ปวดหลังรุนแรงจากกระดูกสันหลังยุบในผู้สูงอายุ

ปวดหลังแบบที่ไม่ใช่แค่เมื่อย: เมื่อกระดูกสันหลังของคุณส่งสัญญาณเตือน

คุณยายสมศรี วัย 72 ปี เดินเข้ามาในคลินิกด้วยสีหน้าปวดร้าวทรมาน หลังจากที่ทนปวดหลังมาเป็นอาทิตย์ คุณยายเล่าว่า “หมอคะ มันปวดเหลือเกิน ปวดจนจะลุกจะนั่งก็ยังปวด” ตอนแรกคิดว่าเป็นแค่ปวดเมื่อยธรรมดา แต่พออาการไม่ดีขึ้น แถมยังแย่ลงเรื่อย ๆ จนกระทั่งเดินไม่ไหว ครอบครัวจึงตัดสินใจพามาหาหมอ

พอตรวจร่างกายและดูผล MRI ที่ส่งมา ก็พบว่ากระดูกสันหลังส่วนเอวข้อที่ 2 ของคุณยายยุบตัวลงไปอย่างชัดเจน นี่แหละครับ คือสาเหตุของอาการปวดรุนแรงที่ทำให้คุณยายทรมาน

ทำความเข้าใจ: กระดูกสันหลังยุบคืออะไร?

กระดูกสันหลังยุบ หรือทางการแพทย์เรียกว่า "กระดูกสันหลังหักแบบยุบตัว" (Vertebral Compression Fracture) คือภาวะที่กระดูกสันหลังเกิดการแตกหักหรือทรุดตัวลง ไม่ได้หมายความว่ากระดูกหักเป็นสองท่อนเสมอไปนะครับ แต่แค่กระดูกแบนลงไปคล้ายกับการที่บ้านทรุดนั่นแหละครับ

ปัญหานี้มักพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้หญิงที่เข้าสู่วัยหมดประจำเดือน เพราะอะไรน่ะหรือครับ? ก็เพราะภาวะ "กระดูกพรุน" นั่นเองครับ

สาเหตุของกระดูกสันหลังยุบ

สาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้กระดูกสันหลังยุบในผู้สูงอายุคือ

กระดูกพรุน: นี่คือตัวการสำคัญเลยครับ เมื่อเราอายุมากขึ้น กระดูกจะเริ่มบางและเปราะบางลง คล้ายฟองน้ำที่เสื่อมสภาพ ทำให้กระดูกไม่สามารถรับน้ำหนักหรือแรงกระแทกได้ดีเท่าเดิม แม้แต่การไอ จาม ยกของเบา ๆ หรือก้าวพลาดเล็กน้อยก็อาจทำให้กระดูกยุบได้
การหกล้ม: แม้จะเป็นการหกล้มที่ไม่แรงมาก แต่เมื่อกระดูกพรุนอยู่แล้ว ก็อาจทำให้กระดูกสันหลังรับแรงกระแทกไม่ไหวและยุบตัวลงได้
โรคอื่น ๆ: เช่น มะเร็งที่แพร่กระจายไปที่กระดูก หรือการติดเชื้อในกระดูก แต่พบน้อยกว่ากระดูกพรุนมาก

อาการที่บ่งบอกว่ากระดูกสันหลังอาจยุบ

อาการที่เด่นชัดที่สุดคือ "ปวดหลังอย่างรุนแรงแบบฉับพลัน" ครับ โดยเฉพาะบริเวณที่กระดูกยุบ บางคนอาจรู้สึกเหมือนถูกไฟช็อต หรือปวดแปลบ ๆ เวลามีการเคลื่อนไหว เช่น ลุก นั่ง เดิน หรือบิดตัว นอกจากนี้ อาจมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น

ปวดมากขึ้นเมื่อยืนหรือเดินนาน ๆ
ปวดน้อยลงเมื่อนอนราบ
หลังค่อมลงเรื่อย ๆ (สังเกตได้ว่าความสูงลดลง)
บางรายอาจมีอาการชาหรืออ่อนแรงที่ขา หากกระดูกที่ยุบไปกดทับเส้นประสาท แต่กรณีนี้พบน้อยกว่าครับ

การตรวจวินิจฉัย

เมื่อคุณหมอสงสัยว่ากระดูกสันหลังยุบ จะมีการตรวจเพื่อยืนยันการวินิจฉัยครับ

ตรวจร่างกาย: คุณหมอจะสอบถามอาการ ประวัติการเจ็บป่วย และตรวจดูว่ามีจุดกดเจ็บตรงไหนบ้าง รวมถึงดูการเคลื่อนไหวของหลัง
เอกซเรย์: เป็นการตรวจเบื้องต้นที่ช่วยให้เห็นรูปร่างของกระดูกสันหลัง และบ่งบอกได้ว่ามีกระดูกยุบหรือไม่
MRI (คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า): นี่คือการตรวจที่ละเอียดที่สุดครับ เหมือนการถ่ายรูปภายในร่างกายแบบ 3 มิติ ทำให้คุณหมอเห็นภาพกระดูกสันหลัง หมอนรองกระดูก เส้นประสาท และเนื้อเยื่อรอบ ๆ ได้ชัดเจนมาก ๆ รวมถึงสามารถบอกได้ว่ากระดูกที่ยุบนั้นเกิดขึ้นนานแล้วหรือเพิ่งเกิดขึ้นใหม่

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค

นอกจากอายุที่มากขึ้นแล้ว ยังมีปัจจัยอื่น ๆ ที่เพิ่มความเสี่ยงของการเกิดกระดูกสันหลังยุบได้อีกครับ

เพศหญิง: โดยเฉพาะหลังหมดประจำเดือน เนื่องจากฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง ทำให้การสร้างกระดูกลดลง
ประวัติครอบครัว: หากมีคนในครอบครัวเป็นกระดูกพรุน ก็จะมีความเสี่ยงมากขึ้น
ขาดแคลเซียมและวิตามินดี: สารอาหารเหล่านี้จำเป็นต่อความแข็งแรงของกระดูก
ขาดการออกกำลังกาย: การออกกำลังกายแบบมีแรงกระแทก เช่น การเดิน วิ่งเบา ๆ จะช่วยกระตุ้นการสร้างกระดูก
การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์จัด: สารพิษในบุหรี่และแอลกอฮอล์ส่งผลเสียต่อความหนาแน่นของกระดูก
การใช้ยาบางชนิด: เช่น ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน

แนวทางการรักษา

การรักษากระดูกสันหลังยุบขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและสภาพร่างกายของผู้ป่วยครับ

การพักผ่อนและยา: ในช่วงแรกที่มีอาการปวดรุนแรง คุณหมออาจแนะนำให้พักผ่อน งดกิจกรรมที่ต้องใช้หลัง และให้ยาแก้ปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาแก้อักเสบเพื่อบรรเทาอาการ
การสวมเสื้อพยุงหลัง: ช่วยจำกัดการเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลัง ลดอาการปวด และช่วยให้กระดูกที่ยุบอยู่กับที่
การฉีดยาเสริมกระดูก: ในบางกรณี อาจมีการฉีดยาเพื่อเสริมสร้างกระดูกให้แข็งแรงขึ้น หรือฉีดยาบรรเทาปวดเฉพาะที่บริเวณใกล้เคียงกระดูกที่ยุบ
การฉีดซีเมนต์เสริมกระดูก (Vertebroplasty/Kyphoplasty): เป็นการรักษาที่นิยมสำหรับกระดูกสันหลังยุบที่เกิดจากกระดูกพรุนและมีอาการปวดมาก โดยคุณหมอจะฉีดสารคล้ายซีเมนต์เข้าไปในกระดูกที่ยุบ เพื่อให้กระดูกแข็งแรงขึ้นและลดอาการปวดได้อย่างรวดเร็ว การทำหัตถการนี้มักจะทำโดยใช้เครื่องเอกซเรย์ช่วยนำทางเพื่อให้แน่ใจว่าฉีดถูกตำแหน่ง
การผ่าตัด: มักจะใช้ในกรณีที่รุนแรง เช่น กระดูกยุบมากจนกดทับเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการชา อ่อนแรง หรือควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ ซึ่งต้องพิจารณาเป็นราย ๆ ไป

พยากรณ์โรค: หายขาดไหม ต้องติดตามหรือดูแลตลอดชีวิตหรือไม่

กระดูกสันหลังที่ยุบไปแล้วอาจไม่กลับมาเป็นรูปร่างเดิม 100% แต่ถ้าได้รับการรักษาที่เหมาะสม อาการปวดมักจะดีขึ้นมากหรือหายไปได้ครับ อย่างไรก็ตาม การดูแลเรื่องกระดูกพรุนถือเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องทำต่อเนื่องตลอดชีวิต

หมออยากบอกว่า...การดูแลตัวเองให้กระดูกแข็งแรงอยู่เสมอเป็นสิ่งที่เราทำได้นะครับ ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานอาหารที่มีแคลเซียมสูง ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมทำร้ายกระดูก หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการปวดหลังผิดปกติ อย่าลังเลที่จะมาปรึกษาคุณหมอนะครับ การวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติเร็วขึ้น

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng

#ปวดหลัง #กระดูกสันหลังยุบ #กระดูกพรุน #ผู้สูงอายุ #ปวดหลังในผู้สูงอายุ