ผ่าตัดคอแล้ว…ทำไมยังปวดอยู่? หรือเหล็กหลวม?

ปวดคอหลังผ่าตัดกระดูกคอใส่น็อต (Pedicle Screw & Rod) — ทำไมถึงปวด? อันตรายหรือไม่? และควรรักษาอย่างไร

ผู้ป่วยกระดูกคอเสื่อม ช่องกระดูกคอตีบ หรือหมอนรองคอกดเส้นประสาท มักรักษาด้วยการผ่าตัดเชื่อมกระดูกและใส่น็อต (Pedicle screw & rod fixation) เพื่อให้กระดูกคอมั่นคง ลดการกดทับเส้นประสาท และหยุดการเคลื่อนไหวที่เป็นต้นเหตุของอาการปวด

แต่หลังผ่าตัด หลายคน—includingผู้ป่วยชายอายุ 50 ปีในกรณีนี้—ยังคงมีอาการปวดคออยู่ หรือปวดมากกว่าเดิม จึงกังวลว่าน็อตหลวม เหล็กผิดตำแหน่ง หรือผ่าตัดล้มเหลวหรือไม่

อาการปวดหลังผ่าตัดคอ ไม่ใช่เรื่องแปลก และพบได้บ่อย แต่ส่วนใหญ่ “รักษาได้” หากรู้ว่ามาจากสาเหตุใดและแก้ให้ตรงจุด

บทความนี้หมอจะอธิบายอาการที่พบ, สาเหตุที่ทำให้ปวดหลังผ่าตัด, สัญญาณอันตรายที่ควรรีบพบแพทย์, และวิธีรักษาที่ถูกต้อง

🔥 ทำไมยังปวดคอหลังผ่าตัดใส่น็อต?

หลังผ่าตัด ใส่น็อตและเหล็ก (screw & rod) เพื่อทำให้คอ “แข็ง–มั่นคง” มากขึ้น แต่ความปวดอาจเกิดจากหลายสาเหตุ ทั้งจากตัวกระดูกเอง, กล้ามเนื้อ, เส้นประสาท หรือข้อข้างเคียง

สาเหตุที่พบมาก ได้แก่:

1) กล้ามเนื้อรอบคออักเสบจากการผ่าตัด

การผ่าตัดคอจำเป็นต้องแหวกกล้ามเนื้อหลายชั้น → ทำให้เกิดการอักเสบและตึงหลังผ่า 1–6 เดือน

อาการเด่น:

• ปวดตึงคอ บ่า สะบัก

• ปวดเวลาเงย/ก้มคอ

• ปวดมากขึ้นเมื่อใช้คอทั้งวัน

2) ข้อต่อคอส่วนบน–ล่าง (Adjacent Segments) ทำงานหนักขึ้น

เมื่อกระดูกคอระดับที่ผ่าถูกเชื่อมติด ไม่ขยับอีกแล้ว → แรงจะไปลงที่ระดับข้างเคียงมากขึ้น

ผลลัพธ์:

• เสื่อมเร็วขึ้น

• เกิดการอักเสบของ facet joint

• ปวดร้าวขึ้นท้ายทอย หรือปวดลงสะบัก

3) เส้นประสาทยังอักเสบไม่หายดี (Residual radiculitis)

แม้จะผ่าตัดปลดการกดทับแล้ว แต่เส้นประสาทที่ถูกกดทับมานานอาจยังฟื้นตัวไม่เต็มที่ → ปวด–ชาต่อเนื่อง 3–12 เดือน

4) พังผืดเกาะรอบเส้นประสาท (Scar adhesion)

เกิดได้หลังผ่ามานานหลายเดือน

• ทำให้ปวดเวลาเงยคอ หันคอเร็ว ๆ

• อาจร้าวลงไหล่ หรือแขน

5) น็อต–เหล็กไม่มีปัญหา แต่ “เนื้อเยื่อรอบ ๆ” ยังไม่ชิน

สกรูและเหล็กเป็นสิ่งแปลกปลอมในร่างกาย → ช่วงแรกคอจะรู้สึกตึง ๆ หน่วง ๆ เมื่อใช้งาน

6) ท่านั่ง–ท่านอนหลังผ่าตัดไม่เหมาะสม

โดยเฉพาะคนที่นั่งทำงานหรือก้มหน้ามือถือบ่อย → อาการปวดจะกลับมาเรื้อรัง

❗ แล้วเมื่อไหร่ควรกังวลว่า “น็อตหลวม”? (Red flags)

สัญญาณที่ต้องรีบพบแพทย์:

• ปวดคอมากขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ดีขึ้นสักที

• ปวดจนยกแขนไม่ได้ หรือแขนอ่อนแรงเพิ่มขึ้น

• ชาใหม่หรือชามากกว่าเดิม

• เสียวไฟช็อตลงแขนเพิ่มขึ้น

• ปวดตอนกลางคืนจนสะดุ้งตื่น

• ศีรษะหนักมาก คอรับน้ำหนักไม่ไหว

กรณีที่น็อตหลวมหรือก้านเหล็กหัก พบได้ <3% แต่ต้องตรวจ X-ray/CT เพื่อประเมิน

จากภาพ X-ray ในเคสนี้:

ตำแหน่งน็อตและเหล็กอยู่ในระดับดี ไม่พบสกรูหลุดหรือก้านหัก

ปัญหาน่าจะมาจากเนื้อเยื่อรอบ ๆ มากกว่า

🧭 การตรวจที่ควรทำเมื่อปวดคอหลังผ่าตัด

ขึ้นกับอาการของผู้ป่วย แนะนำดังนี้

✔ X-ray คอ

เพื่อดู:

• เหล็กอยู่ที่เดิมไหม

• กระดูกเชื่อมติดหรือยัง (fusion)

• กระดูกข้อบน–ล่างเริ่มเสื่อมมากขึ้นไหม

✔ MRI คอ (ถ้าปวดร้าวลงแขน/ชา)

เพื่อประเมิน:

• เส้นประสาทอักเสบ

• พังผืด

• การกดรากประสาทใหม่

✔ ตรวจระบบกล้ามเนื้อคอ–สะบัก

เพื่อดูจุดกดเจ็บและกล้ามเนื้อที่ทำงานผิดพลาด

⭐ วิธีรักษาที่ช่วยให้ดีขึ้น (ได้ผลจริง)

1) กายภาพบำบัดเฉพาะทางคอ (สำคัญที่สุด)

• คลายกล้ามเนื้อที่ตึง (levator / trapezius / SCM)

• ปรับท่า head-forward posture

• ฝึกกล้ามเนื้อสะบักให้ทำงานถูกต้อง

• ยืดกล้ามเนื้อคอ–อก

2) ฉีดยาลดอักเสบ “รอบข้อต่อคอ” ด้วย Ultrasound

เหมาะกับผู้ที่:

• ปวดร้าวขึ้นท้ายทอย

• ปวดคอเรื้อรัง

• ข้อต่อคออักเสบจากการใช้งานมาก

ผลลัพธ์:

• ลดปวดเร็วภายใน 3–7 วัน

• ทำกายภาพได้ง่ายขึ้น

3) ฉีดยาลดอักเสบ “รอบรากประสาท” (Selective nerve block)

ถ้ามีอาการปวดร้าวลงแขน–ชา

4) ยาคลายกล้ามเนื้อ + ยาเส้นประสาท (ตามอาการ)

ใช้ในช่วงสั้น ๆ เพื่อให้กลับมาขยับได้

5) ปรับท่าทาง

• ไม่ก้มหน้ามือถือนาน

• ใช้หมอนรองคอที่พยุงกระดูกคอ

• นั่งหลังตรง ไหล่ไม่ห่อ

6) เสริมกล้ามเนื้อให้คอมั่นคง

ท่า chin tuck, shoulder retraction, wall slide

ฝึกวันละ 5 นาที อาการลดลงชัดเจนใน 2–4 สัปดาห์

✔ สรุป

การปวดคอหลังผ่าตัดใส่น็อต สามารถเกิดได้จาก:

• กล้ามเนื้ออักเสบหลังผ่าตัด

• ข้อต่อคอบน–ล่างทำงานหนัก

• เส้นประสาทยังอักเสบ

• พังผืดรัดเส้นประสาท

• ท่าใช้งานคอไม่เหมาะสม

ส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าซ้ำ

เพียงตรวจประเมินให้ตรงจุด และทำกายภาพร่วมกับการฉีดยาเฉพาะตำแหน่งหากจำเป็น

ถ้าดูแลถูกต้อง ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 4–12 สัปดาห์ แม้จะผ่าตัดคอมาก่อนหลายระดับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดคอหลังผ่าตัด #ผ่าตัดคอ #คอเสื่อม #หมอเก่ง #ปวดร้าวลงแขน #PedicleScrewRod #หมอนรองคอกดเส้น