หลายคนคงเคยเป็นนะครับ ตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกปวดตื้อๆ ที่หัวไหล่ บางวันลามไปถึงสะพานคอ บางคนก็ปวดจนยกแขนไม่ขึ้น หรือบางทีก็มีอาการชาแปล๊บๆ เหมือนไฟช็อตลงไปถึงปลายนิ้ว ความสับสนที่หมอเจอบ่อยที่สุดในห้องตรวจคือ "ตกลงหนูปวดไหล่เพราะไหล่ติด หรือปวดเพราะคอเสื่อมกันแน่คะหมอ?"
โดยเฉพาะผู้หญิงวัย 45 ปี ที่กำลังอยู่ในช่วงที่ร่างกายเริ่มส่งสัญญาณเตือน อาการเหล่านี้มักสร้างความกังวลใจ เพราะไม่รู้ว่าต้นตอที่แท้จริงมาจากไหน วันนี้เราจะมาไขข้อข้องใจกันแบบง่ายๆ ครับ
ลองนึกภาพตามหมอนะครับ เคสหนึ่งที่คุณ "นก" (นามสมมติ) อายุ 45 ปี เดินเข้ามาหาหมอด้วยสีหน้ากังวล เธอเล่าว่าปวดที่ไหล่ซ้ายมาเป็นเดือน กินยาแก้ปวดก็ไม่หาย แถมหลังๆ เริ่มมีอาการชาที่นิ้วโป้งกับนิ้วชี้
คุณนกถามหมอคำแรกเลยว่า "หมอคะ นกเพิ่ง 45 เองนะ เพื่อนๆ บอกว่าสงสัยหมอนรองกระดูกคอเสื่อมทับเส้นประสาท นกแก่ขนาดนั้นเลยเหรอคะ?" หมออยากบอกว่า ความจริงแล้วคำว่า "เสื่อม" ในทางแพทย์ไม่ได้แปลว่าต้องอายุ 60-70 เสมอไปครับ สำหรับคนวัยทำงานที่ต้องก้มหน้าเล่นมือถือ หรือนั่งจ้องคอมพิวเตอร์นานๆ (ที่เราชอบเรียกกันว่า ออฟฟิศซินโดรม) กระดูกคอของเราทำงานหนักเหมือนโช้ครถยนต์ที่ต้องรับน้ำหนักหัวเราตลอดเวลา พอใช้หนักเข้า นานเข้า "เจลลี่" หรือหมอนรองกระดูกมันก็เริ่มสึกหรอ หรือปลิ้นออกมาได้ตั้งแต่อายุยังไม่เยอะครับ
นี่คือคำถามยอดฮิตครับ หมอมีวิธีสังเกตเบื้องต้นง่ายๆ มาฝากกัน
1. สังเกตจาก "จุดที่ปวด" และ "การเคลื่อนไหว"
ถ้าเป็นที่ไหล่: มักจะปวดเวลาเราขยับแขน เช่น เอื้อมมือไปหยิบของที่เบาะหลังรถ ติดตะขอเสื้อในไม่ได้ หรือหวีผมแล้วปวดจี๊ดที่หัวไหล่ จุดปวดจะกระจุกตัวอยู่รอบๆ หัวไหล่หรือต้นแขน
ถ้าเป็นที่คอ: มักจะปวดร้าวออกมาจากแนวกระดูกคอ ลามมาที่สะบัก และวิ่งลงไปตามแขน บางคนแค่ขยับคอ หรือหันหน้าพิงหมอนท่ายากๆ ก็มีอาการปวดร้าวเหมือนมีใครเอาเข็มมาทิ่ม
2. อาการ "ชา" และ "อ่อนแรง"
3. ท่าที่ทำแล้วสบายขึ้น
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน หมออยากให้เปรียบเทียบกระดูกคอเราเหมือน "แซนด์วิช" ครับ
ตัวกระดูกคอ คือ แผ่นขนมปัง
หมอนรองกระดูก คือ ไส้เจลลี่นุ่มๆ ที่อยู่ตรงกลาง
เมื่อเราใช้งานหนัก ก้มบ่อย หรืออายุมากขึ้น ไส้เจลลี่นี้มันจะเริ่มแห้งและยุบตัวลง หรือบางทีก็ถูกแรงกดจน "ปลิ้น" ออกมาด้านหลัง ซึ่งด้านหลังกระดูกคอเราเป็นที่อยู่ของเส้นประสาทขนาดใหญ่ที่ทำหน้าที่ส่งกระแสไฟไปเลี้ยงแขน พอเจลลี่มันไปกดทับเส้นประสาทเข้า แขนเราก็เลย "รัด" "ชา" หรือ "อ่อนแรง" เหมือนสายไฟที่โดนทับนั่นเองครับ
ก้มหน้าบ่อย: การก้มหน้าเล่นมือถือทำให้คอรับน้ำหนักเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัว
ท่าทางการทำงาน: นั่งหลังค่อม คอหด ยื่นหน้าเข้าหาจอคอมพิวเตอร์
กรรมพันธุ์และอายุ: บางคนมีช่องไขสันหลังแคบมาแต่กำเนิด หรือความเสื่อมตามวัยที่เริ่มตั้งแต่อายุ 40 ปีขึ้นไป
การสูบบุหรี่: เชื่อไหมครับว่าบุหรี่ทำให้เลือดไปเลี้ยงหมอนรองกระดูกน้อยลง จนมันเสื่อมเร็วขึ้นด้วยนะ
เวลาคุณมาพบหมอ หมอจะไม่ได้สั่งผ่าตัดทันทีนะครับ กระบวนการตรวจมีขั้นตอนที่เข้าใจง่ายดังนี้ครับ
การตรวจร่างกาย: หมอจะให้คุณลองก้ม เงย หันคอ และลองกดเบาๆ ดูว่าจุดไหนที่ทำแล้วปวดร้าวลงแขน รวมถึงเช็คกำลังกล้ามเนื้อและอาการชา
การเอกซเรย์ (X-ray): เพื่อดูโครงสร้างกระดูก ดูว่าช่องว่างระหว่างกระดูกมันแคบลงไหม หรือมีกระดูกงอกไปทิ่มตรงไหนหรือเปล่า
เอ็มอาร์ไอ (MRI): ถ้าอาการไม่ดีขึ้น หรือหมอสงสัยว่ามีการกดทับเส้นประสาทที่รุนแรง การทำ MRI จะเห็นภาพ "เจลลี่" หรือหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมาได้ชัดเจนมาก เหมือนเราดูภาพสามมิติเลยครับ ไม่ต้องเจ็บตัว แค่นอนนิ่งๆ ในเครื่องเท่านั้นเอง
90% ของคนไข้หมอนรองกระดูกคอเสื่อม "ไม่ต้องผ่าตัด" ครับ เราเริ่มจากวิธีที่ปลอดภัยและง่ายที่สุดก่อน
ปรับพฤติกรรม: ปรับหน้าจอคอมพิวเตอร์ให้อยู่ระดับสายตา ไม่ก้มหน้าเล่นมือถือนานเกินไป พักทุกๆ 30-45 นาที
การใช้ยา: หมอจะจ่ายยาแก้ปวด ยาลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ หรือยาช่วยลดอาการปวดเส้นประสาท เพื่อให้คุณกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติ
การฉีดยาด้วยอัลตราซาวด์ (Ultrasound-Guided Injection): วิธีนี้ทันสมัยและแม่นยำมากครับ หมอจะใช้เครื่องอัลตราซาวด์มองเห็นเส้นประสาทและจุดที่อักเสบได้สดๆ แล้วฉีดยาลดอักเสบเข้าไปที่ตำแหน่งนั้นโดยตรง เหมือนเราส่งหน่วยจู่โจมไปจัดการที่ต้นตอเลยครับ
การผ่าตัด: เราจะเก็บไว้เป็นทางเลือกสุดท้ายจริงๆ เฉพาะคนที่ปวดรุนแรงจนทนไม่ไหว หรือเริ่มมีอาการแขนลีบ อ่อนแรงชัดเจน ซึ่งปัจจุบันเทคโนโลยีการผ่าตัดแผลเล็กทำให้คนไข้ฟื้นตัวเร็วมากครับ
โรคกระดูกคอเสื่อมทับเส้นประสาท ส่วนใหญ่จะดีขึ้นตามลำดับถ้าได้รับการดูแลที่ถูกต้องครับ แต่อาจจะมีบางช่วงที่กลับมาปวดได้อีกถ้าเรากลับไปมีพฤติกรรมแบบเดิมๆ (ก้มหน้าเล่นมือถือเหมือนเดิม)
สิ่งที่ต้องระวังคือ: หากปล่อยไว้จนเส้นประสาทถูกกดทับนานเกินไป อาจเกิดความเสียหายถาวร ทำให้กล้ามเนื้อแขนลีบ หรือถ้ากดทับที่ไขสันหลังอาจทำให้เดินเซ หรือควบคุมการขับถ่ายลำบาก ซึ่งเป็นเรื่องอันตรายที่ต้องรีบมาพบหมอทันทีครับ
อาการปวดไหล่ร้าวลงแขนในวัย 45 ปี ไม่ใช่เรื่องที่ต้องตระหนกจนเกินไป แต่มันคือสัญญาณเตือนให้เราหันมาดูแลตัวเอง การแยกอาการปวดคอกับปวดไหล่ให้ชัดเจนจะช่วยให้เรารักษาได้ถูกจุด และส่วนใหญ่สามารถรักษาให้ดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด เพียงแค่ปรับพฤติกรรมและพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้องครับ
สำหรับใครที่มีคำถามหรือความเห็นที่แตกต่างไปจากข้อมูลนี้ หมอยินดีรับฟังและแลกเปลี่ยนความรู้ด้วยความเคารพในทุกมุมมองครับ เพราะการรักษาทางการแพทย์มีการพัฒนาอยู่เสมอ และร่างกายของแต่ละคนก็มีความพิเศษที่แตกต่างกันไป การปรึกษาและพูดคุยกันอย่างละเอียดจะช่วยให้เราพบวิธีที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณครับ
"บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดไหล่ #ปวดคอ #หมอนรองกระดูกคอเสื่อม #ชาลงแขน #ออฟฟิศซินโดรม #ปวดสะบัก #หมอเก่ง #ดูแลกระดูกและข้อ #สุขภาพผู้หญิง40บวก #รักษาไม่ต้องผ่าตัด
Childress MA, Becker BA. Nonoperative Management of Cervical Radiculopathy. Am Fam Physician. 2016;93(9):746-54. (สรุป: การจัดการภาวะรากประสาทคอถูกกดทับโดยไม่ใช้วิธีการผ่าตัด เน้นการใช้ยาและการทำกายภาพบำบัด)
Bier JD, et al. Clinical Practice Guideline for Physical Therapy Assessment and Treatment in Patients with Nonspecific Neck Pain. Phys Ther. 2018;98(3):162-171. (สรุป: แนวทางการประเมินและการทำกายภาพบำบัดในผู้ป่วยปวดคอเพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดีที่สุด)
Eubanks JD. Cervical Radiculopathy: Nonoperative Management of Neck Pain and Radicular Symptoms. American Family Physician. 2010. (สรุป: อธิบายกลไกการเกิดอาการปวดคอร้าวลงแขนและการรักษาเบื้องต้นที่ปลอดภัย)
Bono CM, et al. North American Spine Society. Evidence-based clinical guidelines for multidisciplinary spine care: diagnosis and treatment of cervical radiculopathy from degenerative disorders. 2011. (สรุป: แนวทางเวชปฏิบัติอ้างอิงหลักฐานทางวิชาการในการวินิจฉัยและรักษาภาวะรากประสาทคอเสื่อม)
Iyer S, Kim HJ. Cervical radiculopathy. Curr Rev Musculoskelet Med. 2016;9(3):272-80. (สรุป: ทบทวนสาเหตุ อาการ และวิธีการตรวจวินิจฉัยแยกโรคระหว่างโรคกระดูกคอกับปัญหาจากหัวไหล่)