วิธี "ขึ้น-ลง รถยนต์" สำหรับผู้สูงอายุและคนปวดหลัง (เทคนิคหมุนตัว)

"จะไปหาหมอทีไร... เจ็บหลังตั้งแต่หน้าประตูรถ"หยุดท่า "ก้าวขาแล้วมุดหัว" เดี๋ยวนี้! แจกสูตร "หมุนตัวขึ้นรถ" ท่าง่ายๆ ที่เซฟหลังผู้สูงวัยได้ 100%

เรื่องเล่าจากลานจอดรถ: "ป้าแดง" กับท่ากายกรรมเป็ด

เมื่อเช้าหมอเห็นภาพบาดตาบาดใจที่ลานจอดรถครับ ลูกชายกำลังพา "ป้าแดง" (นามสมมติ) วัย 75 ปี มาตรวจตามนัด รถของลูกชายเป็นรถเก๋งคันเตี้ย ป้าแดงพยายามจะลงจากรถด้วยท่าที่คุ้นเคย คือ "ยื่นขาซ้ายออกมาข้างเดียวก่อน แล้วเอามือเหนี่ยวประตูรถไว้ จากนั้นก็ออกแรงดึงตัวเองขึ้นมา"

ผลคือ... ประตูรถมันขยับวูบ! ป้าแดงเสียหลักเซเกือบล้ม โชคดีลูกชายคว้าทัน แต่ป้าแดงร้อง "โอ๊ย!" เสียงหลง จับที่เอวทันที หมอรีบเข้าไปดู ปรากฏว่า "กล้ามเนื้อหลังอักเสบเฉียบพลัน" (Acute Muscle Strain) ครับ ป้าแดงบ่นว่า "รถมันเตี้ย ป้าลุกไม่ไหว ขามันไม่มีแรง ทุลักทุเลแบบนี้ทุกรอบเลยหมอ"

หมอเลยบอกป้าแดงและลูกชายว่า "จริงๆ แล้วรถไม่ได้ผิดครับป้า แต่ 'ท่าลง' ที่เราใช้กันมาตลอดชีวิตนั่นแหละครับ ที่เป็นตัวร้าย"

ความจริงที่หมออยากบอก: "บิด = เจ็บ"

ทำไมท่า "ก้าวขาข้างนึง แล้วมุดตัวเข้าไป" ถึงอันตราย? ลองจินตนาการถึง "ผ้าขี้ริ้วเปียกน้ำ" นะครับ

  • ถ้าเรากดผ้าเฉยๆ ผ้าไม่ขาด (เหมือนกระดูกสันหลังรับน้ำหนักแนวตรง)

  • แต่ถ้าเรา "บิด" ผ้า ผ้าจะตึงและฉีกขาดได้ง่าย

ท่าขึ้นรถแบบผิดๆ (The Twisting Entry):

  1. ขาข้างหนึ่งก้าวเข้า: ฐานการทรงตัวไม่มั่นคง (ยืนขาเดียว)

  2. ตัวบิดเป็นเกลียว: ขาไปทางหน้า แต่ตัวยังอยู่นอกรถ แล้วต้องเอี้ยวตัวดึงก้นเข้ามา

  3. ก้มหลัง: ศีรษะต้องมุดหลบขอบประตู = บิด + ก้ม + รับน้ำหนัก นี่คือ "สูตรหายนะ" ของหมอนรองกระดูกสันหลังเลยครับ ยิ่งผู้สูงอายุที่ทรงตัวไม่ดี เสี่ยงล้มหน้าฟาดพื้นสูงมาก

แจกสูตรลับ: เทคนิค "นั่ง-หมุน-เก็บ" (The Swivel Technique)

วิธีนี้อาจจะดูช้าหน่อยในช่วงแรก แต่ถ้าทำจนชิน จะปลอดภัยและดูสง่างามมากครับ เหมือนเจ้าหญิงขึ้นรถลีมูซีนเลย

ขาขึ้น (Getting IN):

  1. หันหลังให้รถ (Back up):

  2. มือหาที่จับ (Find Support):

  3. นั่งลงตรงๆ (Sit Down First):

  4. หมุนตัวเก็บขา (Swivel):

ขาลง (Getting OUT):

ทำย้อนกระบวนการเดิมครับ

  1. หมุนตัวออก: รวบขา 2 ข้าง หมุนตัวหันหน้าออกนอกรถ

  2. วางเท้าคู่: วางเท้า 2 ข้างให้มั่นคงบนพื้น (อย่าเพิ่งลุก!)

  3. ดันตัวลุก: ใช้มือดันเบาะ หรือจับขอบประตูตัวถัง แล้วออกแรงขา "ดันตัวลุกขึ้นยืน"

อุปกรณ์ตัวช่วย: ของมันต้องมี สำหรับรถรับ-ส่งผู้สูงวัย

ถ้าอยากให้ชีวิตง่ายขึ้นอีก หมอแนะนำอุปกรณ์เสริมราคาหลักร้อย แต่คุณภาพหลักล้านครับ

  1. ห่วงจับช่วยพยุง (Car Handle Assist):

  2. เบาะรองนั่งแบบหมุนได้ (Swivel Seat Cushion):

รถแบบไหน? เหมาะกับคนปวดหลังที่สุด

  • รถเก๋ง (Sedan): มักจะ "เตี้ยเกินไป" ทำให้ต้องทิ้งตัวลงนั่งลึก และตอนลุกต้องออกแรงเยอะ

  • รถกระบะยกสูง/PPV: มักจะ "สูงเกินไป" ต้องปีนป่าย เสี่ยงตก

  • รถที่ใช่ (The Sweet Spot): คือรถกลุ่ม Compact SUV หรือ Crossover ที่ความสูงของเบาะ อยู่ระดับเดียวกับสะโพกพอดี (Hip Level) คือแค่ถอยหลังมาชนเบาะ แล้วสไลด์ก้นเข้าไปได้เลย ไม่ต้องก้มและไม่ต้องปีนครับ

บทสรุป: เปลี่ยนท่าวันนี้ เซฟหลังได้ทันที

การขึ้นลงรถดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่สำหรับคนที่กระดูกสันหลังเสื่อม หรือกล้ามเนื้อไม่แข็งแรง มันคือภารกิจเสี่ยงตายประจำวันครับ ลองนำเทคนิค "นั่ง-หมุน-เก็บ" ไปสอนคุณพ่อคุณแม่ดูนะครับ ช้านิดหน่อย แต่ปลอดภัยกว่า... ถึงที่หมายโดยสวัสดิภาพ ทั้งคนและกระดูกหลังครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ผู้สูงอายุขึ้นรถ #ปวดหลัง #กระดูกทับเส้น #ดูแลผู้สูงอายุ #อุปกรณ์ช่วยเดิน #หมอเก่งกระดูกและข้อ #CarSafety #SwivelTechnique

References (แหล่งอ้างอิง)

  1. McGill SM. Low back disorders: Evidence-based prevention and rehabilitation. Human Kinetics.

  2. National Institute on Aging (NIA). Safety for Older Consumers - Home Safety Checklist.

  3. Canadian Centre for Occupational Health and Safety (CCOHS). Ergonomics - Getting In and Out of a Car.

  4. Aragiallo P, et al. Biomechanical analysis of getting out of a car in healthy elderly and young adults. Applied Ergonomics. 2013.

  5. AAOS (American Academy of Orthopaedic Surgeons). Seniors and Driving.