สะอึกไม่หยุด…แค่เผลอกินเผ็ด? หรือผลจากยา?

“หมอครับ ผมสะอึกมา 2 วันแล้ว ไม่หยุดเลย ไปหาหมอที่คลินิกบอกว่าปอดดี กระเพาะก็ไม่มีแผล แต่เพิ่งนึกได้ว่ากินยาสเตียรอยด์อยู่…เกี่ยวกันมั้ยครับ?”

คุณสมชาย อายุ 58 ปี เป็นโรคข้ออักเสบเรื้อรัง ได้รับยาสเตียรอยด์จากโรงพยาบาลเพื่อกดการอักเสบ แต่อาการสะอึกครั้งนี้กลับทำให้เขานอนไม่หลับและเริ่มเครียด เพราะไม่เคยเป็นมาก่อน

หมออยากบอกว่า…อาการสะอึกจากการใช้ยาสเตียรอยด์นั้นเกิดขึ้นได้จริง แม้จะไม่พบบ่อย แต่มักสร้างความรำคาญและกังวลใจให้ผู้ป่วยได้มากพอสมควรครับ

ยาสเตียรอยด์เกี่ยวอะไรกับอาการสะอึก?

ยาสเตียรอยด์ (หรือยาลดการอักเสบกลุ่มหนึ่ง) มีผลต่อสมองและระบบประสาท โดยเฉพาะเมื่อใช้ในขนาดสูงหรือฉีดเข้าหลอดเลือด เช่น

• dexamethasone

• methylprednisolone

ยากลุ่มนี้สามารถกระตุ้น “เส้นประสาทกระบังลม” หรือ “ศูนย์ควบคุมการหายใจ” ในสมองได้ ซึ่งอาจทำให้เกิด “การสะอึกต่อเนื่อง” โดยไม่มีสาเหตุอื่นชัดเจนร่วมด้วย

อาการที่มักพบคือ สะอึกเป็นจังหวะ ยาวนานหลายชั่วโมง หรือบางคนเป็นต่อเนื่องหลายวัน รบกวนการนอนหลับ การกินอาหาร และคุณภาพชีวิตอย่างมาก

แล้วเราจะแน่ใจได้ยังไงว่า “สะอึกเพราะยา”?

หมอมักเริ่มจากการ “ซักประวัติ” ว่ามีการใช้ยาสเตียรอยด์เมื่อไหร่ ขนาดเท่าไหร่ และเริ่มมีอาการสะอึกหลังจากนั้นหรือไม่

จากนั้นจะ “ตรวจร่างกายทั่วไป” เช่น ช่องท้อง ปอด ระบบประสาท เพื่อหาสาเหตุอื่น ๆ เช่น กระเพาะอักเสบ กรดไหลย้อน ภาวะไตวาย หรือการติดเชื้อบางชนิดที่อาจทำให้สะอึกได้

หากไม่พบสาเหตุอื่น และอาการเกิดขึ้นหลังเริ่มยาสเตียรอยด์ไม่นาน ก็อาจเชื่อมโยงได้ว่า “ยาคือตัวกระตุ้น”

แนวทางดูแล ถ้าเป็นสะอึกจากสเตียรอยด์

หมออาจเลือกทำได้หลายอย่าง ขึ้นกับความรุนแรงของอาการ เช่น

• หยุดหรือปรับลดขนาดของยาสเตียรอยด์

• เปลี่ยนไปใช้ยาลดการอักเสบชนิดอื่น

• ให้ยาลดอาการสะอึก เช่น baclofen หรือ metoclopramide

• ในบางรายที่สะอึกนานเป็นสัปดาห์ อาจต้องส่งตรวจเพิ่มเติม เช่น CT สมองหรือช่องท้อง

สิ่งสำคัญคือ ต้องไม่หยุดยาด้วยตัวเอง เพราะการหยุดยาสเตียรอยด์กะทันหัน อาจอันตรายได้ ต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์เท่านั้นครับ

หายไหม? หรือจะต้องสะอึกตลอดชีวิต?

อาการสะอึกจากสเตียรอยด์มัก “หายได้เอง” หากหยุดยาหรือเปลี่ยนยาได้ทันเวลา

โดยทั่วไป ไม่ใช่ภาวะอันตรายร้ายแรง แต่หากปล่อยไว้นานโดยไม่หาสาเหตุ หรือไม่ปรึกษาแพทย์ อาจส่งผลต่อสุขภาพกายใจในระยะยาวได้ครับ

หมอสรุปให้ว่า…

อาการสะอึกจากยาสเตียรอยด์อาจไม่ใช่เรื่องอันตราย แต่ก็ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจบั่นทอนคุณภาพชีวิต และเป็นสัญญาณว่าเราควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับการรักษาให้เหมาะสม

ถ้าคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการสะอึกต่อเนื่อง โดยเฉพาะขณะใช้ยากลุ่มนี้อยู่ อย่ารอจนเหนื่อยหรือท้อ ลองปรึกษาหมอดูนะครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#สะอึกไม่หาย #ผลข้างเคียงจากยา #ยาสเตียรอยด์ #อาการแปลกแต่จริง #หมอเก่งกระดูกและข้อ #โรคข้ออักเสบ #ยากดภูมิ