ผู้สูงอายุมีโรคประจำตัว เช่น หัวใจ เบาหวาน สามารถผ่าตัดสะโพกได้ไหม? ความจริงที่ลูกหลานควรรู้

ผู้สูงอายุจำนวนมากที่กระดูกสะโพกหักมักมีโรคประจำตัวร่วมด้วย เช่น เบาหวาน ความดัน หัวใจ ไต หรือมีภาวะโลหิตจาง ทำให้ลูกหลานกังวลว่า “ผ่าตัดไม่ไหวหรือเปล่า” จนบางครั้งตัดสินใจเลี่ยงการผ่าตัดด้วยความกลัว

แต่ความจริงที่ต้องเข้าใจคือ — ผู้สูงอายุส่วนใหญ่สามารถผ่าตัดสะโพกได้อย่างปลอดภัย หากประเมินและเตรียมตัวอย่างเหมาะสม และการผ่าตัดเร็วคือปัจจัยสำคัญที่ช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและช่วยชีวิตผู้ป่วยได้จริง

บทความนี้จะอธิบายให้ชัดว่าใครบ้างที่ผ่าได้ ผ่าไม่ได้ และเหตุผลว่าทำไม “ยิ่งผ่าเร็ว ยิ่งปลอดภัยกว่าไม่ผ่า”

ทำไมต้องรีบผ่าตัดสะโพกในผู้สูงอายุ

กระดูกสะโพกหัก โดยเฉพาะ คอสะโพกหักจากกระดูกพรุน ไม่สามารถติดเองได้ และถ้าปล่อยนานโดยไม่ผ่า ผู้สูงอายุต้องนอนติดเตียงหลายสัปดาห์ เกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตราย เช่น

• ปอดอักเสบจากนอนนาน

• แผลกดทับ

• ลิ่มเลือดอุดตันที่ขาหรือหลุดไปปอด

• กล้ามเนื้อลีบ เดินไม่ได้ถาวร

• เสี่ยงเสียชีวิตสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

การผ่าตัดจึงไม่ใช่การเลือกว่าจะทำหรือไม่ทำ แต่คือการ “เพิ่มโอกาสรอดและกลับมาเดินได้”

ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวผ่าตัดได้ไหม?

คำตอบคือ: ได้ในเกือบทุกกรณี เพราะปัจจุบันเทคโนโลยีผ่าตัด วิสัญญี และการดูแลหลังผ่าตัดก้าวหน้าไปมาก ทำให้ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวสามารถผ่าตัดได้อย่างปลอดภัย เพียงต้องประเมินและควบคุมโรคให้พร้อมก่อนเข้าห้องผ่าตัด

มาดูทีละโรคสำคัญ

1) ผู้ป่วยโรคหัวใจ

ผู้ป่วยหัวใจ เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจ หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจล้มเหลว สามารถผ่าตัดได้ ถ้าผ่านการประเมินจากอายุรแพทย์หัวใจ โดยมักจะ

• ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG)

• เจาะเลือดดูเอนไซม์หัวใจ

• ประเมินภาวะน้ำเกินหรือหัวใจล้มเหลว

• ปรับยาให้เหมาะสมก่อนผ่า

แพทย์วิสัญญีจะใช้เทคนิคการดมยาหรือบล็อกหลังที่ปลอดภัยที่สุดตามสภาพหัวใจของผู้ป่วย

ข้อสำคัญ: การเลื่อนผ่าตัดเพราะกลัวหัวใจอาจเสี่ยงมากกว่า เพราะนอนนิ่ง ๆ นานทำให้หัวใจทำงานหนักกว่าเดิมและเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันมากขึ้น

2) ผู้ป่วยเบาหวาน

เบาหวานไม่ใช่อุปสรรคต่อการผ่าตัด แต่ต้อง

• ควบคุมน้ำตาลให้อยู่ในช่วงปลอดภัย

• ปรับยากินบางตัวก่อนผ่า

• ให้สารน้ำและอินซูลินตามมาตรฐาน

ผู้ป่วยเบาหวานที่ไม่ผ่ามีความเสี่ยงแผลกดทับและติดเชื้อสูงกว่าผู้ที่ได้ผ่าตัดและลุกเดินเร็วครับ

3) ผู้ป่วยโรคไต

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังหรือผู้ที่ฟอกไตประจำยังสามารถผ่าตัดได้ โดยทีมแพทย์จะประเมิน

• ระดับเกลือแร่

• ปริมาณน้ำส่วนเกิน

• ยาที่ต้องปรับก่อน–หลังผ่า

หลายรายผ่าตัดได้อย่างปลอดภัยเมื่อเตรียมตัวถูกต้อง และการผ่าเร็วช่วยลดโอกาสติดเชื้อในระบบต่าง ๆ ได้มาก

4) ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงและไขมันในเลือดสูง

ถือเป็นโรคที่ควบคุมได้ง่ายที่สุดในกลุ่มผู้สูงอายุ เพียง

• ควบคุมความดันให้คงที่ก่อนผ่า

• รับประทานยาความดันตามแพทย์สั่งสม่ำเสมอ

ผู้ป่วยกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ผ่าตัดได้โดยไม่มีข้อจำกัดสำคัญ

5) ผู้สูงอายุอ่อนแรง เดินไม่ได้อยู่ก่อน

แม้จะมีโรคหลายอย่าง แต่ถ้าผ่าตัดเร็ว ผู้ป่วยสามารถลุกนั่งและเดินได้ภายใน 1–3 วัน ซึ่งช่วยลดภาวะแทรกซ้อนและยืดอายุได้มาก

เมื่อไหร่ที่ผ่าตัดไม่ได้จริง ๆ ?

มีเพียงไม่กี่ภาวะเท่านั้นที่อาจชะลอการผ่าตัด เช่น

• หัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน ควบคุมไม่ได้

• การติดเชื้อรุนแรงในกระแสเลือด

• ภาวะเกลือแร่ผิดปกติรุนแรง

• น้ำตาลสูงจนเสี่ยงต่อภาวะฉุกเฉิน

แต่เมื่อรักษาภาวะเหล่านี้ให้คงที่แล้วก็สามารถผ่าตัดได้เช่นกัน

ทำไมต้องผ่าตัดภายใน 24–48 ชั่วโมง

งานวิจัยทั่วโลกชี้ตรงกันว่า

• ผ่าตัดเร็วช่วยลดการเสียชีวิต

• ลดโอกาสเกิดแผลกดทับและลิ่มเลือดอุดตัน

• ช่วยให้ลุกเดินได้เร็ว

• ฟื้นตัวไวกว่า ชีวิตกลับมาใกล้เคียงปกติเร็ว

นี่คือเหตุผลที่ทีมแพทย์มักเร่งผ่าตัดทันทีเมื่อผู้ป่วยพร้อม

สรุป

ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว “ส่วนใหญ่ผ่าตัดสะโพกได้ปลอดภัย” หากได้รับการประเมินและควบคุมโรคอย่างเหมาะสม การไม่ผ่าตัดยิ่งเสี่ยงต่อชีวิตมากกว่า เพราะทำให้ผู้ป่วยต้องนอนติดเตียงนานและเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง

การผ่าตัดเร็วคือหนทางที่ดีที่สุดในการช่วยให้ผู้สูงอายุ

• เดินได้เร็ว

• ลดภาวะแทรกซ้อน

• ลดอัตราเสียชีวิต

• และกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงเดิม

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ผ่าตัดสะโพก #กระดูกสะโพกหัก #ผู้สูงอายุ #โรคหัวใจ #เบาหวาน #หมอเก่ง