มือชา ... ตกลงเป็นที่ "ข้อมือ" หรือ "กระดูกคอ" กันแน่? วิธีเช็กตัวเองง่ายๆ ก่อนสายเกินแก้

"หมอคะ ป้านัดผ่าตัดพังผืดข้อมือไว้ แต่ทำไมหลังๆ มันปวดร้าวขึ้นไปถึงหัวไหล่ แถมหันคอก็เจ็บ ป้าชักไม่แน่ใจแล้วค่ะว่าเป็นที่มือจริงหรือเปล่า?" นี่คือคำถามจากคุณป้ามาลี (นามสมมติ) คนไข้วัย 62 ปี ที่เกือบจะได้รับการรักษาผิดจุดครับ คุณป้ามีอาการชามือมานาน เข้าใจว่าเป็นพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ แต่พอซักประวัติและตรวจร่างกายละเอียดจริงๆ กลับพบว่าเป็น "กระดูกคอเสื่อมทับเส้นประสาท" ถ้าวันนั้นคุณป้าไปผ่าตัดข้อมือ... อาการปวดก็คงไม่หาย และต้องเจ็บตัวฟรี อาการ "มือชา" เป็นอาการยอดฮิตที่สร้างความสับสนให้คนไข้มากที่สุดครับ เพราะเส้นประสาทที่เลี้ยงมือนั้น ลากยาวลงมาจากคอ ผ่านหัวไหล่ ข้อศอก มาจนถึงปลายนิ้ว ถ้ามันถูกกดทับตรงไหน ปลายทางก็ "มือชา" ได้เหมือนกัน วันนี้หมอจะพามาดูวิธีแยกแยะ 2 โรคนี้ให้ออก แบบฉบับเข้าใจง่าย เพื่อให้ท่านได้รับการรักษาที่ตรงจุดครับ

คู่กรณีที่ 1: พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ (Carpal Tunnel Syndrome) ฉายา: โรคยอดฮิตคนทำงานบ้านและชาวออฟฟิศ โรคนี้เกิดจากโพรงเล็กๆ ที่ข้อมือ (Carpal Tunnel) ซึ่งมีเส้นประสาทลอดผ่าน เกิดการตีบแคบจากการใช้งานหนัก หรือพังผืดหนาตัว ทำให้เส้นประสาทถูกบีบอัด

อาการเด่นที่สังเกตได้: • ชาเฉพาะจุด: มักจะชาที่ นิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนางครึ่งนิ้ว (ด้านที่ติดกับนิ้วกลาง) • นิ้วก้อยไม่ชา: นี่คือจุดสังเกตสำคัญครับ! โรคนี้เส้นประสาทเลี้ยงไม่ถึงนิ้วก้อย ถ้าท่านชาที่นิ้วก้อยด้วย ให้สงสัยโรคอื่นไว้ก่อน • ปวดกลางคืน: มักจะสะดุ้งตื่นกลางดึกเพราะชาจนปวด ต้องลุกขึ้นมา "สะบัดมือ" แล้วอาการจะดีขึ้น • อาการอยู่ที่มือ: ปวดแค่ข้อมือ หรือร้าวขึ้นมาแค่แขนท่อนล่าง ไม่ค่อยลามไปถึงบ่าหรือคอ

คู่กรณีที่ 2: หมอนรองกระดูกคอเสื่อมทับเส้นประสาท (Cervical Radiculopathy) ฉายา: ภัยเงียบสังคมก้มหน้า อันนี้เกิดจากต้นทางเลยครับ คือเส้นประสาทที่ออกจากไขสันหลังบริเวณคอ ถูกหมอนรองกระดูกที่เสื่อมหรือปลิ้นออกมาทับ ทำให้กระแสประสาทเดินไม่สะดวก

อาการเด่นที่สังเกตได้: • ชาเป็นแนว: อาการมักไม่ได้เป็นแค่ที่มือ แต่จะรู้สึกเหมือน "ไฟช็อต" หรือ "ปวดร้าว" วิ่งจากคอ ลงสะบัก ไหล่ แขน มาจนถึงปลายนิ้ว • สัมพันธ์กับการขยับคอ: ลองหันคอ ก้มคอ หรือเงยหน้าดูครับ ถ้าทำแล้วไฟแลบแปล๊บลงแขน หรืออาการชาเพิ่มขึ้น ชัดเจนเลยว่ามาจากคอ • นิ้วที่ชาบอกตำแหน่งได้: ◦ ชาโป้ง-ชี้: มักเกิดจากกระดูกคอข้อที่ 6 (C6) ◦ ชานิ้วกลาง: มักเกิดจากกระดูกคอข้อที่ 7 (C7) ◦ ชานิ้วก้อย: มักเกิดจากกระดูกคอข้อที่ 8 (C8) (ซึ่งข้อมือทับเส้นจะไม่เป็นนิ้วก้อย)

2 ท่าทดสอบเบื้องต้นด้วยตัวเอง (Provocative Tests) ลองทำ 2 ท่านี้ดูนะครับ เพื่อช่วยแยกโรคเบื้องต้น (แต่ไม่ใช่การวินิจฉัย 100% นะครับ)

ท่าที่ 1: เช็กข้อมือ (Phalen’s Test)

1. หันหลังมือชนกัน ให้ข้อมือหักลง 90 องศา
2. ค้างไว้ 60 วินาที
3. ผลทดสอบ: ถ้าภายใน 1 นาที ท่านรู้สึกชาจี๊ดที่นิ้วโป้ง ชี้ กลาง มากขึ้น แสดงว่า "น่าจะเป็นพังผืดทับข้อมือ" ครับ

ท่าที่ 2: เช็กกระดูกคอ (Spurling’s Test)

1. นั่งตัวตรง
2. เอียงศีรษะไปทางด้านที่มีอาการปวด/ชา
3. ค่อยๆ เงยหน้าขึ้นเล็กน้อย (ระวังหน้ามืดนะครับ)
4. ผลทดสอบ: ถ้ารู้สึกมีไฟช็อตวิ่งจากคอลงไปที่แขนหรือมือ แสดงว่า "น่าจะเป็นกระดูกคอทับเส้นประสาท" ครับ

แล้วถ้าเป็น "ทั้งสองอย่าง" ล่ะ? (Double Crush Syndrome) มีคนไข้ประมาณ 10-15% ครับ ที่โชคร้ายเป็นทั้งสองโรคพร้อมกัน คือคอก็เสื่อม ข้อมือก็ตีบ ทำให้เส้นประสาทถูกบีบทั้งต้นทางและปลายทาง กรณีนี้การรักษาจะซับซ้อนขึ้น ต้องให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าจุดไหนรุนแรงกว่า และควรจัดการจุดไหนก่อน

แนวทางการรักษาเบื้องต้น

ถ้าเป็นที่ข้อมือ: • ปรับพฤติกรรม ลดการงอข้อมือซ้ำๆ • ใส่เฝือกอ่อนดามข้อมือตอนนอน (Night Splint) • ฉีดยาลดอักเสบ หรือผ่าตัดเล็กเพื่อตัดพังผืด (ใช้เวลา 10-15 นาที)

ถ้าเป็นที่คอ: • ปรับท่านั่งทำงาน ไม่ก้มหน้านานๆ (สำคัญที่สุด) • ทำกายภาพบำบัด ดึงคอ • ทานยาบำรุงเส้นประสาทและลดอักเสบ • ถ้าไม่ไหวจริงๆ อาจพิจารณาฉีดยาบล็อกเส้นประสาท หรือผ่าตัดส่องกล้อง

สรุป อาการมือชา ไม่ใช่แค่เรื่องของมือเสมอไปครับ การรู้สาเหตุที่แท้จริงคือกระดุมเม็ดแรกของการรักษาที่ถูกต้อง ถ้าท่านลองเช็กตัวเองแล้วพบสัญญาณเตือนจาก "คอ" หรืออาการชาเป็นๆ หายๆ กินยาก็ไม่ดีขึ้น หมอแนะนำให้มาตรวจละเอียด หรือทำ MRI เพื่อความชัวร์ดีกว่าครับ อย่าปล่อยให้เส้นประสาทช้ำจนกู้ไม่คืน เพราะถึงตอนนั้น การผ่าตัดอาจเป็นทางเลือกเดียวที่เหลืออยู่ครับ ดูแลคอและมือของท่านให้ดีตั้งแต่วันนี้ เพื่อให้ใช้งานกันไปได้นานๆ ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666 #มือชา #นิ้วล็อค #พังผืดทับเส้นประสาท #กระดูกคอเสื่อม #คอทับเส้น #หมอเก่งกระดูกและข้อ #แยกโรคปวดมือ #ชานิ้วก้อย #ปวดร้าวลงแขน #คลินิกกระดูกเชียงใหม่

References

1. Iyer S, Kim HJ. Cervical radiculopathy. Curr Rev Musculoskelet Med. 2016;9(3):272-280.
2. Wipperman J, Goerl K. Carpal Tunnel Syndrome: Diagnosis and Management. Am Fam Physician. 2016;94(12):993-999.
3. Childress MA, Becker BA. Nonoperative Management of Cervical Radiculopathy. Am Fam Physician. 2016;93(9):746-754.
4. Rhee JM, Yoon T, Riew KD. Cervical radiculopathy. J Am Acad Orthop Surg. 2007;15(8):486-494.
5. Osterman AL. The double crush syndrome. Orthop Clin North Am. 1988;19(1):147-155.