**🦴 กระดูกพรุน vs กระดูกทับเส้น — ชื่อคล้ายแต่ไม่เหมือนกัน! **

“หมอคะ กระดูกพรุนกับกระดูกทับเส้น มันเหมือนกันไหมคะ?”

คำถามนี้หมอได้ยินบ่อยมากเลยครับ เพราะชื่อฟังดูคล้ายกัน ทั้งคู่เกี่ยวกับ “กระดูก” และ “หลัง” แต่ความจริงแล้วเป็น โรคคนละชนิดกันโดยสิ้นเชิง ทั้งสาเหตุ อาการ และการรักษาก็ไม่เหมือนกันเลยครับ

💠 กระดูกพรุน (Osteoporosis) คืออะไร?

“กระดูกพรุน” หมายถึง ภาวะที่เนื้อกระดูกบางและเปราะกว่าปกติ ทำให้เสี่ยงต่อการหักง่ายแม้จะล้มหรือกระแทกเบา ๆ

เกิดจากการที่ร่างกาย สร้างกระดูกใหม่ไม่ทันกับการสลายกระดูกเก่า

มักพบใน

• ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน (ฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง)

• ผู้สูงอายุทุกเพศ

• ผู้ที่ไม่ออกกำลังกาย หรือได้รับแคลเซียม–วิตามินดีไม่พอ

🔹 อาการของกระดูกพรุน

• ในระยะแรก ไม่มีอาการชัดเจนเลย

• ต่อมาอาจเริ่ม “หลังค่อม” หรือ “เตี้ยลง” เพราะกระดูกสันหลังยุบตัว

• ปวดหลังเรื้อรังจากกระดูกสันหลังทรุด

• หักง่าย โดยเฉพาะที่ ข้อมือ สะโพก และกระดูกสันหลัง

🧩 การวินิจฉัย

• ตรวจวัดความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density – BMD) ด้วยเครื่อง DEXA scan

• ตรวจเลือดหาฮอร์โมนหรือระดับวิตามินดีเพิ่มเติม

💊 การรักษา

• ยาเสริมแคลเซียมและวิตามินดี

• ยาลดการสลายกระดูก (เช่น Bisphosphonate)

• ยากระตุ้นการสร้างกระดูก (ในรายที่พรุนรุนแรง)

• ออกกำลังกายแบบลงน้ำหนัก เช่น เดิน ว่ายน้ำ ยกน้ำหนักเบา ๆ

• หลีกเลี่ยงการล้มและกระแทก

⚡️ กระดูกทับเส้น (Nerve Compression / Herniated Disc) คืออะไร?

“กระดูกทับเส้น” หรือที่หมอเรียกว่า หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท

เกิดจากหมอนรองกระดูกสันหลัง (ที่อยู่ระหว่างกระดูกแต่ละข้อ) ปลิ้นหรือโป่งออกมากดเส้นประสาท ที่วิ่งลงขา ทำให้เกิดอาการปวดและชาครับ

🔹 สาเหตุ

• ยกของหนักในท่าก้มผิดวิธี

• นั่งนาน นั่งหลังงอ

• กล้ามเนื้อหลังอ่อนแรง

• อุบัติเหตุ หรืออายุที่ทำให้หมอนรองกระดูกเสื่อม

🔹 อาการ

• ปวดหลังส่วนล่าง ร้าวลงขา (หรือที่เรียกว่า “ปวดหลังร้าวลงขา” / Sciatica)

• ชาที่ขา เท้า หรือปลายเท้า

• กล้ามเนื้อขาอ่อนแรง เดินกะเผลก

• บางรายอาจปวดมากตอนนั่งหรือไอ

🧩 การวินิจฉัย

• ตรวจร่างกายโดยแพทย์กระดูกและข้อ

• เอกซเรย์เพื่อดูแนวกระดูก

• MRI หลัง เพื่อดูหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นและเส้นประสาทที่ถูกกดชัดเจน

💊 การรักษา

• พักหลังช่วงสั้น ๆ และหลีกเลี่ยงการก้มยกของ

• ยาแก้อักเสบ ยาคลายกล้ามเนื้อ และยาลดการปวดเส้นประสาท

• กายภาพบำบัด เสริมกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว

• ฉีดยาลดอักเสบเข้าช่องกระดูก (Epidural steroid injection)

• ผ่าตัดคลายการกดทับ (เฉพาะในรายที่ชาหรืออ่อนแรงมาก)

🔍 เปรียบเทียบสั้น ๆ แบบเข้าใจง่าย

• กระดูกพรุน = กระดูก “บาง เปราะ หักง่าย” → ปัญหาอยู่ที่ “โครงสร้างของกระดูก” เอง → มักปวดจาก “กระดูกยุบหรือหัก” โดยไม่กดเส้นประสาท

• กระดูกทับเส้น = หมอนรองกระดูก “ปลิ้นมากดเส้นประสาท” → ปัญหาอยู่ที่ “เส้นประสาท” ถูกเบียด → ทำให้ปวดร้าว ชา หรือขาอ่อนแรง

สองโรคนี้อาจเกิดในคนเดียวกันได้ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ทั้งกระดูกบางและหมอนรองกระดูกเสื่อม แต่เป็นคนละกลไกและต้องรักษาคนละวิธีครับ

🧠 หมออยากบอกว่า…

“กระดูกพรุน” ไม่ได้ทำให้เส้นประสาทถูกกดโดยตรง แต่ถ้ากระดูกสันหลังพรุนจนยุบตัว ก็อาจทำให้แนวกระดูกเปลี่ยนจนกดเส้นประสาทได้เหมือนกัน

ในขณะที่ “กระดูกทับเส้น” มักเกิดจากการเคลื่อนของหมอนรองกระดูก ซึ่งจะดีขึ้นได้มากถ้ารู้เร็วและรักษาถูกวิธี

เพราะฉะนั้น…ถ้ามีอาการปวดหลังเรื้อรัง หรือปวดร้าวลงขา อย่าคิดว่าเป็นแค่ “กระดูกพรุน” หรือ “อายุเยอะ” นะครับ ควรมาตรวจให้แน่ชัดว่าเป็นโรคไหน จะได้รักษาได้ตรงจุด ❤️

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกพรุน #กระดูกทับเส้น #หมอเก่งกระดูกและข้อ #OrthopedicCare #ปวดหลัง #หมอนรองกระดูกเคลื่อน #กระดูกบาง