เข่าลั่น" เสียงเตือนจากร่างกาย... แค่ข้อขยับ หรือสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบหาหมอ?
“หมอครับ เวลาผมลุกนั่งหรือเดินขึ้นบันได เข่ามันชอบมีเสียง กึกกัก หรือบางทีก็ดัง ป๊อป ออกมาเลย แบบนี้เข่าผมกำลังพังหรือเปล่า?”
ในข้อเข่าของเราไม่ได้มีแค่กระดูกครับ แต่มีทั้งน้ำหล่อเลี้ยงข้อ เส้นเอ็น และหมอนรองกระดูก ซึ่งล้วนแต่เป็นที่มาของเสียงได้ทั้งนั้น
เสียงแบบไหนที่ "ไม่อันตราย" (Normal Clicking) ส่วนใหญ่เสียงที่ดังแบบไม่มีอาการเจ็บ มักเกิดจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติในร่างกายครับ เช่น:
คำถามนี้เป็นหนึ่งในคำถามที่ผมเจอบ่อยที่สุดในห้องตรวจเลยครับ หลายคนกังวลจนไม่กล้าออกกำลังกาย บางคนถึงขั้นเครียดว่าตัวเองเป็นข้อเข่าเสื่อมตั้งแต่อายุยังน้อย วันนี้ผมจะมาไขข้อข้องใจเรื่อง "เสียงในเข่า" ให้ฟังแบบเข้าใจง่ายที่สุดครับ
ฟองอากาศแตก: ในน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่าจะมีก๊าซละลายอยู่ เมื่อเราพับเข่าหรือยืดเข่า ความดันในข้อจะเปลี่ยนไปทำให้ฟองอากาศเล็กๆ เหล่านี้แตกตัวจนเกิดเสียง "ป๊อป" คล้ายกับการที่เราหักนิ้วมือนั่นเองครับ
เส้นเอ็นดีด: จังหวะที่เรางอหรือเหยียดเข่า เส้นเอ็นรอบๆ เข่าอาจจะเคลื่อนที่ข้ามปุ่มกระดูกแล้วดีดตัวกลับคล้ายสายกีตาร์ ทำให้เกิดเสียง "กึก" ได้ ซึ่งถ้าไม่เจ็บ ก็ถือว่าปกติครับ
ถ้าเข่าของคุณมีเสียงร่วมกับอาการเหล่านี้ ผมแนะนำว่า "นิ่งนอนใจไม่ได้" ครับ
2. เสียงเหมือนกระดาษทรายถูกัน (Crepitus) ถ้าเอามือวางบนสะบ้าแล้วรู้สึกถึงความขรุขระข้างใน หรือมีเสียงครืดคราดเวลาขึ้นลงบันได นี่มักเป็นสัญญาณของ "กระดูกอ่อนผิวข้อเสื่อม" ครับ เมื่อผิวข้อที่เคยเรียบเนียนเริ่มขรุขระ การเสียดสีจึงเกิดเสียงและนำไปสู่อาการอักเสบในที่สุด
1. เสียง กึกกัก พร้อมอาการปวดเสียว ถ้าดังทุกครั้งที่ขยับและรู้สึกเสียวแปลบด้านในข้อ อาจเกิดจาก "หมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด" ครับ ลองนึกภาพหมอนรองกระดูกเหมือนยางรองกันกระแทก ถ้ามันขาดแล้วมีชิ้นส่วนไปขัดอยู่ในข้อ เวลาเราเดินมันจะเหมือนมีเศษหินไปขัดในลูกปืนล้อ ทำให้เกิดเสียงและเจ็บอย่างรุนแรง
3. เสียงดัง "ป๊อป" ขณะเกิดอุบัติเหตุ หากกำลังเล่นกีฬาแล้วได้ยินเสียงดังสนั่นในเข่า พร้อมกับเข่าบวมเป่งทันทีและเดินไม่ได้ นี่คือสัญญาณของ "เอ็นไขว้หน้าขาด" (ACL Tear) ซึ่งต้องรีบพบแพทย์ด่วนครับ
เมื่อมาพบหมอ เราจะเริ่มจากการซักประวัติและ "การตรวจร่างกาย" อย่างละเอียดครับ หมอจะขยับเข่าในท่าต่างๆ เพื่อฟังเสียงและดูว่ามีการติดขัดที่จุดไหน
การเอกซเรย์ (X-ray): ช่วยดูช่องว่างระหว่างข้อว่าแคบลงไหม เพื่อเช็กระยะของข้อเข่าเสื่อม
การทำ MRI: หากหมอสงสัยว่ามีหมอนรองกระดูกฉีกขาดหรือเอ็นฉีก ซึ่งเอกซเรย์มองไม่เห็น การทำ MRI จะช่วยให้เห็นภาพเนื้อเยื่อภายในได้อย่างชัดเจนที่สุดครับ
ถ้ามีเสียงแต่ไม่เจ็บ:
ถ้ามีเสียงร่วมกับอาการเจ็บ:
ลดกิจกรรม: หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบ นั่งยอง หรือการขึ้นลงบันไดบ่อยๆ
การรักษาด้วยยา: ใช้ยาแก้อักเสบในระยะสั้นเพื่อลดอาการปวด
การฉีดยา: ในบางกรณีอาจมีการฉีดน้ำหล่อเลี้ยงข้อเทียมหรือฉีดยาด้วยอัลตราซาวด์ระบุตำแหน่ง เพื่อความแม่นยำและลดการอักเสบโดยตรงที่จุดเกิดเหตุ
การผ่าตัดส่องกล้อง: สำหรับกรณีหมอนรองกระดูกฉีกขาดจนขัดข้อ ซึ่งเดี๋ยวนี้เทคโนโลยีไปไกล แผลเล็กและพักฟื้นเร็วมากครับ
ถ้าเป็นเสียงจากฟองอากาศหรือเส้นเอ็นดีด มักจะเป็นๆ หายๆ ตลอดชีวิตโดยไม่มีอันตรายครับ แต่ถ้าเป็นจากหมอนรองกระดูกหรือข้อเสื่อม การรักษาแต่เนิ่นๆ จะช่วยชะลอความเสื่อมและทำให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติ ไม่ต้องทนปวดจนเดินไม่ได้ในอนาคตครับ
เสียงในเข่า "ถ้าดังแต่ไม่เจ็บ" ส่วนใหญ่ไม่น่ากังวลครับ แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่ "มีเสียง + มีความเจ็บ + มีความบวม" นั่นคือสัญญาณที่ร่างกายบอกว่าข้างในเริ่มมีปัญหาแล้ว อย่ารอจนเข่าล็อกหรือเดินไม่ได้นะครับ การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญจะช่วยให้เราแก้ปัญหาได้ตรงจุดที่สุดครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#เข่ามีเสียง #เข่าลั่น #ปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #หมอนรองกระดูกฉีกขาด #เข่าดังป๊อป #กายภาพบำบัดเข่า #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #ดูแลเข่า
Pazzinatto MF, et al. (2024). "Clinical significance of knee crepitus in osteoarthritis." Osteoarthritis and Cartilage. (อธิบายถึงความหมายของเสียงในเข่าและการเชื่อมโยงกับโรคข้อเสื่อม)
Robertson CJ. (2023). "Joint crepitus: Are we failing our patients?" Manual Therapy. (สรุปเรื่องเสียงในข้อที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติและการแยกแยะจากพยาธิสภาพ)
Song SJ, et al. (2022). "Noise around the Knee." Clinics in Orthopedic Surgery. (บทความวิชาการที่รวบรวมสาเหตุของเสียงในเข่าจากเส้นเอ็นและกระดูกอ่อน)
Whitley R, et al. (2025). "Patient perspectives on knee crepitus: A qualitative study." Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy. (การศึกษาความกังวลของผู้ป่วยต่อเสียงในเข่าและแนวทางการให้คำปรึกษา)
Beyer R, et al. (2023). "Exercise therapy for painful knee crepitus." British Journal of Sports Medicine. (ผลของการออกกำลังกายกล้ามเนื้อต้นขาต่อการลดอาการเจ็บร่วมกับเสียงในเข่า)