คุณเคยรู้สึกแบบนี้ไหม
เปิดขวดน้ำก็เจ็บ หิ้วถุงก็ปวด กำมือแน่นๆ ก็ทนไม่ได้ ปวดข้อศอกมาหลายสัปดาห์แต่ยังไม่แน่ใจว่าคือ Tennis Elbow จริงหรือเปล่า
ทดสอบ Tennis Elbow ด้วยตัวเองที่บ้านได้ไหม? วิธีเช็กเบื้องต้นและสัญญาณที่ต้องรีบพบแพทย์
ปวดข้อศอกด้านขวามาเกือบ 2 เดือน คุณรู้ได้ยังไงว่านี่คือ Tennis Elbow จริงๆ?
บางคนอดทนอยู่กับอาการโดยไม่แน่ใจว่ากำลังดูแลถูกที่ บางคนรักษาผิดจุดมานาน เพราะแยกไม่ออกว่าปวดเพราะอะไรกันแน่
ถ้ารู้ทัน คุณอาจไม่ต้องรอถึงตอนนั้น
เรื่องของคุณชาตรี อายุ 45 ปี
คุณชาตรีทำงานออฟฟิศ ใช้คอมพิวเตอร์วันละ 8 ชั่วโมง และชอบตีกอล์ฟทุกสุดสัปดาห์ ทุกอย่างในชีวิตดำเนินไปตามปกติมาหลายปี
จนกระทั่งวันหนึ่ง เขาตื่นมาแล้วรู้สึกปวดตึงที่ข้อศอกด้านขวา ตอนแรกคิดว่าเมื่อยหลับท่าไม่ดี แต่อาการไม่ยอมหาย กลับปวดมากขึ้นทุกครั้งที่กำมือ
เพราะเหตุนั้น เขาต้องหยุดตีกอล์ฟ ความเครียดเพิ่มขึ้น และยังไม่รู้จะเริ่มหาคำตอบจากที่ไหน
เขาพยายามบีบนวดเอง กินยาแก้ปวด แต่อาการก็ดีขึ้นแค่ชั่วคราว
จนเมื่อเปิดประตูบ้านยังเจ็บ เขาตัดสินใจมาพบผม
ทำไมถึงปวดที่ข้อศอกด้านนอก?
ที่ข้อศอกด้านนอก มีกล้ามเนื้อหลายมัดมาเกาะอยู่ที่ปุ่มกระดูกจุดเดียว กล้ามเนื้อเหล่านี้ทำหน้าที่ยกข้อมือขึ้นและช่วยในการกำมือ
ทุกครั้งที่กำมือ บิดข้อมือ หรือหมุนแขน กล้ามเนื้อจะดึงที่จุดเกาะนี้ซ้ำๆ
ถ้าทำซ้ำมากเกินไปโดยไม่มีเวลาพัก เส้นเอ็น (เส้นเชื่อมระหว่างกล้ามเนื้อกับกระดูก) จะเกิดรอยฉีกขาดเล็กๆ สะสมทีละน้อย ลองนึกภาพเชือกที่ถูกดึงซ้ำๆ จนเส้นใยเริ่มแตก นั่นคือสิ่งที่เกิดขึ้นกับเอ็นที่ข้อศอก
รอยฉีกเล็กๆ เหล่านี้ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง ร่างกายพยายามซ่อมแซมแต่ไม่ทันกับการใช้งาน ผลคือเจ็บทุกครั้งที่ออกแรง
นั่นเป็นเหตุผลที่แค่เปิดขวดหรือหิ้วถุงก็ปวดได้
Tennis Elbow คืออะไร และต่างจาก Golfer's Elbow อย่างไร?
Tennis Elbow (เทนนิส เอลโบ) หรือ "ภาวะเอ็นข้อศอกด้านนอกอักเสบ" คือการที่เอ็นที่ปุ่มกระดูกด้านนอกข้อศอกเสื่อมสภาพและอักเสบจากการใช้งานซ้ำๆ
ชื่อนี้มาจากนักเทนนิสที่มักพบโรคนี้ แต่ในความเป็นจริง พบบ่อยมากในคนทำงานคอมพิวเตอร์ ช่างฝีมือ นักดนตรี พ่อครัว และคนที่เล่นกีฬาไม้ตีทุกประเภท
ส่วน Golfer's Elbow (กอล์ฟเฟอร์ เอลโบ) คือโรคคล้ายกันแต่เกิดที่ปุ่มกระดูกด้านใน ปวดเมื่องอข้อมือลง ตรงกันข้ามกับ Tennis Elbow พอดี
ใครเสี่ยงเป็น Tennis Elbow มากกว่าคนอื่น?
• คนที่ทำงานที่ต้องกำมือหรือบิดข้อมือซ้ำๆ เช่น ช่างฝีมือ พ่อครัว นักดนตรี คนพิมพ์คอมพิวเตอร์
• คนที่เล่นกีฬาไม้ตี เช่น เทนนิส แบดมินตัน สควอช หรือกอล์ฟ
• อายุ 40 ปีขึ้นไป เพราะเอ็นซ่อมแซมตัวเองได้ช้าลงตามวัย
• คนที่เพิ่มความหนักของการออกกำลังกายเร็วเกินไปโดยไม่ค่อยๆ ปรับตัว
• คนที่ใช้อุปกรณ์ที่ไม่ถูกขนาด เช่น ไม้เทนนิสหนักเกิน หรือด้ามจับใหญ่เกินมือ
ทดสอบเบื้องต้นด้วยตัวเองได้อย่างไร?
แพทย์วินิจฉัยโดยซักประวัติก่อนว่าปวดที่ไหน เจ็บตอนไหน ทำกิจกรรมอะไรเป็นประจำ จากนั้นตรวจร่างกายโดยกดที่ปุ่มกระดูกและให้ทำท่าออกแรงต่างๆ ถ้ายังไม่แน่ใจจึงส่งอัลตราซาวด์หรือ เอ็มอาร์ไอ (MRI)
ก่อนพบแพทย์ คุณทดสอบเบื้องต้นที่บ้านได้แบบนี้
ทดสอบ Tennis Elbow (ด้านนอกข้อศอก) เหยียดข้อศอกตรง กำมือแน่น แล้วหงายข้อมือขึ้นช้าๆ ขณะที่ใช้มืออีกข้างกดที่หลังมือเพื่อต้านแรงเบาๆ ถ้าปวดหรือเจ็บที่ด้านนอกข้อศอก เป็นสัญญาณที่ควรสังเกต
ทดสอบ Golfer's Elbow (ด้านในข้อศอก) เหยียดข้อศอกตรง กำมือแน่น แล้วงอข้อมือลงช้าๆ ขณะที่ใช้มืออีกข้างกดที่ฝ่ามือเพื่อต้านแรงเบาๆ ถ้าปวดที่ด้านในข้อศอก อาจเป็น Golfer's Elbow แทน
ทดสอบการยกของ ลองยกแก้วน้ำโดยหันฝ่ามือลงพื้นและเหยียดข้อศอกตรง ถ้าเจ็บที่ด้านนอกข้อศอก เป็นสัญญาณที่ควรสังเกตเพิ่มเติม
สิ่งที่การทดสอบเองบอกไม่ได้ คือมีโรคอื่นซ้อนอยู่หรือเปล่า เพราะเส้นประสาทที่ถูกกดทับที่ข้อศอก หรืออาการปวดที่ส่งมาจากคอ ก็ให้ความรู้สึกคล้ายกันมากจนแยกเองได้ยาก
รักษาได้อย่างไร และเมื่อไหร่ที่ต้องผ่าตัด?
หมอเริ่มจากวิธีที่อนุรักษ์ที่สุดก่อนเสมอ เพราะในหลายกรณีไม่จำเป็นต้องผ่าตัด
เริ่มจากการพักการใช้งาน ลดกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ ประคบเย็น และใช้ที่รัดข้อศอก เพื่อลดแรงดึงที่จุดเกาะของเอ็น
ถ้าอาการยังอยู่ กายภาพบำบัดเป็นขั้นตอนที่สำคัญมาก นักกายภาพจะสอนท่าออกกำลังกายที่เสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อแขนอย่างถูกวิธี ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้ดีด้วยวิธีนี้
ถ้ายังไม่ดีขึ้นหลังจากนั้น แพทย์อาจพิจารณาการฉีดยาลดการอักเสบ การรักษาด้วยคลื่นกระแทก หรือการฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้น (พีอาร์พี — PRP) เพื่อกระตุ้นการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ
เมื่อไหร่ที่การผ่าตัดคือคำตอบ? ถ้ารักษาด้วยวิธีอื่นมานานกว่า 6–12 เดือนแล้วไม่ได้ผล แพทย์จะอธิบายถึงข้อบ่งชี้และทางเลือกอย่างตรงไปตรงมา เป็นทางเลือกสำหรับบางราย ไม่ใช่ทุกคน
จะดีขึ้นได้ไหม ใช้เวลานานแค่ไหน?
ในหลายกรณี Tennis Elbow ดีขึ้นได้ด้วยการดูแลที่ถูกต้อง โดยทั่วไประยะเวลาอยู่ที่ 6–24 เดือน ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและการดูแลตัวเอง
สิ่งที่ทำให้หายเร็วขึ้นคือการวินิจฉัยได้เร็ว รักษาถูกวิธี และลดกิจกรรมที่กระตุ้นอาการได้จริง
Tennis Elbow อาจกลับมาเป็นอีกได้ถ้ายังทำพฤติกรรมเดิมโดยไม่แก้ไขต้นเหตุ
ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา
รอยฉีกขาดของเอ็นจะสะสมมากขึ้น กลายเป็นการเสื่อมสภาพที่ซ่อมแซมยากกว่าเดิม
กำลังมือจะค่อยๆ ลดลง กระทบชีวิตประจำวันทีละน้อย จนถึงจุดที่แม้แต่การหมุนกุญแจหรือบีบสิ่งของเล็กๆ ก็เจ็บ
ยิ่งรอนาน ยิ่งต้องใช้เวลารักษานานกว่า
ดูแลตัวเองเพื่อป้องกันได้อย่างไร?
• ยืดกล้ามเนื้อแขนและข้อมือก่อนออกกำลังกายหรือทำงานหนักทุกครั้ง
• เลือกอุปกรณ์กีฬาที่ขนาดและน้ำหนักเหมาะกับตัวเอง โดยเฉพาะด้ามจับ
• หยุดพักมือทุก 30–45 นาทีเมื่อต้องทำงานที่ใช้มือซ้ำๆ
• เสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อแขนอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่เฉพาะตอนมีอาการ
• ถ้าเริ่มปวด อย่าฝืน หยุดพักก่อน แล้วค่อยๆ กลับมาทำกิจกรรมทีละน้อย
คำถามที่คนมักสงสัย
ถาม: ทดสอบเองแล้วเจ็บ หมายความว่าเป็น Tennis Elbow แน่นอนไหม?
ตอบ: ไม่แน่นอน การทดสอบเองช่วยให้สงสัยได้เบื้องต้น แต่โรคอื่นอย่างเส้นประสาทถูกกดทับที่ข้อศอก หรืออาการปวดที่ส่งมาจากคอ ก็ให้ความรู้สึกคล้ายกันได้ ควรพบแพทย์เพื่อยืนยันการวินิจฉัย
ถาม: มีอาการชาที่มือหรือนิ้วร่วมด้วย ยังเป็น Tennis Elbow อยู่ไหม?
ตอบ: อาการชาที่มือหรือนิ้วไม่ใช่อาการทั่วไปของ Tennis Elbow ถ้ามีร่วมด้วย ควรพบแพทย์เร็วๆ เพราะอาจมีเส้นประสาทถูกกดทับที่ต้องตรวจแยกแยะ
ถาม: พักแขนแล้วจะหายเองได้ไหม?
ตอบ: บางรายอาการลดลงได้จากการพัก แต่ถ้าปวดมาเกิน 2 สัปดาห์แล้วยังไม่ดีขึ้น ไม่ควรรอต่อ เพราะยิ่งเอ็นเสียหายสะสมนานยิ่งรักษายากและใช้เวลานานกว่า
ถาม: Tennis Elbow ต้องผ่าตัดไหม?
ตอบ: ส่วนใหญ่ไม่ต้อง มีเพียงส่วนน้อยที่รักษาด้วยวิธีอื่นไม่ได้ผลหลังจาก 6–12 เดือน แพทย์จะประเมินและอธิบายทางเลือกอย่างครบถ้วนก่อนตัดสินใจร่วมกัน
ถาม: Tennis Elbow กับ Golfer's Elbow ต่างกันอย่างไร?
ตอบ: Tennis Elbow เกิดที่ด้านนอกของข้อศอก เจ็บเมื่อหงายข้อมือขึ้น ส่วน Golfer's Elbow เกิดที่ด้านใน เจ็บเมื่องอข้อมือลง ทั้งสองเกิดจากการใช้งานซ้ำๆ แต่คนละกลุ่มกล้ามเนื้อ
แล้วคุณล่ะ เคยมีอาการปวดข้อศอกแบบนี้ไหม ทดสอบเองแล้วได้ผลยังไง คอมเมนต์เล่าให้ฟังได้เลย
สิ่งที่ควรจำจากบทความนี้
• Tennis Elbow คือการอักเสบของเอ็นที่ปุ่มกระดูกด้านนอกข้อศอก เกิดจากการใช้มือซ้ำๆ ไม่ใช่เฉพาะนักเทนนิส
• ทดสอบเบื้องต้นได้โดยกำมือแน่นแล้วหงายข้อมือขึ้นต้านแรง ถ้าปวดด้านนอกข้อศอก เป็นสัญญาณที่ควรสังเกต
• การทดสอบเองไม่สามารถยืนยันได้ 100% เพราะมีโรคอื่นที่อาการคล้ายกัน จำเป็นต้องพบแพทย์ยืนยัน
• ถ้ามีชาที่มือหรือนิ้ว ปวดรุนแรงทันทีหลังออกแรง หรืออาการไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์โดยเร็ว
• หลายกรณีรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่ต้องวินิจฉัยถูกต้องก่อน
คุณไม่ได้อยู่คนเดียวกับอาการปวดนี้ หลายคนที่มาพบผมเริ่มต้นจากความสงสัยเล็กๆ แบบเดียวกับคุณ และส่วนใหญ่กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติเมื่อได้รับการดูแลที่ถูกต้อง ดูแลตัวเองให้แข็งแรง เพราะคนที่คุณรักต้องการคุณแบบนั้น
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการทดสอบและวินิจฉัย Tennis Elbow เบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล อาการและความเสี่ยงของแต่ละคนแตกต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการประเมินและวางแผนการดูแลที่เหมาะสมกับตัวคุณ
ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อได้ที่ Line ID @doctorkeng
เพิ่มเพื่อน Line https://lin.ee/swOi91Q โทร 081-5303666