หมอนรองกระดูกคอปลิ้น คืออะไร อันตรายแค่ไหน?

หลายคนเคยมีอาการปวดคอเรื้อรัง ปวดร้าวลงไหล่หรือแขน บางครั้งชาปลายมือ จนเริ่มกลัวว่า “หมอนรองกระดูกคอปลิ้น” หรือที่หลายคนเรียกว่า “หมอนรองกระดูกทับเส้น” จะเป็นสาเหตุของอาการเหล่านี้จริงหรือไม่ และอันตรายแค่ไหน ต้องผ่าตัดหรือเปล่า?

ความจริงคือ ภาวะหมอนรองกระดูกคอปลิ้นพบได้มากขึ้นในคนวัยทำงาน 40–60 ปี โดยเฉพาะผู้ที่นั่งหน้าคอมนาน ก้มมือถือนาน หรือใช้คอผิดท่าเรื้อรัง แต่ข่าวดีคือ คนส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากตรวจพบเร็วและดูแลถูกต้อง

ตัวอย่างเคสใกล้ตัว

คุณจอย อายุ 52 ปี ทำงานบัญชี นั่งคอมนานวันละ 6–8 ชั่วโมง เริ่มปวดคอด้านขวา ปวดร้าวลงไหล่และต้นแขนเป็นระยะ ๆ พอตอนกลางคืนเริ่มชานิ้วมือด้านนิ้วโป้ง–นิ้วชี้ ยิ่งก้มคอนาน ๆ อาการจะชัดขึ้น

ตรวจร่างกายและทำเอ็มอาร์ไอพบว่า หมอนรองกระดูกคอปลิ้นระดับ C5–C6 กดรากประสาทบางส่วน แต่ไม่มีอาการอ่อนแรง แขนยังยกได้ดี จึงวางแผนรักษาแบบไม่ผ่าตัด และอาการดีขึ้นภายใน 6–8 สัปดาห์

กรณีแบบนี้พบได้เยอะมาก และส่วนใหญ่ดีขึ้นได้ถ้ารักษาเร็ว

หมอนรองกระดูกคอปลิ้นคืออะไร? (อธิบายแบบชาวบ้าน)

ลองนึกภาพ "หมอนรองกระดูก" เป็นแผ่นเจลลี่บาง ๆ คั่นระหว่างกระดูกคอที่มีทั้งหมด 7 ข้อ หน้าที่คือ

• รองรับแรงกด

• ทำให้คอขยับง่าย ลื่น ไม่เจ็บ

เมื่ออายุเพิ่มขึ้น หรือใช้งานคอผิดท่า เจลลี่นี้จะเสื่อมและอาจ “ปลิ้น” ออกมาด้านหลัง หรือด้านข้าง เหมือนเจลลี่ในแซนด์วิชที่โดนกดแรงเกินจนล้นออกมา

ถ้าปลิ้นไปชน รากประสาท จะเกิดอาการปวดร้าวลงแขน ชา หรือเสียวปลายมือ

ถ้าปลิ้นใหญ่จนชน ไขสันหลัง อันนี้ถือว่าอันตรายมาก ต้องรีบพบแพทย์

ทำไมถึงเกิดหมอนรองกระดูกคอปลิ้น?

• นั่งก้มตัว ก้มหน้าใช้มือถือเป็นเวลานาน

• นั่งหน้าคอมโดยไม่ปรับระดับจอ

• อายุมากขึ้น หมอนรองกระดูกแห้งและบางลง

• ใช้งานคอหนัก เช่น ยกของ เล่นกีฬาเอียงคอซ้ำ ๆ

• เคยมีการบาดเจ็บคอมาก่อน เช่น รถชน หกล้ม

อาการที่พบบ่อย

• ปวดคอ ตึงคอเรื้อรัง

• ปวดร้าวลงไหล่–แขนข้างใดข้างหนึ่ง

• ชาหรือเสียวปลายมือ

• หมุนคอแล้วเจ็บจี๊ด

• ยกแขนเหนือศีรษะแล้วสบายขึ้น (เป็นลักษณะเฉพาะของการกดรากประสาท)

ถ้าไม่มีอาการอ่อนแรง มักเป็นภาวะปลิ้นระดับน้อย–ปานกลาง ซึ่งรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ดี

สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที

• แขนอ่อนแรง ยกของไม่ได้

• เดินเซ ทรงตัวยากขึ้น

• ชาเป็นวงกว้างทั้งแขนหรือทั้งตัว

• กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระลำบาก

อาการเหล่านี้บ่งบอกการกด ไขสันหลัง ซึ่งรุนแรงและต้องตรวจด่วน

การวินิจฉัย

1) ตรวจร่างกาย

ดูท่าทาง คอเอียง จุดกดเจ็บ การยกแขน การทดสอบระบบประสาท

2) เอกซเรย์คอ

ดูแนวกระดูก ช่องหมอนรองกระดูก และกระดูกงอก แต่ไม่เห็นหมอนรองกระดูกปลิ้นโดยตรง

3) เอ็มอาร์ไอ (เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า)

เป็นการตรวจที่เห็นหมอนรองกระดูกชัดที่สุด บอกได้ว่า

• ปลิ้นตำแหน่งไหน

• กดรากประสาทหรือไขสันหลังหรือไม่

• มีการอักเสบร่วมด้วยหรือไม่

เหมาะในผู้ที่มีอาการปวดร้าวลงแขน ชาเรื้อรัง หรือไม่ดีขึ้นภายใน 4–6 สัปดาห์

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (ใช้ได้กับคนส่วนใหญ่)

1) ปรับพฤติกรรม

• ลดการก้มมือถือ

• นั่งตัวตรง ปรับความสูงของจอคอม

• เลี่ยงการนอนหมอนสูงเกินไป

• ขยับคอทุก 30–40 นาที

เป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุด เพราะช่วยลดแรงกดบนหมอนรองกระดูก

2) การทานยา

• ยาลดอักเสบ

• ยาคลายกล้ามเนื้อ

• ยาแก้ปวดปลายประสาท (ในบางราย)

ช่วยลดอาการอักเสบของรากประสาทและกล้ามเนื้อที่เกร็งร่วมด้วย

3) กายภาพบำบัด

ประกอบด้วย

• การยืดคอ–สะบัก

• ฝึกกล้ามเนื้อคอให้แข็งแรง

• การจัดท่าทางที่ถูกต้อง

ช่วยลดการระคายเคืองเส้นประสาท และลดโอกาสเป็นซ้ำ

4) การฉีดยาลดอักเสบรอบรากประสาทด้วยอัลตราซาวด์

เหมาะสำหรับผู้ที่ปวดมากจนใช้ชีวิตลำบาก หรือไม่ดีขึ้นจากยาและกายภาพ

ข้อดีคือ

• แม่นยำ เพราะเห็นรากประสาทจากอัลตราซาวด์

• ลดอักเสบเฉพาะจุด

• อาการดีขึ้นเร็วภายใน 3–14 วัน

5) ติดตามอาการทุก 4–6 สัปดาห์

เพื่อดูว่าดีขึ้นหรือมีอาการใหม่ที่บ่งบอกการกดเส้นประสาทเพิ่มขึ้น

เมื่อไหร่ต้องผ่าตัด?

• แขนอ่อนแรงชัดเจน

• มีการกดไขสันหลังในภาพเอ็มอาร์ไอ

• ปวดรุนแรงไม่ดีขึ้นแม้รักษาเต็มที่ 6–12 สัปดาห์

นอกนั้นส่วนใหญ่ ไม่ต้องผ่าตัด สามารถรักษาแบบประคับประคองได้ผลดีมาก

พยากรณ์โรค

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 4–8 สัปดาห์ หากทำการรักษาต่อเนื่องและลดพฤติกรรมที่ทำให้หมอนรองกระดูกอักเสบ

โอกาสกลับมาเป็นซ้ำมีได้ แต่ลดลงมากหากดูแลท่าทางและกล้ามเนื้อคอให้แข็งแรง

ภาวะแทรกซ้อนที่ควรระวัง

• ปวดเรื้อรังหลายเดือน

• ชาเรื้อรังจากรากประสาทอักเสบ

• กล้ามเนื้อคอ–ไหล่อ่อนแรงจากใช้น้อย

• กระดูกคอเสื่อมมากขึ้นหากท่าทางไม่ดี

วิธีดูแลตัวเองแบบทำได้จริง

• ยืดคอทุกวัน 5–10 นาที

• ใช้หมอนที่รองต้นคอได้ดี ไม่สูงเกินไป

• ตั้งจอคอมระดับสายตา

• เดินเบา ๆ วันละ 20–30 นาที

• หลีกเลี่ยงการก้มหน้าเป็นเวลานาน

สรุป

หมอนรองกระดูกคอปลิ้นเป็นภาวะที่พบได้บ่อย และมักไม่อันตรายในระยะแรก หากไม่มีการกดไขสันหลังหรืออ่อนแรงรุนแรง ส่วนใหญ่สามารถรักษาได้ด้วยการทานยา กายภาพบำบัด ปรับพฤติกรรม และการฉีดยาลดอักเสบรอบรากประสาท การตรวจเร็วและดูแลอย่างถูกต้องช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตปกติได้เร็ว และลดโอกาสผ่าตัดได้อย่างมาก

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#หมอนรองกระดูกคอปลิ้น #ปวดคอร้าวลงแขน #ไม่ต้องผ่าตัด #ปวดคอเรื้อรัง #ฉีดยารอบรากประสาท