"ปวดหลังไม่หายสักที แถมตอนนี้ยังร้าวลงขาเหมือนมีไฟฟ้าช็อต เดินนิดหน่อยก็ปวดจนต้องหยุดพัก" นี่อาจไม่ใช่แค่อาการปวดกล้ามเนื้อธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนจากภาวะที่หลายคนกังวลใจ นั่นคือ "หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท" ครับ

"แค่ยกของผิดท่า ทำไมปวดทรมานขนาดนี้"

หมอเจอบ่อยมากครับ คนไข้วัยทำงานอย่าง "คุณเอ (นามสมมติ)" อายุ 34 ปี เดินกะเผลกเข้ามาในห้องตรวจ พร้อมกับเล่าว่า "หมอครับ ผมปวดหลังมา 4 เดือนแล้ว เป็นๆ หายๆ แต่เดือนนี้ไม่ไหวเลยครับ มันปวดจี๊ดลงไปที่ขาขวาตลอดเวลา นั่งทำงานก็ไม่ได้ นอนก็ไม่สบายตัว ตอนแรกนึกว่าแค่กล้ามเนื้ออักเสบ แต่กินยาแล้วก็ไม่หายขาด"

สีหน้าของคุณเอเต็มไปด้วยความกังวล ซึ่งหมอเข้าใจดีครับ เพราะอาการปวดที่รบกวนชีวิตประจำวันขนาดนี้ ย่อมทำให้ใจเสียได้เป็นธรรมดา

ความจริงที่หมออยากบอก

อาการปวดหลังเฉยๆ อาจเกิดจากกล้ามเนื้อได้ แต่ถ้ามีอาการ "ร้าวลงขา" ร่วมด้วย โดยเฉพาะร้าวลงไปต่ำกว่าเข่า มีอาการชา หรืออ่อนแรงร่วมด้วย นี่คือสัญญาณสำคัญที่บอกว่าอาจมีอะไรไปรบกวน "เส้นประสาท" ของเราอยู่ครับ ซึ่งสาเหตุยอดฮิตในคนวัยทำงานก็คือ "หมอนรองกระดูกปลิ้น" นี่เอง

ลองนึกภาพตามนะครับ กระดูกสันหลังของเราแต่ละข้อ จะมี "หมอนรองกระดูก" คั่นอยู่ ลักษณะเหมือนเจลลี่นุ่มๆ ที่มีเปลือกแข็งหุ้ม ทำหน้าที่เป็นโช้คอัพรับแรงกระแทก แต่เมื่อเราใช้งานหนัก ก้มยกของผิดท่า นั่งนานๆ หรือเกิดอุบัติเหตุ เปลือกของหมอนรองกระดูกอาจจะฉีกขาด ทำให้เนื้อเจลลี่ข้างใน "ปลิ้น" ออกมาเหมือนไส้ขนมปังทะลัก แล้วไปกดทับเส้นประสาทที่อยู่ด้านหลังพอดี

เมื่อเส้นประสาทซึ่งเปรียบเสมือนสายไฟถูกกดทับ ก็จะส่งสัญญาณปวดแปล๊บๆ ชา หรือยิบๆ ไปตามแนวที่เส้นประสาทนั้นวิ่งไปเลี้ยง ซึ่งส่วนใหญ่ก็คือบริเวณสะโพกและขานั่นเองครับ

ทำความรู้จัก "หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท"

• โรคคืออะไร? คือภาวะที่เนื้อเยื่อส่วนในของหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อนออกมากดเบียดเส้นประสาทไขสันหลัง ทำให้เกิดอาการปวดตามแนวเส้นประสาท

• สาเหตุ:

• อาการที่ต้องสังเกต:

เราจะตรวจวินิจฉัยได้อย่างไร?

เมื่อมาพบแพทย์ อันดับแรกหมอจะซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียดครับ จะมีการทดสอบกำลังกล้ามเนื้อ การรับความรู้สึก และลองให้ยกขาตรงๆ เพื่อดูว่ามีการกดทับเส้นประสาทจริงหรือไม่

• เอกซเรย์ (X-ray): การเอกซเรย์จะช่วยให้หมอเห็นโครงสร้างกระดูกโดยรวม ว่ามีกระดูกทรุด กระดูกเคลื่อน หรือข้อเสื่อมหรือไม่ แต่จะไม่สามารถมองเห็นตัวหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมาได้โดยตรงครับ ดังนั้นในบางคน ผลเอกซเรย์อาจจะดู "ปกติ" ทั้งๆ ที่มีอาการปวดรุนแรง

• เอ็มอาร์ไอ (MRI) หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า: นี่คือเครื่องมือที่ดีที่สุดในการวินิจฉัยภาวะนี้ครับ เพราะ MRI สามารถสร้างภาพเนื้อเยื่อต่างๆ ได้อย่างละเอียด ทำให้หมอเห็นได้ชัดเจนว่าหมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาตรงไหน และกดทับเส้นประสาทมากน้อยเพียงใด

แนวทางการรักษามีอะไรบ้าง?

ข่าวดีก็คือ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ (มากกว่า 80-90%) สามารถหายได้ด้วยการรักษาแบบไม่ต้องผ่าตัดครับ

1. การปรับพฤติกรรมและพักผ่อน: ในช่วงแรกที่ปวดมาก ควรหลีกเลี่ยงท่าทางที่กระตุ้นอาการปวด เช่น การนั่งนานๆ การก้มยกของ

2. การใช้ยา: แพทย์อาจสั่งยาแก้ปวด ลดการอักเสบ หรือยาคลายกล้ามเนื้อ เพื่อบรรเทาอาการในช่วงแรก และอาจมียาที่ช่วยลดอาการปวดจากเส้นประสาทโดยตรง

3. กายภาพบำบัด: สำคัญมากๆ ครับ นักกายภาพบำบัดจะช่วยสอนท่าบริหารที่ถูกต้อง เพื่อยืดกล้ามเนื้อและสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (Core Muscles) ซึ่งจะช่วยพยุงกระดูกสันหลังและลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ

4. การฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลัง: ในกรณีที่ปวดมากและทานยาไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาสเตียรอยด์เข้าไปในตำแหน่งที่เส้นประสาทถูกกดทับโดยตรง เพื่อลดการอักเสบอย่างรวดเร็ว ซึ่งมักจะทำโดยใช้เครื่องอัลตราซาวด์หรือเอกซเรย์นำวิถีเพื่อความแม่นยำและปลอดภัย

5. การผ่าตัด: จะพิจารณาเป็นทางเลือกสุดท้ายจริงๆ ครับ สำหรับกรณีที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ดีขึ้นภายใน 4-6 สัปดาห์, มีอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อมากขึ้นเรื่อยๆ หรือมีภาวะควบคุมการขับถ่ายไม่ได้

โรคนี้จะหายขาดไหม?

อาการปวดจากหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทส่วนใหญ่จะค่อยๆ ดีขึ้นและหายได้ แต่หัวใจสำคัญคือการ "ป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ" ครับ เราต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้ถูกต้อง ทั้งการนั่ง การยืน การยกของ และหมั่นบริหารกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องให้แข็งแรงอยู่เสมอครับ

อย่าปล่อยให้ความปวดรบกวนคุณภาพชีวิตนะครับ หากมีอาการน่าสงสัย ควรรีบมาปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการรักษาที่ถูกต้องครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng

#ปวดหลัง #ปวดหลังร้าวลงขา #หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท #ออฟฟิศซินโดรม #กระดูกสันหลัง #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดเอว