หันคอถอยรถไม่ได้ ยกแขนหวีผมแล้วเจ็บเสียวไปทั้งแขน นอนตะแคงทับข้างที่ปวดไม่ได้ ตื่นมามือชา จับช้อนแล้วหล่น

ถ้าอาการเหล่านี้กำลังเกิดกับคุณ อาจเป็นสัญญาณว่า "หมอนรองกระดูกคอเคลื่อนกดทับเส้นประสาท"

แต่ข่าวดีคือ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ภายใน 4-6 เดือน

ส่วนผู้ป่วยส่วนน้อย ที่จำเป็นต้องผ่าตัด มีสัญญาณเตือนชัดเจนที่ต้องรีบรู้ให้ทัน เพื่อไม่ให้เส้นประสาทเสียหายถาวร

เรื่องราวของคุณสมชาย

คุณสมชาย อายุ 48 ปี ทำงานออฟฟิศ มาพบหมอด้วยอาการปวดต้นคอด้านขวา ร้าวลงไหล่ ลงแขน ไปถึงนิ้วโป้งและนิ้วชี้ เป็นมา 3 สัปดาห์ หลังจากนั่งทำงานติดต่อกันหลายชั่วโมง

ตรวจร่างกายพบว่า กำลังกล้ามเนื้อยังปกติ แต่มีอาการชาตามแนวเส้นประสาท C6 หมอส่ง "เอ็มอาร์ไอ (MRI)" พบหมอนรองกระดูกระดับ C5-C6 ด้านขวาเคลื่อนกดทับเส้นประสาทเล็กน้อย

หมอแนะนำการรักษาแบบไม่ผ่าตัด ประกอบด้วย ยาลดการอักเสบ ยาคลายกล้ามเนื้อ กายภาพบำบัด ปรับท่าทำงาน และฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อบ่า-สะบักภายใต้อัลตราซาวด์เพื่อลดอาการปวดเฉพาะที่

หลังรักษา 6 สัปดาห์ คุณสมชายอาการดีขึ้นกว่า 70% เริ่มกลับไปทำงานได้ปกติ และที่ 4 เดือน อาการหายเกือบสนิท ไม่ต้องผ่าตัดแต่อย่างใด

―――――――――――――――――――――――

ปวดต้นคอ ร้าวลงแขน ชาปลายมือ จากหมอนรองกระดูกคอกดทับเส้นประสาท รักษาไม่ผ่าตัดได้ผลแค่ไหน และเมื่อไหร่ถึงต้องผ่าตัด

―――――――――――――――――――――――

หมอนรองกระดูกคอ คืออะไร

กระดูกคอของคนเรามีทั้งหมด 7 ข้อ ระหว่างกระดูกแต่ละข้อจะมี "หมอนรองกระดูก" คั่นอยู่ ทำหน้าที่เป็น "เบาะรับแรงกระแทก" ให้คอเราขยับได้คล่อง หันซ้ายขวา ก้มเงยได้สะดวก

หมอนรองกระดูกประกอบด้วย 2 ส่วน คือ "เปลือกนอก" ที่เหนียวและแข็งแรง กับ "แกนกลาง" ที่นิ่มคล้ายเจลลี่ เปรียบเสมือนโดนัทที่มีไส้ครีมอยู่ข้างใน

เมื่ออายุมากขึ้น หรือเกิดการบาดเจ็บ หรือใช้งานคอผิดท่าซ้ำๆ เปลือกนอกอาจปริแตก ทำให้แกนกลางที่นิ่มดันออกมา "เคลื่อน" ไปกดทับ "เส้นประสาท" ที่อยู่ใกล้ๆ ทำให้เกิดอาการปวดร้าว ชา และอ่อนแรง

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

[1] อายุที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะวัย 40-60 ปี หมอนรองกระดูกเสื่อมตามธรรมชาติ

[2] ก้มหน้านานๆ ใช้มือถือ ทำงานคอมพิวเตอร์ติดต่อกันหลายชั่วโมง

[3] ยกของหนัก โดยใช้คอเกร็งช่วยออกแรง

[4] อุบัติเหตุที่กระเทือนคอ เช่น รถชน หรือพลัดตกจากที่สูง

[5] สูบบุหรี่ ทำให้หมอนรองกระดูกขาดเลือดและเสื่อมเร็ว

[6] น้ำหนักตัวมาก เพิ่มภาระให้กระดูกสันหลัง

อาการที่ต้องสังเกต

อาการของหมอนรองกระดูกคอกดทับเส้นประสาท จะไม่ใช่แค่ "ปวดคอ" เฉยๆ แต่จะมีลักษณะเฉพาะที่ผู้ป่วยมักบอกว่า

[1] ปวดต้นคอ ร้าวลงไหล่ ลงสะบัก หรือลงแขนข้างใดข้างหนึ่ง

[2] ชา เสียว เหมือนไฟช็อต ตามแนวแขน ไปจนถึงปลายนิ้ว

[3] อ่อนแรง ยกแขน กำมือ หรือจับของแล้วร่วงโดยไม่รู้ตัว

[4] อาการแย่ลงเวลาก้มหน้า ไอ จาม หรือเบ่ง

[5] นอนตะแคงทับข้างที่ปวดแล้วเจ็บมากขึ้น

[6] หันคอไปข้างที่ปวด หรือเงยหน้า แล้วเสียวลงแขน

การตรวจวินิจฉัย

[1] การซักประวัติและตรวจร่างกาย เป็นขั้นตอนสำคัญที่สุด แพทย์จะตรวจกำลังกล้ามเนื้อ การรับความรู้สึก และรีเฟล็กซ์ของแขน เพื่อระบุว่าเส้นประสาทเส้นไหนที่ถูกกดทับ

[2] เอกซเรย์ "เอกซเรย์ (X-ray)" คอ ดูโครงสร้างกระดูก ช่องว่างระหว่างข้อ และความผิดปกติของกระดูกงอก

[3] คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า "เอ็มอาร์ไอ (MRI)" เป็นการตรวจที่ละเอียดที่สุด เห็นหมอนรองกระดูก เส้นประสาท และไขสันหลังได้ชัดเจน แพทย์จะส่งตรวจเมื่อมีข้อบ่งชี้ เช่น อาการไม่ดีขึ้นหลังรักษา 4-6 สัปดาห์ มีสัญญาณกดทับไขสันหลัง หรือมีอาการอ่อนแรงที่เป็นมากขึ้น

[4] การตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อ "อีเอ็มจี (EMG)" ใช้ในบางกรณีที่ต้องการยืนยันว่าเส้นประสาทเส้นใดถูกกดทับ หรือแยกจากโรคอื่น

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด ได้ผลมากแค่ไหน

ข่าวดีคือ "ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด"

จากการรวบรวมงานวิจัยอย่างเป็นระบบ พบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่อาการดีขึ้นอย่างชัดเจนภายใน 4-6 เดือน และประมาณ 83% หายเป็นปกติภายใน 24-36 เดือน

แม้แต่งานวิจัยเก่าแก่ที่ติดตามผู้ป่วย 26 คน ที่มีหมอนรองกระดูกคอเคลื่อนและกดทับเส้นประสาท พบว่า ผู้ป่วยกว่า 90% หายดีโดยไม่ต้องผ่าตัด ด้วยการรักษาแบบประคับประคองและกายภาพบำบัด

วิธีการรักษาแบบไม่ผ่าตัดที่ใช้บ่อย

[1] การพักและปรับเปลี่ยนกิจวัตร ลดการก้มหน้า เลี่ยงท่าที่ทำให้ปวด ใช้หมอนรองคอที่เหมาะสม

[2] ยาแก้ปวดและยาลดการอักเสบ เช่น ยากลุ่ม "ยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์" และยาคลายกล้ามเนื้อ ในบางรายอาจใช้ยาลดอาการปวดเส้นประสาท

[3] กายภาพบำบัด เน้นการยืดและบริหารกล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ การจัดท่าทาง และการใช้เครื่องดึงคอในบางราย

[4] ปลอกคอแบบนิ่ม ใช้ในช่วงสั้นๆ ประมาณ 1-3 สัปดาห์ เพื่อลดการเคลื่อนไหวและพักเส้นประสาท ไม่ควรใส่ติดต่อกันนานเกินไป เพราะกล้ามเนื้อจะอ่อนแรง

[5] การฉีดยาสเตียรอยด์เข้ารอบเส้นประสาทคอ สำหรับผู้ที่ปวดมากและไม่ตอบสนองต่อยา ช่วยลดอาการปวดและความพิการในระยะสั้นได้อย่างมีนัยสำคัญ  การรักษาด้วยอัลตราซาวด์นำทาง "การฉีดยาภายใต้อัลตราซาวด์ (Ultrasound-Guided Injection)" เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยสำหรับการฉีดยาบริเวณกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และจุดปวดรอบคอ-บ่า-ไหล่ ช่วยให้แพทย์ฉีดยาได้ตรงจุด ลดความเสี่ยง

เมื่อไหร่ที่ "ต้องผ่าตัด"

แม้ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะหายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่มีกลุ่มผู้ป่วยที่จำเป็นต้องได้รับการผ่าตัด เพื่อป้องกันความเสียหายของเส้นประสาทถาวร

ข้อบ่งชี้ "ต้องรีบผ่าตัด" หรือควรปรึกษาศัลยแพทย์โดยเร็ว

[1] มีอาการกดทับไขสันหลัง "ไมอีโลพาที (Myelopathy)" เช่น เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ มือเงอะงะใช้ทำกิจวัตรประจำวันไม่คล่อง ติดกระดุมเสื้อไม่ได้ เขียนหนังสือลายมือเปลี่ยน หรือมีปัญหาควบคุมการขับถ่าย

[2] อาการอ่อนแรงของแขนหรือมือ ที่เป็นมากขึ้นเรื่อยๆ เช่น ยกแขนไม่ขึ้น กำมือไม่แน่น

[3] มีสัญญาณทางระบบประสาทที่บ่งบอกว่าไขสันหลังถูกกดทับ จากการตรวจร่างกายโดยแพทย์

ข้อบ่งชี้ "ควรพิจารณาผ่าตัด"

[1] รักษาแบบไม่ผ่าตัดอย่างเต็มที่อย่างน้อย 6-12 สัปดาห์แล้ว อาการปวดยังไม่ดีขึ้น หรือดีขึ้นน้อยมาก จนกระทบการใช้ชีวิตประจำวันและการทำงาน

[2] ผลตรวจ "เอ็มอาร์ไอ (MRI)" พบหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาทชัดเจน และตรงกับอาการที่ผู้ป่วยมี

[3] อาการกลับมาเป็นซ้ำบ่อยๆ และส่งผลต่อคุณภาพชีวิต

คำถามที่พบบ่อย

ถาม หมอนรองกระดูกที่เคลื่อนแล้ว สามารถ "ยุบ" กลับเองได้หรือไม่

ตอบ ได้ครับ มีงานวิจัยและรายงานผู้ป่วยจำนวนมากที่ติดตามด้วย "เอ็มอาร์ไอ (MRI)" พบว่า หมอนรองกระดูกคอที่เคลื่อนออกมา สามารถยุบตัวเล็กลงหรือหายไปได้เอง ในระยะเวลาเฉลี่ยประมาณ 9 เดือน ผ่านกระบวนการดูดซึมตามธรรมชาติของร่างกาย โดยเฉพาะหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนแบบ "หลุดออกมา" ขนาดใหญ่ มักจะยุบได้ดีกว่าแบบเล็กที่ยังติดอยู่กับเปลือก

ถาม ทำไมต้องรอ 6-12 สัปดาห์ก่อนพิจารณาผ่าตัด

ตอบ เพราะอาการปวดจากหมอนรองกระดูกคอกดทับเส้นประสาท ส่วนใหญ่จะดีขึ้นเองภายใน 4-6 เดือน การให้เวลาร่างกายฟื้นตัว ร่วมกับการรักษาแบบไม่ผ่าตัด ช่วยให้ผู้ป่วยจำนวนมากหลีกเลี่ยงการผ่าตัดได้

ถาม การฉีดสเตียรอยด์รอบเส้นประสาทคอ ปลอดภัยหรือไม่

ตอบ ในมือของแพทย์เฉพาะทางที่มีประสบการณ์ และทำภายใต้เครื่องเอกซเรย์หรืออัลตราซาวด์นำทาง ถือว่าปลอดภัย แต่มีความเสี่ยงเฉพาะที่ต้องพิจารณาเป็นรายๆ ไป จึงต้องปรึกษาแพทย์ผู้รักษาก่อนเสมอ

ถาม ใส่ปลอกคอนานๆ ดีหรือไม่

ตอบ ไม่ควรครับ การใส่ปลอกคอเป็นเวลานานเกิน 2-3 สัปดาห์ จะทำให้กล้ามเนื้อคออ่อนแรง และอาจกลายเป็นอาการเรื้อรัง ควรใช้เฉพาะช่วงที่ปวดมาก และค่อยๆ ลดการใช้ลง พร้อมเริ่มทำกายภาพบำบัดเพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

ถาม การผ่าตัดหมอนรองกระดูกคอ มีความเสี่ยงหรือไม่

ตอบ การผ่าตัดทุกชนิดมีความเสี่ยง การผ่าตัดหมอนรองกระดูกคอ มีทั้งการผ่าตัดเข้าทางด้านหน้า และด้านหลัง ขึ้นกับลักษณะของพยาธิสภาพ ความเสี่ยงที่อาจพบ ได้แก่ ติดเชื้อ เลือดออก เสียงแหบ กลืนลำบาก หรือการบาดเจ็บต่อเส้นประสาท ซึ่งโดยรวมพบไม่บ่อยในมือของศัลยแพทย์ที่มีประสบการณ์ การตัดสินใจผ่าตัดจึงควรชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์และความเสี่ยงร่วมกับแพทย์ผู้รักษา

การป้องกัน

[1] จัดท่าทางการทำงานให้ถูกต้อง หน้าจอคอมพิวเตอร์อยู่ระดับสายตา ไม่ก้มหน้าใช้มือถือเป็นเวลานาน

[2] พักคอทุก 30-45 นาที ลุกขยับ ยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอและบ่า

[3] ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อคอ บ่า และหลัง สม่ำเสมอ

[4] นอนหมอนที่เหมาะกับสรีระ ไม่หนาหรือบางเกินไป

[5] หลีกเลี่ยงการยกของหนักด้วยท่าที่ผิด ใช้กล้ามเนื้อขาช่วยแทนการเกร็งคอ

[6] ควบคุมน้ำหนัก ไม่สูบบุหรี่ เพราะส่งผลต่อสุขภาพหมอนรองกระดูก

สรุป

หมอนรองกระดูกคอเคลื่อนกดทับเส้นประสาท เป็นโรคที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะวัยทำงานและวัยกลางคน ข่าวดีคือผู้ป่วยส่วนใหญ่หายดีได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ภายใน 4-6 เดือน ด้วยการรักษาแบบประคับประคองและกายภาพบำบัด

แต่หากมีสัญญาณเตือนเช่น เดินเซ มือเงอะงะ อ่อนแรงเป็นมากขึ้น หรือมีอาการกดทับไขสันหลัง ควรพบศัลยแพทย์กระดูกและข้อโดยเร็ว เพื่อพิจารณาการผ่าตัด ป้องกันความเสียหายของเส้นประสาทถาวร

สิ่งสำคัญที่สุดคือ "การวินิจฉัยที่ถูกต้อง" เพื่อแยกผู้ป่วยที่ควรรักษาแบบไม่ผ่าตัด ออกจากผู้ป่วยที่จำเป็นต้องผ่าตัด

―――――――――――――――――――――――

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ได้ หากท่านมีอาการดังกล่าว ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง

ปรึกษาและนัดหมาย

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง กระดูกและข้อ) ธนินนิตย์คลินิก เชียงใหม่ Line OA: @doctorkeng โทร: 081-5303666 เว็บไซต์: doctorkeng.com

―――――――――――――――――――――――

#หมอเก่งกระดูกและข้อ #ธนินนิตย์คลินิก #ปวดคอ #ปวดต้นคอ #หมอนรองกระดูกคอ #หมอนรองกระดูกคอเคลื่อน #หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท #ปวดคอร้าวลงแขน #ชาปลายมือ #ปวดบ่า #ปวดสะบัก #รักษาปวดคอไม่ผ่าตัด #ฉีดยาภายใต้อัลตราซาวด์ #UltrasoundGuidedInjection #CervicalDiscHerniation #CervicalRadiculopathy #NeckPain #SpineHealth #Orthopedics #หมอกระดูกเชียงใหม่ #คลินิกกระดูกเชียงใหม่ #ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ

―――――――――――――――――――――――