เส้นเอ็นไหล่ขาด ต้องผ่าตัดหรือไม่? เส้นเอ็นจะต่อกันติดไหม?

อาการปวดไหล่ยกแขนไม่ได้ ยกแขนแล้วเจ็บจี๊ด หรือยกแขนสูงไม่ได้เหมือนเดิม เป็นหนึ่งในอาการที่พบบ่อยมาก โดยเฉพาะคนอายุ 40 ปีขึ้นไป หลายคนไปตรวจแล้วพบว่า “เส้นเอ็นหมุนไหล่ขาด” (กลุ่มเส้นเอ็นรอบหัวไหล่) และมีคำถามยอดฮิตเหมือนกันทุกคนว่า

“ต้องผ่าตัดไหม?”

“ถ้าไม่ผ่า เส้นเอ็นมันจะต่อกันเองได้ไหม?”

หมออยากเขียนบทความนี้เพื่อให้เข้าใจแบบง่าย ๆ ว่าเส้นเอ็นไหล่ทำงานอย่างไร ขาดแล้วเกิดอะไรขึ้น และรักษาแบบไหนจึงได้ผลที่สุดสำหรับแต่ละคนครับ

เหตุการณ์จากคนไข้ใกล้ตัว

คุณกิตติ อายุ 55 ปี เป็นช่างเทคนิคที่ต้องยกแขนซ้ำ ๆ ทุกวัน วันหนึ่งยกของหนักแล้วได้ยินเสียง “ป๊อบ” พร้อมเจ็บไหล่ทันที หลังจากนั้นยกแขนไม่ขึ้นเลย

เขาพูดกับหมอว่า:

“หมอครับ หนูออกแรงยกแขนไม่ได้เลย กลัวว่าเส้นเอ็นจะขาด แล้วมันต่อกันได้ไหมครับ?”

หลังทำอัลตราซาวด์ พบว่าเป็น เส้นเอ็นไหล่ (Rotator cuff) ขาดบางส่วน ไม่ถึงกับขาดเต็มที่ หมอจึงแนะนำการรักษาแบบไม่ผ่าตัดร่วมกับกายภาพและฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด

3 เดือนต่อมา เขายกแขนได้ดีขึ้นมาก ไม่ต้องผ่าตัด และกลับไปทำงานได้ตามปกติ

แต่ในบางเคส ถ้าขาดมากจริง ๆ ก็ต้องผ่าตัดเพื่อให้กลับมาใช้งานได้ดีที่สุด

หมอจึงอยากอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ว่า เส้นเอ็นไหล่แบบไหนต้องผ่า แบบไหนไม่ต้องผ่า ครับ

เส้นเอ็นไหล่คืออะไร? ทำไมถึงสำคัญมาก?

เส้นเอ็นหมุนไหล่ (Rotator cuff) คือชุดเส้นเอ็น 4 มัดที่ช่วยให้ไหล่

• ยกแขน

• หมุนแขน

• ประคองข้อไหล่ให้มั่นคง

ถ้าเส้นเอ็นกลุ่มนี้ขาดแม้เพียงเส้นเดียว สมดุลของไหล่จะเสีย ทำให้

• เจ็บไหล่เวลาใช้แขน

• ยกแขนไม่ขึ้น

• กล้ามเนื้อทำงานทดแทนจนปวดเรื้อรัง

และหากปล่อยไว้นาน เส้นเอ็นที่ขาดจะหดตัวและบางรายอาจผ่าตัดได้ยากขึ้นครับ

เส้นเอ็นไหล่ขาด เกิดจากอะไรได้บ้าง?

• การเสื่อมตามอายุ (พบมากที่สุด)

• ยกของหนัก ปะทะ แรงดึง

• อุบัติเหตุล้มแล้วไหล่กระแทก

• การใช้งานไหล่ซ้ำ ๆ

• กล้ามเนื้อรอบไหล่อ่อนแรง

อาการบางครั้งเริ่มจากปวดเล็กน้อย แต่ใช้แขนต่อเนื่องแล้วขาดมากขึ้นทีละน้อย

อาการของเส้นเอ็นไหล่ขาด

• ปวดไหล่ตอนยกแขนหรือเอื้อมหยิบของ

• ยกแขนไม่ขึ้น แม้พยายามสุดแรง

• ปวดมากตอนนอนทับไหล่

• เจ็บเวลากางแขนหรือหมุนแขน

• บางรายได้ยินเสียง “ป๊อบ” ตอนเส้นเอ็นขาด

ถ้าเริ่มมีอาการเหล่านี้ ควรตรวจให้เร็วเพื่อป้องกันการขาดลุกลาม

ตรวจอย่างไรให้รู้ว่าเส้นเอ็นขาดจริงไหม?

1) ตรวจร่างกาย

ทดสอบแรงยกแขน หมุนแขน และตำแหน่งที่เจ็บ

2) อัลตราซาวด์ไหล่

เห็นเส้นเอ็นได้ชัด ว่าอักเสบ ขาดบางส่วน หรือขาดเต็มความหนา

3) MRI

เหมาะในรายที่สงสัยขาดมากหรือเตรียมผ่าตัด เห็นรายละเอียดของเส้นเอ็น กล้ามเนื้อ และพังผืด

เส้นเอ็นไหล่ “ต่อกันเองได้ไหม?”

คำตอบคือ ถ้าเส้นเอ็นขาดเต็มความหนา (full-thickness tear) ส่วนใหญ่จะ “ไม่ต่อกันเอง” ครับ เพราะปลายเส้นเอ็นจะหดตัวออกจากกัน

แต่ถ้าเป็นการขาดบางส่วน (partial tear)

• มีโอกาสฟื้นตัวได้

• อักเสบลดลงได้

• กล้ามเนื้อรอบ ๆ ช่วยชดเชยได้ดีขึ้น

ดังนั้นต้องประเมินจากอัลตราซาวด์หรือ MRI เพื่อดูระดับความรุนแรงอย่างชัดเจนครับ

ต้องผ่าตัดไหม? ดูจากอะไร?

หมอจะประเมินจาก 4 ปัจจัยหลัก

✔ 1) ขาดเต็มความหนา หรือขาดหลายเส้นเอ็น

ถ้าปล่อยนาน เส้นเอ็นจะหดตัวจนซ่อมยาก มักแนะนำผ่าตัด

✔ 2) อ่อนแรงมาก ยกแขนไม่ขึ้น

ถ้าทำกายภาพแล้วยังยกแขนไม่ได้ → ต้องพิจารณาผ่าตัด

✔ 3) มีอาการเรื้อรังเกิน 3–6 เดือน

รักษาไม่ผ่าตัดแล้วยังปวดมาก ใช้งานไม่ดีขึ้น

✔ 4) อายุและวิถีชีวิต

• คนอายุน้อย ใช้งานไหล่เยอะ = พิจารณาผ่าตัดมากกว่า

• อายุเยอะ ขาดบางส่วน ใช้งานไม่หนัก = รักษาไม่ผ่าตัดได้ดี

สรุปคือ ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องผ่าตัด แต่บางรายก็จำเป็นเพื่อให้กลับมาใช้งานได้เต็มที่

ไม่ผ่าตัด รักษาอย่างไรได้บ้าง?

1) กายภาพบำบัด

หัวใจสำคัญที่สุด

• เสริมกล้ามเนื้อรอบสะบัก

• เพิ่มความมั่นคงของไหล่

• ลดการอักเสบของเส้นเอ็น

2) ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุดด้วยอัลตราซาวด์

ช่วยลดอาการปวดเรื้อรัง ทำให้ทำกายภาพได้ง่ายขึ้น

3) ยาคลายกล้ามเนื้อ/ยาแก้อักเสบ

ช่วยลดความเจ็บในช่วงแรก

4) ปรับการใช้งาน

• หลีกเลี่ยงยกของหนัก

• หลีกเลี่ยงท่าที่ต้องเอี้ยวไหล่ซ้ำ ๆ

• ปรับท่านอน ไม่ทับไหล่

การรักษาเหล่านี้มักได้ผลดีมากในเคสที่เส้นเอ็นขาดบางส่วนครับ

ถ้าต้องผ่าตัด ทำอะไรบ้าง?

การผ่าตัดส่วนใหญ่เป็นการซ่อมเส้นเอ็นด้วยการส่องกล้อง

• เย็บเส้นเอ็นกลับไปยังตำแหน่งเดิมที่กระดูก

• ใช้เทคนิคแผลเล็ก ฟื้นตัวไว

• ใส่ผ้าพยุงไหล่ประมาณ 4–6 อาทิตย์

• ทำกายภาพต่ออีก 3–6 เดือน

อัตราความสำเร็จสูงมากในผู้ที่ตรวจพบเร็วและซ่อมทันเวลา

พยากรณ์โรค

• เส้นเอ็นขาดบางส่วน → มักดีขึ้นได้โดยไม่ผ่าตัด

• เส้นเอ็นขาดเต็มความหนา → ถ้าซ่อมเร็ว ผลลัพธ์ดีมาก

• ถ้าปล่อยนานหลายปี → เส้นเอ็นหดตัว กล้ามเนื้อฝ่อ ซ่อมยากขึ้น

ยิ่งตรวจเร็ว ยิ่งมีโอกาสรักษาได้ดีครับ

หมออยากบอกว่า…

เส้นเอ็นไหล่ขาดไม่ใช่เรื่องเล็ก แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่ต้องผ่าตัดทุกราย การรู้ว่าขาดแบบไหน รักษาอย่างไร และทำกายภาพอย่างถูกต้องสำคัญที่สุด

ถ้าปวดไหล่มานาน ยกแขนไม่ขึ้น หรือสงสัยว่าเส้นเอ็นขาด ควรมาตรวจให้เร็ว เพราะการรักษาในช่วงแรกให้ผลดีที่สุดและอาจช่วยเลี่ยงการผ่าตัดได้ครับ

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร