🦶 หัวแม่เท้าเก (Hallux Valgus) – ยิ่งปล่อยไว้นาน ยิ่งปวด เดินลำบาก

“หมอคะ ทำไมช่วงนี้หัวแม่เท้าดูเอียงเข้าหานิ้วอื่น เวลาใส่รองเท้าคัชชูหรือรองเท้าหุ้มปลายเท้าจะปวดมาก เดินนาน ๆ แล้วเหมือนมีก้อนตรงข้างเท้าเจ็บจี๊ดเลยค่ะ”

เสียงแบบนี้หมอได้ยินบ่อยมากครับ โดยเฉพาะในคุณผู้หญิงที่ต้องใส่รองเท้าส้นสูงหรือรองเท้าปลายแหลมบ่อย ๆ

อาการนี้เรียกว่า “หัวแม่เท้าเก” หรือ Hallux Valgus ซึ่งเป็นโรคที่พบได้บ่อยในคนวัยทำงานและผู้สูงอายุครับ

🦴 หัวแม่เท้าเกคืออะไร?

หัวแม่เท้าเก คือภาวะที่ ข้อนิ้วหัวแม่เท้า (ข้อนิ้วโป้งเท้า) เอียงเข้าหานิ้วที่ 2 ทำให้เกิด “ก้อนกระดูกนูน” ด้านข้างของเท้า

ก้อนที่เห็นไม่ใช่กระดูกงอกใหม่ แต่เป็น “หัวกระดูกเดิมที่เบี้ยวออก” จากแนวเดิมครับ

เมื่อข้อต่อเอียง น้ำหนักขณะเดินจะลงผิดจุด ทำให้เกิดการเสียดสี ปวด บวม และอักเสบได้ง่าย

👠 ใครบ้างที่มีโอกาสเป็นหัวแม่เท้าเก

ผู้หญิง – พบมากกว่าผู้ชายถึง 10 เท่า เพราะมักใส่รองเท้าส้นสูงหรือปลายแหลม

กรรมพันธุ์ – ถ้าพ่อแม่หรือพี่น้องเคยเป็น มีโอกาสเป็นมากกว่าคนทั่วไป

ผู้ที่มีเท้าแบน (Flat foot) หรือข้อเท้าเอียง

ใส่รองเท้าคับเกินไป หรือบีบปลายเท้า

ผู้สูงอายุ – ข้อต่อและเอ็นเสื่อม ทำให้แนวกระดูกเบี้ยวง่าย

🤕 อาการของหัวแม่เท้าเก

• ปวดหรือบวมที่ข้างหัวแม่เท้า โดยเฉพาะเวลาสวมรองเท้าคับ

• มีก้อนนูนด้านข้างของเท้า (ตรงข้อต่อหัวแม่เท้า)

• หัวแม่เท้าเอียงเข้าหานิ้วข้าง ๆ

• ใส่รองเท้าลำบากหรือเจ็บเวลายืนเดินนาน

• ในรายที่เป็นมาก นิ้วเท้าอาจไขว้ซ้อนกัน และเกิดตาปลาร่วมด้วย

🔍 การตรวจวินิจฉัย

หมอจะตรวจดูแนวของนิ้วเท้า การเดิน และลักษณะรองเท้าที่ใส่

อาจส่ง เอกซเรย์เท้า (X-ray foot) เพื่อวัดมุมการเอียงของข้อนิ้วหัวแม่เท้า (Hallux valgus angle)

ถ้ามุมเกิน 15 องศาขึ้นไป ถือว่าเริ่มมีความผิดปกติครับ

💊 การรักษา (ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค)

ระยะเริ่มต้น – รักษาโดยไม่ผ่าตัด

• เปลี่ยนรองเท้า → เลือกแบบปลายกว้าง ไม่บีบนิ้วเท้า พื้นนุ่ม

• ใส่แผ่นรองนิ้วเท้า (Toe spacer) เพื่อช่วยจัดแนวให้ตรงขึ้น

• แผ่นรองฝ่าเท้า (Insole) เพื่อกระจายน้ำหนักเวลาเดิน

• ประคบน้ำอุ่น หรือแช่เท้าเพื่อลดการอักเสบ

• ยาแก้อักเสบ / ยาทา / เจลเย็น ถ้ามีอาการปวดหรือบวม

• กายภาพเท้า เช่น การยืดนิ้วหัวแม่เท้าและการบริหารกล้ามเนื้อเท้า

ระยะปานกลางถึงรุนแรง – พิจารณาผ่าตัด

ถ้ามีอาการปวดมาก เดินลำบาก หรือหัวแม่เท้าเอียงมากจนรองเท้าใส่ไม่ได้

หมออาจแนะนำการผ่าตัด จัดแนวกระดูกใหม่ (Bunion surgery) เพื่อคืนรูปนิ้วให้ตรง

ปัจจุบันมีเทคนิคผ่าตัดแผลเล็ก ฟื้นตัวเร็ว เดินลงน้ำหนักได้เร็วภายในไม่กี่วันครับ

🧘‍♀️ วิธีดูแลและป้องกันหัวแม่เท้าเก

• เลือกรองเท้าที่ “พอดีเท้า” ไม่บีบปลายเท้า

• หลีกเลี่ยงรองเท้าส้นสูงเกิน 2 นิ้ว

• ออกกำลังกายบริหารนิ้วเท้า เช่น ใช้ผ้าขนหนูขยุ้มด้วยนิ้วเท้า หรือเก็บลูกปิงปองด้วยปลายเท้า

• แช่เท้าในน้ำอุ่นหลังจากยืนนานหรือใส่รองเท้าส้นสูงทั้งวัน

• รักษาน้ำหนักตัวให้เหมาะสม เพื่อลดแรงกดที่ฝ่าเท้า

🧠 หมออยากบอกว่า…

“หัวแม่เท้าเก” ไม่ได้เป็นแค่เรื่องของรูปร่างนิ้วเท้า แต่ถ้าปล่อยไว้นานจนข้อนิ้วบิดถาวร อาจทำให้เจ็บจนเดินลำบาก และเสี่ยงข้อนิ้วอื่น ๆ เสื่อมตามมาได้

ข่าวดีคือ ถ้ารู้ตัวตั้งแต่ระยะต้นและเปลี่ยนพฤติกรรมรองเท้า ก็สามารถชะลอหรือป้องกันไม่ให้เป็นมากขึ้นได้ครับ ❤️

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดเท้า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#หัวแม่เท้าเก #HalluxValgus #ปวดเท้า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #OrthopedicCare #Bunion #สุขภาพเท้า