"หมอครับ คุณแม่ปวดหลังมากเลยครับ พอไปเอกซเรย์ดู หมอบอกว่ากระดูกสันหลังยุบหลายที่เลย...แบบนี้เป็นเพราะกระดูกพรุนอย่างเดียวใช่ไหมครับ แล้วต้องทำยังไงต่อไปดี?"

คำถามแบบนี้ หมอมักได้ยินบ่อยๆ ครับ โดยเฉพาะจากลูกๆ หลานๆ ที่เป็นห่วงคุณพ่อคุณแม่สูงอายุที่จู่ๆ ก็มีอาการปวดหลังรุนแรง แล้วพบว่ากระดูกสันหลังยุบตัวลงไป ซึ่งบ่อยครั้งที่เรามักจะคิดถึง "กระดูกพรุน" เป็นอันดับแรก แต่จริงๆ แล้ว กระดูกสันหลังยุบหลายตำแหน่ง อาจมีสาเหตุที่ซับซ้อนกว่านั้นครับ วันนี้หมอจะพาทุกคนมาทำความเข้าใจเรื่องนี้กันอย่างละเอียด เพื่อให้ดูแลคนที่เรารักได้อย่างถูกต้องครับ

คุณป้าสมศรี อายุ 72 ปี มีอาการปวดหลังมานาน แต่ก็คิดว่าเป็นเรื่องปกติของคนแก่ จนกระทั่งวันหนึ่ง ป้าสมศรีไอแรงๆ แล้วรู้สึกเหมือนมีอะไร "เปรี๊ยะ!" ที่หลัง จากนั้นก็ปวดหลังรุนแรงมากจนขยับตัวไม่ได้ ลูกหลานรีบพามาหาหมอ เมื่อเอกซเรย์ดูก็พบว่ากระดูกสันหลังส่วนบั้นเอวยุบลงไป 1 ข้อ หมอให้ยาแก้ปวดและแนะนำเรื่องกระดูกพรุนไป ป้าสมศรีก็ทานยาและระวังตัวมากขึ้น แต่ไม่กี่เดือนต่อมา ป้าสมศรีก็กลับมาปวดหลังอีก คราวนี้เจ็บหนักกว่าเดิม พอมาตรวจซ้ำ ก็พบว่ามีกระดูกสันหลังยุบเพิ่มอีก 2-3 ข้อ คราวนี้หมอต้องมานั่งทบทวนใหม่ทั้งหมดว่า "ทำไมถึงยุบซ้ำหลายตำแหน่งแบบนี้ ทั้งที่ก็ดูแลเรื่องกระดูกพรุนแล้ว?" นี่คือจุดที่หมอต้องเริ่มมองหาสาเหตุอื่นที่ซ่อนอยู่ครับ

นึกภาพกระดูกสันหลังของเราเป็นเหมือนเสาบ้านที่ประกอบขึ้นจากก้อนอิฐที่เรียงซ้อนกันอยู่หลายก้อน แต่ละก้อนจะมี "หมอนรองกระดูก" คั่นกลางไว้คอยเป็นเบาะรองรับแรงกระแทก ถ้าก้อนอิฐเหล่านี้ ซึ่งก็คือ "กระดูกสันหลัง" เกิดยุบตัวลงหรือหักลงไป ก็จะทำให้เสาบ้านของเราเตี้ยลง หลังค่อมลง หรืออาจจะโก่งงอผิดรูปได้ครับ

ปกติแล้ว ถ้ามีการยุบเพียง 1-2 ข้อ เรามักจะนึกถึง "กระดูกพรุน" เป็นหลัก เพราะกระดูกจะเปราะบางลงตามวัย แต่ถ้ากระดูกยุบ "หลายตำแหน่ง" แถมยังยุบซ้ำๆ หรือมีอาการที่ดูไม่เหมือนกระดูกพรุนทั่วไป นั่นแสดงว่าอาจมี "มือที่สาม" หรือโรคอื่นที่ร้ายแรงกว่าเข้ามาเกี่ยวข้องด้วยครับ

กระดูกสันหลังยุบคืออะไร?

คือภาวะที่กระดูกสันหลังแต่ละข้อเกิดการหักหรือทรุดตัวลง ทำให้ความสูงของกระดูกลดลง ซึ่งอาจเกิดจากแรงกระแทกเพียงเล็กน้อยในผู้ที่มีกระดูกไม่แข็งแรง หรือเกิดจากอุบัติเหตุรุนแรงในคนทั่วไป

สาเหตุของกระดูกสันหลังยุบหลายตำแหน่ง

  1. กระดูกพรุน (Osteoporosis):

  2. มะเร็งแพร่กระจายมาที่กระดูกสันหลัง (Metastatic Spinal Tumors):

  3. มะเร็งของไขกระดูก (Multiple Myeloma):

  4. การติดเชื้อที่กระดูกสันหลัง (Spinal Infection / Osteomyelitis):

  5. ไฮเปอร์พาราไทรอยด์ซึม (Hyperparathyroidism):

  6. การใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน:

การตรวจวินิจฉัย

เมื่อสงสัยว่ากระดูกสันหลังยุบหลายตำแหน่ง แพทย์จำเป็นต้องตรวจให้ละเอียดเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง ซึ่งอาจรวมถึง:

  • เอกซเรย์กระดูกสันหลัง (X-ray): ตรวจดูเบื้องต้นว่ากระดูกยุบที่ตำแหน่งใดบ้าง

  • การตรวจความหนาแน่นกระดูก (DEXA Scan): เพื่อยืนยันว่ามีภาวะกระดูกพรุนหรือไม่

  • MRI กระดูกสันหลัง (MRI of the Spine): เป็นการตรวจที่สำคัญมาก เพราะสามารถเห็นรายละเอียดของไขกระดูก เส้นประสาท และเนื้อเยื่อรอบๆ ได้ชัดเจน ช่วยแยกได้ว่าการยุบตัวเกิดจากกระดูกพรุน เนื้องอก หรือการติดเชื้อ รวมถึงดูว่ามีการกดทับไขสันหลังหรือเส้นประสาทหรือไม่

  • การตรวจเลือด:

  • การตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy): หากการตรวจอื่นๆ ยังไม่สามารถยืนยันสาเหตุได้แน่ชัด โดยเฉพาะกรณีสงสัยเนื้องอกหรือการติดเชื้อ แพทย์อาจจำเป็นต้องเจาะเก็บชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดกระดูกสันหลังยุบ (โดยรวม):

  • อายุที่เพิ่มขึ้น: โดยเฉพาะผู้สูงอายุ

  • เพศหญิง: โดยเฉพาะหลังวัยหมดประจำเดือน

  • ภาวะกระดูกพรุน: ไม่ว่าจะจากอายุ หรือจากโรคอื่น

  • การใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน:

  • มีประวัติโรคมะเร็ง: โดยเฉพาะมะเร็งที่มักแพร่ไปกระดูก

  • การติดเชื้อ: โดยเฉพาะการติดเชื้อที่รุนแรงในกระแสเลือด

  • ภาวะขาดวิตามิน D และแคลเซียมรุนแรง:

  • การดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่จัด:

แนวทางการรักษา

การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่แท้จริงที่ตรวจพบครับ

  • หากเป็นกระดูกพรุน: รักษาด้วยยาเพิ่มความหนาแน่นกระดูก เสริมแคลเซียมและวิตามิน D รวมถึงปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต

  • หากเป็นมะเร็ง: อาจต้องผ่าตัด ฉายแสง เคมีบำบัด หรือการรักษาอื่นๆ ตามชนิดและระยะของมะเร็ง

  • หากติดเชื้อ: ให้ยาปฏิชีวนะ หรือยาต้านเชื้อรา บางกรณีอาจต้องผ่าตัดระบายหนอง

  • หากเป็นไฮเปอร์พาราไทรอยด์ซึม: การรักษาหลักคือการผ่าตัดเอาต่อมพาราไทรอยด์ที่ทำงานผิดปกติออก

  • การรักษาตามอาการ: ไม่ว่าสาเหตุใด การบรรเทาอาการปวดเป็นสิ่งสำคัญ อาจใช้ยาแก้ปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือการทำกายภาพบำบัด ในบางรายที่มีการยุบตัวรุนแรงและปวดมาก อาจพิจารณาการฉีดซีเมนต์เสริมกระดูก (Vertebroplasty/Kyphoplasty) เพื่อบรรเทาอาการปวดและเพิ่มความแข็งแรงให้กระดูก

พยากรณ์โรค: หายขาดไหม ต้องติดตามหรือดูแลตลอดชีวิตหรือไม่

พยากรณ์โรคขึ้นอยู่กับสาเหตุครับ

  • กระดูกพรุน: ไม่หายขาด แต่สามารถควบคุมไม่ให้กระดูกยุบเพิ่มได้ด้วยการดูแลตัวเองและทานยาอย่างสม่ำเสมอ

  • มะเร็ง: ขึ้นอยู่กับชนิด ระยะ และการตอบสนองต่อการรักษา

  • ติดเชื้อ: หากรักษาครบถ้วน อาจหายขาดได้

  • ไฮเปอร์พาราไทรอยด์ซึม: หากผ่าตัดเอาต่อมที่ผิดปกติออกได้ อาการมักจะดีขึ้นและหายได้

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าสาเหตุใดก็ตาม ผู้ป่วยมักจะต้องมีการติดตามอาการและดูแลสุขภาพกระดูกอย่างต่อเนื่องไปตลอดครับ โดยเฉพาะเรื่องการป้องกันการล้ม และการเสริมสร้างความแข็งแรงของกระดูก เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นครับ

หมออยากบอกว่า...การปวดหลังและพบว่ากระดูกสันหลังยุบหลายตำแหน่ง ไม่ใช่เรื่องเล็กๆ ที่จะละเลยได้นะครับ ยิ่งในผู้สูงอายุ ยิ่งต้องรีบพามาพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกและข้อ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงให้เจอ จะได้รักษาได้ตรงจุดและทันเวลา เพราะบางครั้ง สาเหตุอาจซับซ้อนกว่าที่เราคิดครับ การได้ทราบสาเหตุที่แน่ชัด จะช่วยให้เราคลายความกังวล และวางแผนการดูแลคนที่เรารักได้อย่างถูกทางที่สุดครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng

#กระดูกสันหลังยุบ #ปวดหลัง #กระดูกพรุน #มะเร็งกระดูก #ติดเชื้อกระดูก #ไฮเปอร์พาราไทรอยด์ซึม #ดูแลผู้สูงอายุ #สุขภาพกระดูกและข้อ #หมอเก่งกระดูกและข้อ