"ปวดคอจนลามขึ้นหัว... เป็นไมเกรนหรือกระดูกคอกันแน่?"

หลายคนมีอาการปวดตื้อๆ ที่ท้ายทอย แล้วลามขึ้นไปที่ขมวดคิ้ว หรือปวดหัวข้างเดียวจนแยกไม่ออกว่าเป็นไมเกรนหรือเปล่า กินยาแก้ปวดหัวเท่าไหร่ก็ไม่หายขาดสักที ทราบไหมครับว่าจริงๆ แล้วสาเหตุอาจไม่ได้อยู่ที่สมอง แต่อยู่ที่ "คอ" ของคุณนั่นเอง

"คุณนก" กับอาการปวดหัวที่ไม่ใช่ไมเกรน

คุณนก (นามสมมติ) อายุ 38 ปี เป็นพนักงานบัญชี มาพบผมด้วยอาการปวดศีรษะเรื้อรังมาเป็นปี คุณนกเล่าว่า "หมอเก่งคะ นกกินยาไมเกรนจนโรคกระเพาะจะถามหาแล้วค่ะ แต่มันก็ยังปวดตุบๆ ที่ท้ายทอยร้าวไปเบ้าตาตลอด โดยเฉพาะวันที่งานยุ่งๆ นกสังเกตว่าถ้าวันไหนคอแข็ง นกจะปวดหัวหนักมาก"

หลังจากผมตรวจร่างกายอย่างละเอียด พบว่าจุดที่ปวดจริงๆ คือข้อต่อกระดูกคอระดับบนของคุณนกมีการอักเสบและเกร็งตัว นี่คือโรคที่ทางการแพทย์เรียกว่า "ปวดศีรษะจากโรคบริเวณคอ" (Cervicogenic Headache) ซึ่งหลายคนมักเข้าใจผิดว่าเป็นไมเกรนครับ

ทำไมปวดคอถึงลามไปปวดหัว? (ความจริงภาษาชาวบ้าน)

คำตอบอยู่ที่ "ระบบสายไฟ" ในร่างกายเราครับ

บริเวณกระดูกคอส่วนบน (ระดับที่ 1, 2 และ 3) มีเส้นประสาทที่รับความรู้สึกจากคอ วิ่งไปรวมกับเส้นประสาทที่รับความรู้สึกจากใบหน้าและศีรษะในตำแหน่งเดียวกันที่ก้านสมอง เปรียบเสมือน "ปลั๊กไฟพ่วง" ที่เสียบรวมกันอยู่ เมื่อมีการอักเสบหรือการกดทับที่กระดูกคอ สัญญาณความเจ็บปวดเลยเกิดอาการ "ไฟรัดวงจร" ทำให้สมองสับสนและแปลผลว่าเรากำลังปวดหัว ทั้งที่ต้นเหตุอยู่ที่คอนั่นเองครับ

สาเหตุหลักที่ทำให้ปวดหัวจากคอ

  • หมอนรองกระดูกคอเสื่อม: เมื่อหมอนรองกระดูกบางลง ข้อต่อกระดูกคอจะเสียดสีกันและอักเสบ ส่งสัญญาณปวดขึ้นไปที่ศีรษะ

  • กล้ามเนื้อคอเกร็งค้าง (Trigger Points): การก้มหน้าทำงานนานๆ ทำให้กล้ามเนื้อบ่าและท้ายทอยเกร็งจนเป็นก้อนแข็ง และส่งความปวดร้าว (Referred Pain) ขึ้นไปที่ขมับหรือกระบอกตา

  • พฤติกรรม "คอยื่น" (Forward Head Posture): การยื่นคอไปข้างหน้าเพื่อมองจอคอมพิวเตอร์ ทำให้กล้ามเนื้อท้ายทอยต้องรับน้ำหนักมหาศาล และไปบีบเส้นประสาทเล็กๆ ที่วิ่งผ่านท้ายทอยขึ้นไปบนหนังศีรษะ

สังเกตอาการ: แบบไหนคือปวดหัวจากคอ?

  1. ปวดข้างเดียวเป็นหลัก: มักเริ่มจากท้ายทอยร้าวขึ้นไปที่ขมับหรือเบ้าตา

  2. สัมพันธ์กับการขยับคอ: ปวดมากขึ้นเมื่อหันคอ หรืออยู่ในท่าใดท่าหนึ่งนานๆ

  3. กดเจ็บที่ฐานกะโหลก: เมื่อใช้นิ้วกดบริเวณรอยต่อคอกับศีรษะจะรู้สึกเจ็บแปลบหรือร้าวไปที่หัว

  4. คอแข็ง: ขยับคอได้ไม่สุด หรือรู้สึกตึงบ่าไหล่ร่วมด้วยเสมอ

การตรวจวินิจฉัย (Investigation)

  • Physical Exam: หมอจะทดสอบการเคลื่อนไหวของข้อต่อคอส่วนบน (C1-C3)

  • X-ray / MRI คอ: เพื่อดูว่ามีความเสื่อมของข้อต่อหรือหมอนรองกระดูกคอระดับบนหรือไม่ ซึ่งมักเป็นตัวการหลัก

  • Diagnostic Block: ในบางราย หมออาจทดลองฉีดยาชาปริมาณเล็กน้อยไปที่ข้อต่อคอ หากฉีดแล้วหายปวดหัวทันที ก็ยืนยันได้ชัดเจนว่าสาเหตุมาจากคอครับ

แนวทางการรักษา

  • ปรับพฤติกรรม: จัดโต๊ะทำงานใหม่ ไม่ยื่นคอ ไม่ก้มหน้า

  • กายภาพบำบัด: เน้นการจัดกระดูกคอ (Mobilization) และยืดกล้ามเนื้อท้ายทอย

  • การฉีดยาระบุตำแหน่งด้วยอัลตราซาวด์: หมอจะใช้เทคโนโลยีอัลตราซาวด์นำทาง เพื่อฉีดยาลดอักเสบเข้าที่ข้อต่อกระดูกคอส่วนบน หรือรอบเส้นประสาทท้ายทอย (Occipital Nerve) อย่างแม่นยำ ช่วยลดปวดได้เห็นผลชัดเจน

  • การฝังเข็มแบบตะวันตก (Dry Needling): เพื่อคลายจุดเกร็งในกล้ามเนื้อบ่าและท้ายทอย

สรุป

หากคุณปวดหัวเรื้อรัง รักษาแบบไมเกรนแล้วไม่ดีขึ้น ลองกลับมาเช็กที่ "คอ" ดูครับ เพราะต้นเหตุอาจเป็นแค่ข้อต่อเล็กๆ ที่คออักเสบ การรักษาที่ตรงจุดจะช่วยให้คุณหลุดพ้นจากวงจรปวดหัวที่ทรมานมานานได้

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดหัวจากคอ #ปวดท้ายทอย #หมอนรองกระดูกคอเสื่อม #ไมเกรน #ปวดหัวเรื้อรัง #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #ออฟฟิศซินโดรม #ปวดคอ #รักษาตรงจุด

References

  1. Bogduk N, Govind J. Cervicogenic headache: an assessment of the evidence on clinical diagnosis and pathophysiology. The Lancet Neurology. 2021. (สรุป: กลไกการเชื่อมโยงของเส้นประสาทคอกับการปวดศีรษะ)

  2. International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia. 2023. (สรุป: เกณฑ์การวินิจฉัยโรคปวดศีรษะจากคอที่เป็นมาตรฐานสากล)

  3. Biondi DM. Cervicogenic headache: A review of diagnostic and treatment strategies. Journal of the American Osteopathic Association. 2022. (สรุป: กลยุทธ์การรักษาแบบไม่ผ่าตัดสำหรับอาการปวดหัวจากคอ)

  4. Page P. Cervicogenic Headaches: An Evidence-Led Approach to Clinical Management. International Journal of Sports Physical Therapy. 2024. (สรุป: การใช้กายภาพบำบัดและการปรับพฤติกรรมเพื่อรักษาอาการปวดหัว)

  5. Ultrasound-guided interventions for cervicogenic headache. Pain Medicine. 2021. (สรุป: ประสิทธิภาพของการใช้อัลตราซาวด์นำทางในการฉีดยารักษาข้อต่อคอส่วนบน)