดาห์ แล้วค่อย ๆ ขยับตามโปรแกรมของแพทย์

2) กายภาพบำบัด

เป็นหัวใจสำคัญมาก เพราะช่วยให้ไหล่ไม่ยึดและกลับมาใช้งานได้ดี

ทำตามลำดับ:

• สัปดาห์ 1–2: ขยับศอก–ข้อมือ–นิ้วเบา ๆ

• สัปดาห์ 3–6: ยกแขนเบา ๆ เริ่มเพิ่มองศา

• สัปดาห์ 6 ขึ้นไป: เสริมกล้ามเนื้อรอบไหล่

3) ยาคลายกล้ามเนื้อและยาแก้ปวด

เพื่อลดอาการปวดในช่วงแรก ทำให้ทำกายภาพได้ง่าย

การรักษาแบบนี้ได้ผลดีมากในกระดูกที่ไม่เคลื่อนครับ

ถ้าต้องผ่าตัด ทำอะไรบ้าง?

การผ่าตัดมีหลายแบบ ขึ้นกับรูปแบบการหัก

1) ใส่เหล็กแผ่นและน็อต (Plate & Screws)

ใช้ในรายที่กระดูกหักหลายชิ้นและเคลื่อนเยอะ

2) ใส่ลวดดึงยึด (Tension band wiring)

ใช้ในกระดูกแตกแบบเฉพาะตำแหน่ง

3) ผ่าตัดเปลี่ยนหัวไหล่เทียม (Shoulder replacement)

ใช้ในผู้สูงอายุที่กระดูกแตกยับและเส้นเลือดไปเลี้ยงหัวกระดูกเสียหายมาก

แพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละบุคคลครับ

ฟื้นตัวหลังผ่าตัดใช้เวลานานไหม?

โดยทั่วไป

• 2–4 สัปดาห์แรก: ขยับศอก–มือ ทำท่าเบา ๆ

• 6 สัปดาห์: กระดูกเริ่มติด

• 8–12 สัปดาห์: กลับมาใช้งานทั่วไปได้มากขึ้น

• 3–6 เดือน: ไหล่กลับมาใกล้ปกติ

การทำกายภาพอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญที่สุดครับ

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

ไม่ว่าจะผ่าตัดหรือไม่ผ่าตัด ต้องติดตามดังนี้:

• ไหล่ติดแข็ง (frozen shoulder)

• กล้ามเนื้อรอบหัวไหล่อ่อนแรง

• กระดูกติดช้า (พบได้น้อย)

• ปวดเรื้อรังถ้าไม่ทำกายภาพ

การรู้สัญญาณเตือนและพบแพทย์สม่ำเสมอช่วยลดปัญหาได้มากครับ

หมออยากบอกว่า…

กระดูกต้นแขนส่วนบนหักเป็นภาวะที่พบได้บ่อย และหลายเคสไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเลย การตัดสินใจต้องดู“รูปแบบการหัก + การเคลื่อนของกระดูก + อายุ + การใช้งานแขน”ร่วมกัน

ถ้าได้รับการประเมินถูกต้องและทำกายภาพอย่างสม่ำเสมอ โอกาสกลับมาใช้งานแขนได้ดีสูงมากครับ

ถ้าต้องการให้หมอช่วยดูภาพเอกซเรย์หรือประเมินเพิ่มเติมสำหรับเคสเฉพาะราย แจ้งได้เลยครับ 😊

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกต้นแขนหัก #ไหล่หัก #ต้องผ่าตัดไหม #ข้อไหล่ #หมอเก่งให้ความรู้ #กระดูกและข้อ