กระดูกสันหลังคดตั้งแต่กำเนิด (Congenital Scoliosis) — เข้าใจโรคนี้ให้ถูกต้อง พบเร็ว รักษาเร็ว เด็กมีโอกาสใช้ชีวิตปกติได้

Congenital scoliosis หรือ กระดูกสันหลังคดตั้งแต่กำเนิด เป็นภาวะที่โครงสร้างของกระดูกสันหลังผิดรูปตั้งแต่อยู่ในครรภ์ ทำให้กระดูกบางข้อพัฒนาไม่สมบูรณ์ เช่น กระดูกสันหลังบางข้อไม่ปิดตัวดี (hemivertebra), กระดูกเชื่อมติดผิดปกติ (block vertebra) หรือมีกระดูกงอกเกิน

ภาวะนี้พบได้ไม่บ่อย แต่เมื่อตรวจพบแล้ว ต้องติดตามอย่างต่อเนื่อง เพราะการคดอาจค่อย ๆ เพิ่มขึ้นตามการเจริญเติบโตของเด็ก โดยเฉพาะช่วงอายุ 0–5 ปี และช่วงโตเร็ววัยรุ่น

บทความนี้หมอเขียนให้เข้าใจง่าย ช่วยให้คุณพ่อคุณแม่รู้ทันอาการตั้งแต่เนิ่น ๆ และเข้าใจแนวทางรักษาที่เหมาะสม

🔍 Congenital scoliosis คืออะไร?

คือภาวะ กระดูกสันหลังคดตั้งแต่เกิด เนื่องจากข้อกระดูกพัฒนาผิดรูปขณะทารกอยู่ในครรภ์ ซึ่งต่างจาก “กระดูกสันหลังคดในวัยรุ่น (AIS)” ที่เกิดจากการเจริญเติบโตและท่าทาง

สาเหตุเกิดจากความผิดปกติของกระดูกสันหลัง เช่น

• Hemivertebra: กระดูกสันหลังด้านหนึ่งพัฒนาไม่สมบูรณ์ → ดึงกระดูกให้คดไปด้านหนึ่ง

• Unsegmented vertebra: กระดูกสันหลังหลายข้อเชื่อมติดกัน → คดเป็นมุมแข็ง

• Mixed defects: มีทั้งด้านเว้าและนูนผิดปกติ

โครงสร้างเหล่านี้ทำให้กระดูกสันหลัง “โตไม่เท่ากัน” ทำให้คดมากขึ้นเรื่อย ๆ หากไม่ติดตาม

🔎 อาการที่พ่อแม่สังเกตได้

เด็กแรกเกิดถึงวัยเด็กตอนต้น อาจมีสัญญาณดังนี้:

✔ ไหล่สองข้างสูงไม่เท่ากัน

✔ ลำตัวเอียงไปด้านหนึ่ง

✔ กระดูกสันหลังเป็นเส้นคดชัดเจน

✔ สะโพกเอียง หรือกระดูกเชิงกรานไม่เท่ากัน

✔ มีก้อนนูนหรือรอยบุ๋มผิดปกติบริเวณหลัง

✔ ขายาวไม่เท่ากัน

บางรายพบร่วมกับความผิดปกติอื่น เช่น ไต–หัวใจ–ระบบประสาท เนื่องจากพัฒนาในช่วงเดียวกันของทารก

🩺 การตรวจวินิจฉัย

การวินิจฉัยต้องใช้ทั้งการตรวจร่างกายและภาพถ่ายพิเศษ

✔ 1) X-ray ยืนทั้งสันหลัง

เพื่อดูองศาการคด (Cobb angle) และลักษณะของกระดูกผิดรูป

✔ 2) MRI (สำคัญมาก)

เพื่อดูความผิดปกติของไขสันหลัง เช่น tethered cord, syringomyelia ซึ่งพบร่วมได้ใน congenital scoliosis

✔ 3) Ultrasound / ตรวจหัวใจ / ตรวจไต

เพราะเด็กกลุ่มนี้อาจมีความผิดปกติของอวัยวะอื่นร่วม

✔ 4) การติดตามความคดเป็นระยะ

โดยเฉพาะช่วงโตเร็ว ควรติดตามทุก 6–12 เดือน

🎯 การรักษา congenital scoliosis

ขึ้นกับอายุเด็ก, องศาการคด, ความผิดรูปของกระดูก และความเร็วในการคดเพิ่ม

🟢

1) กรณีคดเล็กน้อย (Cobb < 25 องศา) — เฝ้าดูอาการ

• ตรวจ X-ray ทุก 6–12 เดือน

• ตรวจ MRI หากยังไม่เคยทำ

• กายภาพเสริมความแข็งแรงแกนกลางลำตัว

🟡

2) กรณีคดปานกลาง / เริ่มเพิ่มขึ้น — ใส่เสื้อดัดหลัง (Brace)

แต่ต้องเข้าใจว่า เสื้อดัดไม่สามารถแก้ความคดที่เกิดจากโครงสร้างกระดูกผิดรูปได้ เหมือนในเด็กวัยรุ่น

Brace จะช่วย “ชะลอ” การคด แต่ไม่ทำให้ตรง

🔴

3) กรณีคดมาก หรือคดเพิ่มเร็ว — อาจต้องผ่าตัดแก้ไข

ขึ้นกับชนิดของความผิดปกติ เช่น

✔ Hemivertebra resection (ตัดกระดูกผิดรูปออก)

ใช้ในรายที่มีกระดูกพัฒนาเพียงด้านเดียว → คดอย่างรวดเร็วในเด็กเล็ก

✔ Growth-friendly rods

ใช้ในเด็กอายุน้อยที่ต้องแก้ความคดแต่ยังต้องให้กระดูกยาวตามวัย

✔ Posterior spinal fusion (ผ่าตัดเชื่อมกระดูก)

เหมาะกับเคสที่โตพอ หรือคดรุนแรงคงที่แล้ว

การผ่าตัดมีผลดีมากในเด็กที่มีข้อบ่งชี้ชัดเจน แต่ต้องทำในศูนย์ศัลยกรรมกระดูกสันหลังเด็กโดยเฉพาะ

🔍 เด็กโตแล้วคดเพิ่มไหม?

โดยทั่วไป congenital scoliosis สามารถเพิ่มได้จนเด็กโตเต็มวัย

มักเพิ่มเร็วช่วง:

• 0–5 ปี (โตเร็วมาก)

• 10–14 ปี (วัยรุ่น)

ดังนั้นการติดตามใกล้ชิดเป็นสิ่งจำเป็นมาก

🧘‍♀️ การดูแลเด็กที่มีกระดูกสันหลังคดตั้งแต่กำเนิด

• หลีกเลี่ยงยกของหนัก

• เลือกกระเป๋าน้ำหนักเบา ไม่สะพายข้างเดียว

• ออกกำลังกายเสริมแกนกลาง (core) เช่น ว่ายน้ำ, เดินเร็ว

• บอกครูให้ช่วยสังเกตท่าทางเด็ก

• เลือกที่นอนแข็งปานกลาง ไม่ยุบตัว

• กายภาพเสริมการทรงตัวเป็นประจำ

✔ สรุป

Congenital scoliosis คือภาวะกระดูกสันหลังคดตั้งแต่กำเนิดจากความผิดปกติของโครงสร้างกระดูก

พบได้ตั้งแต่เด็กแรกเกิด และต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เพราะการคดอาจเพิ่มขึ้นตามวัย โดยเฉพาะช่วงโตเร็ว

การรักษาอาจเป็นเพียงติดตาม ใส่เสื้อดัดหลัง หรือผ่าตัด ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและชนิดของกระดูกผิดรูป

เด็กที่พบโรคเร็วและได้รับการดูแลอย่างถูกต้อง มีโอกาสใช้ชีวิตได้ปกติ เดิน–วิ่ง–เล่นกีฬาได้เหมือนเด็กทั่วไปครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#CongenitalScoliosis #กระดูกสันหลังคด #หลังคดเด็ก #หมอเก่ง #ศัลยกรรมกระดูกสันหลังเด็ก