น้ำในข้อเข่า จากอาการปวดเข่า เกิดได้อย่างไร?

สวัสดีครับทุกท่าน ผมหมอเก่งนะครับ วันนี้มีเรื่องใกล้ตัวที่เราทุกคนอาจเคยเจอ หรือเห็นคนใกล้ตัวมีอาการ นั่นคือ "น้ำในข้อเข่า" หรือ "เข่าบวม" ครับ หลายคนพอเข่าบวมก็กังวลว่าจะเป็นอะไรมากไหม บางคนก็ปล่อยทิ้งไว้คิดว่าไม่เป็นไร แต่จริงๆ แล้ว น้ำในข้อเข่าเป็นสัญญาณสำคัญที่บอกว่าข้อเข่าของเรากำลังมีปัญหาบางอย่างครับ เรามาดูกันว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร และอันตรายแค่ไหนครับ

ผมเคยมีคนไข้คุณยายท่านหนึ่ง อายุ 70 กว่าแล้ว มาหาด้วยอาการปวดเข่าและเข่าบวมเป่งจนงอเข่าไม่สุด คุณยายกังวลมากว่าต้องผ่าตัดไหม หรือจะเป็นโรคอะไรที่ร้ายแรง พอผมตรวจดูและซักประวัติอย่างละเอียด ก็พบว่าคุณยายมีภาวะข้อเข่าเสื่อมที่ค่อนข้างเป็นมาก และน้ำที่ออกมาก็เกิดจากการอักเสบภายในข้อเข่าครับ เคสนี้ทำให้คุณยายเข้าใจว่าน้ำในข้อไม่ใช่เรื่องปกติ และต้องหาต้นเหตุที่แท้จริงครับ

อธิบายความจริงเกี่ยวกับน้ำในข้อเข่า

น้ำในข้อเข่า คือ ภาวะที่มีของเหลว หรือน้ำไขข้อสะสมอยู่ในช่องข้อเข่ามากเกินกว่าปกติ ทำให้เข่าดูบวม เป่ง และมักมีอาการปวดร่วมด้วยครับ โดยธรรมชาติแล้ว ในข้อเข่าของเราจะมี "น้ำไขข้อ" อยู่เล็กน้อยเพื่อช่วยหล่อลื่นและลดการเสียดสี แต่เมื่อเกิดความผิดปกติบางอย่างขึ้นในข้อเข่า ร่างกายจะตอบสนองด้วยการสร้างน้ำไขข้อออกมามากขึ้น หรืออาจมีของเหลวชนิดอื่น เช่น เลือด หรือหนอง ปนเปื้อนออกมาด้วย ซึ่งเป็นสัญญาณบ่งบอกว่ามีการอักเสบ หรือการบาดเจ็บภายในข้อเข่าของเราครับ

ให้ความรู้เบื้องต้น: สาเหตุ อาการ การตรวจ และการรักษา

โรคคืออะไร? (ภาวะมีน้ำในข้อเข่า)

ภาวะมีน้ำในข้อเข่า คือ การที่ข้อเข่ามีของเหลวสะสมอยู่ภายในมากผิดปกติ ทำให้เข่าบวมและปวด ซึ่งเป็นกลไกการตอบสนองของร่างกายต่อการอักเสบ การบาดเจ็บ หรือโรคบางอย่างที่เกิดขึ้นภายในข้อเข่า

สาเหตุที่ทำให้มีน้ำในข้อเข่า

มีหลายสาเหตุที่ทำให้ข้อเข่าของเราสร้างน้ำออกมามากผิดปกติครับ

• ข้อเข่าเสื่อม: เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ใช้งานเข่าหนักๆ เมื่อกระดูกอ่อนผิวข้อสึกหรอ การเสียดสีภายในข้อจะทำให้เกิดการอักเสบ และมีน้ำไขข้อหลั่งออกมามากเพื่อลดการเสียดสีนั้น

• การบาดเจ็บเฉียบพลันที่ข้อเข่า: เช่น

• โรคข้ออักเสบชนิดต่างๆ:

• การติดเชื้อในข้อเข่า: เป็นภาวะอันตรายที่ต้องรีบรักษาทันที เพราะอาจทำให้ข้อเข่าเสียหายถาวรได้ อาการจะรุนแรง มีไข้ ปวด บวม แดง ร้อนจัด และมีหนองในข้อเข่า

• ถุงน้ำ Baker's Cyst: บางครั้งน้ำในข้อเข่าที่เกิดจากสาเหตุอื่นๆ อาจไหลไปรวมกันเป็นถุงน้ำด้านหลังข้อเข่า ทำให้คลำได้เป็นก้อนนิ่มๆ ที่ข้อพับด้านหลังเข่า ซึ่งเรียกว่าถุงน้ำ Baker's Cyst ครับ

อาการเป็นอย่างไร?

อาการที่สังเกตได้เมื่อมีน้ำในข้อเข่า ได้แก่:

• เข่าบวมเป่ง: เห็นได้ชัดเจนว่าเข่ามีขนาดใหญ่ขึ้น หรือดูเป่งกว่าปกติ

• ปวดเข่า: มีอาการปวดเข่าที่อาจจะปวดตื้อๆ หรือปวดมากขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหว งอ หรือเหยียดเข่า

• งอหรือเหยียดเข่าได้ไม่สุด: เนื่องจากมีน้ำในข้อ ทำให้ข้อตึงและเคลื่อนไหวได้จำกัด

• รู้สึกตึง หรือแน่นในข้อเข่า: คล้ายมีอะไรดันอยู่ภายใน

• กดเจ็บบริเวณรอบๆ ข้อเข่า: โดยเฉพาะเมื่อกดลงไปบริเวณที่มีน้ำสะสม

• อาจมีอาการเข่าร้อน หรือแดง: ถ้ามีการอักเสบมาก หรือมีการติดเชื้อ

จะรู้ได้อย่างไรว่าปวดจากอะไร? การตรวจร่างกายและวินิจฉัย

เมื่อมาพบแพทย์ แพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียด ตรวจร่างกายเพื่อดูความบวม การเคลื่อนไหวของข้อ และอาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงครับ

• การเจาะน้ำในข้อเข่า (Arthrocentesis): เป็นวิธีที่สำคัญและช่วยวินิจฉัยได้แม่นยำที่สุด แพทย์จะใช้เข็มเจาะดูดน้ำออกจากข้อเข่า และนำไปตรวจในห้องปฏิบัติการ เพื่อดูว่าน้ำนั้นเป็นเลือด หนอง มีผลึกกรดยูริก หรือเป็นน้ำไขข้อที่มีการอักเสบ ซึ่งจะช่วยบ่งบอกสาเหตุได้ชัดเจน

• เอกซเรย์ (X-ray): ช่วยให้เห็นโครงสร้างกระดูก ดูการสึกหรอของกระดูกอ่อน หรือการเปลี่ยนแปลงของข้อเข่า

• อัลตราซาวด์ (Ultrasound): สามารถช่วยดูปริมาณน้ำในข้อ และประเมินความผิดปกติของเนื้อเยื่ออ่อนบางส่วนได้

• MRI (Magnetic Resonance Imaging): เป็นการตรวจที่ละเอียดที่สุด สามารถเห็นโครงสร้างภายในข้อเข่าได้อย่างชัดเจน เช่น หมอนรองกระดูก เอ็น กระดูกอ่อน และเยื่อบุข้อ ทำให้เห็นความเสียหายได้แม้เพียงเล็กน้อย

แนวทางการรักษา

การรักษาภาวะมีน้ำในข้อเข่าจะเน้นที่การรักษา "สาเหตุ" ที่ทำให้เกิดน้ำในข้อเข่าครับ

• การเจาะระบายน้ำออกจากข้อเข่า: เพื่อลดอาการปวด บวม และช่วยให้เข่าเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น หลังจากเจาะน้ำออก แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาลดการอักเสบ หรือยาอื่นๆ เข้าไปในข้อเข่า

• การพักและประคบ: พักการใช้งานเข่า และประคบเย็นเพื่อช่วยลดอาการบวมและปวด

• การใช้ยา: แพทย์อาจสั่งยาแก้ปวด ยาลดการอักเสบ หรือยาเฉพาะทางตามสาเหตุ เช่น ยาลดกรดยูริกสำหรับโรคเก๊าท์

• กายภาพบำบัด: เพื่อช่วยฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า และเพิ่มการเคลื่อนไหวของข้อ

• การรักษาตามสาเหตุ:

พยากรณ์โรค: หายขาดไหม ต้องติดตามหรือดูแลตลอดชีวิตหรือไม่?

การมีน้ำในข้อเข่าเป็นเพียงอาการอย่างหนึ่ง การพยากรณ์โรคจึงขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ทำให้เกิดน้ำครับ ถ้าหาสาเหตุเจอและรักษาได้ตรงจุด อาการน้ำในข้อก็จะดีขึ้นและหายไปได้ แต่หากเป็นโรคเรื้อรัง เช่น ข้อเข่าเสื่อม หรือโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ก็อาจจำเป็นต้องดูแลรักษาต่อเนื่องไปตลอดชีวิต เพื่อควบคุมอาการและชะลอความเสื่อมของข้อเข่าครับ

หมออยากบอกว่า... อย่ามองข้ามอาการปวดเข่าที่มาพร้อมกับเข่าบวม หรือมีน้ำในข้อเข่านะครับ เพราะนี่คือสัญญาณที่ร่างกายกำลังบอกเราว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้น การรีบมาพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราสามารถจัดการกับปัญหาได้อย่างทันท่วงที และรักษาสุขภาพเข่าของเราให้แข็งแรงไปได้นานๆ ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#น้ำในข้อเข่า #เข่าบวม #ปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #โรคเก๊าท์ #การบาดเจ็บข้อเข่า