ปวดข้อเท้าจนเดินไม่ได้! หญิงวัย 70 ปี ข้อเท้าบวม แดง อักเสบ ต้องระวังโรคอะไรบ้าง?

อาการปวดรอบข้อเท้า เดินลงน้ำหนักไม่ได้ ข้อเท้าบวม แดง ร้อน เป็นอาการที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะคนวัย 60–80 ปี ที่มีโรคประจำตัวหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นเบาหวาน ความดัน หรือไขมันสูง บางรายเริ่มจากปวดเพียงเล็กน้อย แต่ไม่นานลุกลามจนเดินไม่ได้ ต้องใช้ไม้เท้าหรือรถเข็นช่วย

หลายคนคิดว่าเป็นแค่ข้อพลิก แต่จริง ๆ แล้วอาจเกิดจาก ข้ออักเสบเฉียบพลัน ซึ่งมีหลายสาเหตุ ตั้งแต่โรคเก๊าท์ เอ็นข้ออักเสบ ไปจนถึงข้ออักเสบติดเชื้อซึ่งอันตราย

เคสตัวอย่างใกล้ตัว

คุณป้าสายพิณ อายุ 70 ปี ตื่นเช้ามาพบว่าปวดข้อเท้าด้านนอกมาก เดินลงน้ำหนักไม่ได้เลย ข้อเท้าบวมจนรองเท้าใส่ไม่ได้ และมีสีแดงร้อนบริเวณหลังเท้า

ลูกพาไปพบแพทย์ แพทย์ตรวจพบว่า

• รอบข้อเท้ามีอาการบวมและแดง

• กดเจ็บมากบริเวณเอ็นด้านข้าง

• ขยับข้อเท้าแล้วเจ็บทุกทิศทาง

• ตรวจเลือดพบค่าการอักเสบสูง

สรุปว่าเป็น “ข้อเท้าอักเสบเฉียบพลัน” ที่ต้องรีบรักษาก่อนลุกลามจนติดเชื้อ หรือลงน้ำหนักไม่ได้หลายสัปดาห์

ข้อเท้าอักเสบคืออะไร? (อธิบายแบบง่าย)

ลองนึกภาพข้อเท้าเป็นบานพับที่ช่วยให้เราเดิน ยืน และทรงตัว เมื่อบานพับนี้มีการอักเสบ ข้อต่อจะบวม ร้อน แดง และขยับไม่ได้เหมือนเดิม การอักเสบอาจเกิดจากน้ำในข้อเพิ่มขึ้น เอ็นรอบข้อบวม หรือมีผลึกเกลือสะสมอยู่ในข้อ

อาการมักเกิดขึ้นเร็วและปวดมาก โดยเฉพาะเวลาลงน้ำหนักหรือขยับข้อเท้า

สาเหตุที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ

1) ข้ออักเสบจากเก๊าท์ (Gout flare)

มักเกิดตอนกลางคืน ตื่นมาข้อบวมแดงทันที กดเจ็บมาก เจอบ่อยในผู้ที่กินอาหารทะเล เครื่องในสัตว์ หรือดื่มแอลกอฮอล์

2) ข้ออักเสบจากผลึกแคลเซียม (Pseudogout)

ลักษณะเหมือนเก๊าท์ แต่เกิดจากผลึกแคลเซียมในข้อ เจอบ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะคนที่มีข้อเสื่อม

3) เอ็นข้อเท้าอักเสบ (Tendonitis)

พบในผู้ที่เดินเยอะ ใช้เท้าผิดท่า หรือมีน้ำหนักตัวมาก ทำให้เอ็นด้านนอกหรือด้านในบวมเจ็บ

4) ข้ออักเสบติดเชื้อ (Septic arthritis) — อันตรายมาก!

ข้อบวมแดง ร้อน ปวดมาก ไข้ขึ้น เดินไม่ได้ ต้องรีบพบแพทย์ เพราะเชื้ออาจทำลายข้อจนเดินไม่ได้ถาวร

5) ข้อเสื่อมของข้อเท้า

ทำให้ข้ออักเสบเรื้อรัง ลุกลามจนปวดจนเดินไม่ได้

6) อุบัติเหตุหรือข้อพลิกโดยไม่รู้ตัว

ผู้สูงอายุหลายคนมีเส้นประสาทรับความรู้สึกลดลง อาจข้อพลิกแต่จำเหตุการณ์ไม่ได้

อาการที่ควรระวัง

• ปวดรุนแรง เดินลงน้ำหนักไม่ได้

• ข้อบวม แดง ร้อน

• ข้อแข็ง ขยับลำบาก

• ปวดมากตอนกลางคืน หรือปวดจนตื่น

• มีไข้ หนาวสั่น (ต้องระวังติดเชื้อ)

• ปวดร้าวมาที่หลังเท้าหรือฝ่าเท้า

ถ้าพบหลายข้อพร้อมกันควรตรวจโดยแพทย์ทันที

การตรวจวินิจฉัยที่จำเป็น

1) ตรวจร่างกาย

ดูตำแหน่งบวม จุดกดเจ็บ และการขยับข้อ

2) เอกซเรย์ข้อเท้า

ใช้ดูว่ามีข้อเสื่อม กระดูกแตก หรือมีหินปูนเกาะหรือไม่

3) อัลตราซาวด์

ช่วยดูการอักเสบของเอ็นและน้ำในข้อแบบเคลื่อนไหวจริง เห็นชัดเจนและปลอดภัย

4) การเจาะน้ำข้อ (ในบางกรณี)

ใช้ตรวจหาผลึกเก๊าท์ และตรวจหาเชื้อหากสงสัยติดเชื้อ

5) ตรวจเลือด

ดูค่าการอักเสบ กรดยูริก และสาเหตุอื่น ๆ

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (ใช้ได้กับผู้ส่วนใหญ่)

1) พักข้อเท้า – หลีกเลี่ยงลงน้ำหนัก

ใช้ไม้เท้าหรืออุปกรณ์ช่วยเดินชั่วคราว

2) ยาแก้อักเสบและยาแก้ปวด

ช่วยลดบวม ลดปวดได้เร็ว

3) ประคบน้ำแข็ง

ลดอาการบวมเฉียบพลันใน 48 ชั่วโมงแรก

4) ใส่อุปกรณ์พยุงข้อเท้า

ช่วยให้ข้อมั่นคง เดินได้ดีขึ้น

5) การฉีดยาลดอักเสบด้วยอัลตราซาวด์

เหมาะกับผู้ที่อักเสบมากหรือปวดจนเดินไม่ได้ ช่วยให้การฉีดแม่นยำและเห็นโครงสร้างชัดเจน

6) กายภาพบำบัด

เมื่ออาการเริ่มดีขึ้นจะช่วยฟื้นแรงกล้ามเนื้อ ป้องกันข้อเคลื่อนไหวผิดท่า

เมื่อไหร่ต้องรีบพบแพทย์ด่วน?

• ข้อบวมแดงร้อนมาก มีไข้

• เจ็บจนเดินไม่ได้แม้จะพัก

• ข้อมือหรือข้อเท้าบวมซ้ำ ๆ บ่อยครั้ง

• มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ที่เสี่ยงติดเชื้อได้ง่าย

ข้ออักเสบติดเชื้อถ้าช้าอาจทำลายข้อแบบถาวร ต้องรีบรักษาโดยเร็วที่สุด

พยากรณ์โรค

หากรักษาเร็ว ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 1–2 สัปดาห์ ขึ้นกับสาเหตุ ถ้าเป็นเก๊าท์หรือเอ็นอักเสบจะดีขึ้นเร็ว แต่ถ้าติดเชื้อจำเป็นต้องให้ยาต้านเชื้อและติดตามใกล้ชิด

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

• ประคบเย็นในช่วง 48 ชั่วโมงแรก

• พักขา หลีกเลี่ยงการเดินเยอะ

• ยกเท้าสูงเพื่อลดบวม

• กินน้ำมาก ๆ หากสงสัยเก๊าท์

• ใส่รองเท้าที่มีพื้นนุ่มและรองรับข้อดี

สรุป

อาการปวดรอบข้อเท้าในผู้สูงอายุที่ลงน้ำหนักไม่ได้ ข้อบวม แดง และร้อน อาจเป็นข้ออักเสบเฉียบพลันจากหลายสาเหตุ ตั้งแต่เก๊าท์ เอ็นอักเสบ ข้อเสื่อม ไปจนถึงข้ออักเสบติดเชื้อซึ่งอันตราย การตรวจที่ครบถ้วนโดยเฉพาะเอกซเรย์และอัลตราซาวด์ช่วยให้รู้สาเหตุชัดเจน และรักษาได้ตรงจุดเร็วขึ้น

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดข้อเท้า #ข้อเท้าอักเสบ #ข้อเท้าบวม #เดินไม่ได้ #เก๊าท์