ลูกเป็นนักกีฬา อยู่ดีๆ ก็บ่นปวดใต้เข่า กดแล้วเจ็บตรงปุ่มกระดูกใต้สะบ้า พ่อแม่หลายคนลังเลว่าจะให้หยุดเล่นดีไหม กลัวลูกเสียฟอร์ม เสียโอกาส แต่ก็กลัวว่าถ้าฝืนเล่นต่อจะยิ่งแย่ คำถามนี้มีคำตอบครับ และคำตอบไม่ได้แปลว่าต้องเลิกเล่นกีฬา

――――――――――――――――――――――――

ลูกนักกีฬาปวดใต้เข่า ต้องหยุดเล่นถาวรไหม คำตอบที่พ่อแม่ควรรู้

――――――――――――――――――――――――

ในเด็กและวัยรุ่นที่เล่นกีฬาหนักๆ อย่างฟุตบอล บาสเกตบอล หรือกีฬาที่ต้องวิ่งและกระโดดบ่อยๆ อาการปวดตรงปุ่มกระดูกใต้เข่าเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมาก

โรคที่พบบ่อยที่สุดในกลุ่มนี้คือ "ออสกู๊ด ชแลตเทอร์ (Osgood-Schlatter disease)" เป็นภาวะที่เกิดจากเอ็นใต้สะบ้าดึงรั้งปุ่มกระดูกหน้าแข้งซ้ำๆ จนเกิดการอักเสบและปวด

แต่ก่อนอื่น หมอขอเน้นย้ำสิ่งสำคัญที่สุดก่อนครับ

――――――――――――――――――――――――

อย่าเพิ่งวินิจฉัยเอง

อาการ "กดแล้วเจ็บใต้เข่า" ในเด็กนักกีฬา ไม่ได้แปลว่าเป็นออสกู๊ด ชแลตเทอร์เสมอไป เพราะอาการปวดเข่าบริเวณนี้มีได้จากหลายสาเหตุ บางอย่างไม่อันตราย แต่บางอย่างต้องระวัง เช่น การอักเสบตำแหน่งอื่น เอ็นบาดเจ็บ หรือในบางรายที่พบไม่บ่อยอาจเป็นเรื่องอื่นที่ต้องตรวจให้แน่ใจ

ดังนั้นถ้าลูกปวดต่อเนื่องหลายสัปดาห์ สิ่งที่ควรทำคือ "พาไปให้หมอตรวจจริง" เพื่อให้แน่ใจในการวินิจฉัยก่อน แล้วค่อยวางแผนรักษา

สัญญาณที่ควรพาไปพบหมอเร็วขึ้น

• เข่าบวมแดง ร้อน หรือมีไข้ร่วมด้วย

• ปวดตอนกลางคืนจนตื่น หรือปวดแม้ตอนที่ไม่ได้เล่นกีฬา

• เข่างอหรือเหยียดได้ไม่สุด หรือเดินกะเผลก

• ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งที่พักแล้ว

――――――――――――――――――――――――

ออสกู๊ด ชแลตเทอร์ คืออะไร

ลองนึกภาพง่ายๆ ครับ เอ็นใต้สะบ้าทำหน้าที่เหมือนเชือกที่ดึงให้ขาเหยียดออก ปลายเชือกนี้ไปเกาะอยู่ที่ปุ่มกระดูกหน้าแข้งใต้เข่า

ในเด็กที่กำลังโต ปุ่มกระดูกตรงนี้ยังไม่แข็งแรงเต็มที่ เพราะยังมีแผ่นการเจริญเติบโตอยู่ พอเด็กวิ่ง กระโดด เตะบอลซ้ำๆ เอ็นก็ดึงรั้งปุ่มกระดูกนี้ตลอด ทำให้เกิดการระคายเคืองและอักเสบ จนปวดและบวมเป็นปุ่มนูนขึ้นมา

โรคนี้พบบ่อยในช่วงที่เด็กกำลังโตเร็ว มักพบในเด็กผู้ชายมากกว่าเด็กผู้หญิง

――――――――――――――――――――――――

ข่าวดีคือ ส่วนใหญ่หายได้เอง

ออสกู๊ด ชแลตเทอร์ส่วนใหญ่เป็นภาวะที่หายได้เองเมื่อเด็กโตขึ้นและกระดูกเจริญเต็มที่ การผ่าตัดแทบไม่จำเป็น และโดยทั่วไปไม่ทำการผ่าตัดในเด็กที่กำลังโต เพราะอาจกระทบแผ่นการเจริญเติบโตของกระดูก

แต่มีข้อมูลที่พ่อแม่ควรรู้ไว้ครับ งานวิจัยรุ่นใหม่พบว่าโรคนี้อาจไม่ได้ "หายง่าย" อย่างที่เคยเชื่อกันเสมอไป บางรายอาการลากยาวกว่าที่คิด และอาจมีปุ่มกระดูกนูนหลงเหลือ หรือปวดเป็นพักๆ ต่อไปได้

นี่คือเหตุผลว่าทำไมการดูแลอย่างถูกวิธีตั้งแต่แรกถึงสำคัญ ไม่ใช่แค่ "รอให้หายเอง" อย่างเดียว

――――――――――――――――――――――――

แล้วต้องเลิกเล่นกีฬาไหม

นี่คือคำถามที่พ่อแม่กังวลที่สุด และคำตอบคือ "ส่วนใหญ่ไม่ต้องเลิกถาวรครับ"

หลักการคือ "ปรับ" ไม่ใช่ "หยุดทั้งหมด" เป้าหมายคือลดแรงกระแทกที่ทำให้ปวด ให้ปุ่มกระดูกได้พักจากการดึงรั้งหนักๆ แต่ยังให้เด็กเคลื่อนไหวและรักษาความแข็งแรงไว้

แนวทางดูแลที่ใช้กันทั่วไป

[1] ลดกิจกรรมที่ทำให้เจ็บลงชั่วคราว โดยเฉพาะการวิ่งเร็ว กระโดด และเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน อาจลดความถี่หรือความหนักของการซ้อม ไม่จำเป็นต้องเลิกทั้งหมด

[2] ประคบเย็นบริเวณที่ปวดหลังเล่นกีฬา ครั้งละประมาณ 20 ถึง 30 นาที

[3] ทำกายภาพบำบัด เน้นยืดและเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขา กล้ามเนื้อหลังต้นขา และน่อง เพราะกล้ามเนื้อต้นขาที่ตึงเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับโรคนี้

[4] บางรายอาจใช้สายรัดใต้สะบ้าเพื่อช่วยลดแรงดึงที่ปุ่มกระดูก

[5] ยาแก้อักเสบตามที่แพทย์แนะนำ เพื่อช่วยลดปวดในช่วงที่อักเสบ

――――――――――――――――――――――――

เมื่อไหร่ถึงกลับไปเล่นได้เต็มที่

การกลับไปเล่นกีฬาควรเป็นแบบ "ค่อยเป็นค่อยไป" ตามอาการ ไม่ใช่หยุดยาวแล้วกลับไปเล่นหนักทันที

โดยทั่วไป เมื่ออาการปวดและบวมลดลง กล้ามเนื้อต้นขากลับมาแข็งแรงและควบคุมเข่าได้ดี ก็เริ่มกลับไปวิ่งเบาๆ แล้วค่อยเพิ่มเป็นการฝึกเฉพาะกีฬาทีละน้อย จนกลับไปเล่นได้ตามปกติ

จังหวะเวลาในการกลับไปเล่นขึ้นกับอาการของเด็กแต่ละคน ไม่มีสูตรตายตัว สิ่งสำคัญคือฟังร่างกายลูก ถ้าเล่นแล้วปวดมากขึ้น แปลว่ายังเร็วเกินไป

――――――――――――――――――――――――

สิ่งที่หมออยากให้พ่อแม่จำ

ออสกู๊ด ชแลตเทอร์ส่วนใหญ่ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว และไม่ได้แปลว่าลูกต้องเลิกเล่นกีฬาที่รัก แต่ก็ไม่ควรปล่อยให้ฝืนเล่นทั้งที่ปวดมากเช่นกัน

• พาลูกไปให้หมอตรวจให้แน่ใจก่อนว่าใช่โรคนี้จริง

• ปรับการเล่น ไม่จำเป็นต้องหยุดทั้งหมด

• ให้ความสำคัญกับกายภาพบำบัดและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

• กลับไปเล่นแบบค่อยเป็นค่อยไปตามอาการ

การดูแลที่ถูกวิธีตั้งแต่แรก ช่วยให้ลูกกลับไปเล่นกีฬาที่รักได้อย่างปลอดภัย และลดโอกาสที่อาการจะลากยาวครับ

――――――――――――――――――――――――

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

"เราเชื่อว่า 'ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ' หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง"

――――――――――――――――――――――――

#ออสกู๊ดชแลตเทอร์ #ปวดเข่าเด็ก #เด็กนักกีฬา #ปวดใต้เข่า #เข่าเด็กวัยรุ่น #กระดูกเด็ก #เจ็บเข่านักกีฬา #กายภาพบำบัดเข่า #ดูแลลูกนักกีฬา #ปวดเข่าวิ่งกระโดด #OsgoodSchlatter #kneepain #youngathlete #sportsinjury #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ธนินนิตย์คลินิก