อาการปวดเข่าในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้หญิงอายุ 78 ปี และมีอาการปวดมากมา 2 วัน มักจะเกี่ยวข้องกับ "โรคข้อเข่าเสื่อม" ครับ

ปวดเข่าแบบนี้… สัญญาณเตือน "ข้อเข่าเสื่อม" ที่ไม่ควรมองข้าม!

เคยไหมครับ? ตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกปวดแปลบที่เข่า หรือเดินขึ้นลงบันไดทีไรก็ต้องจับราวตลอด เพราะเข่ามัน "ก๊อบแก๊บ" แถมยังปวดจี๊ดจนไม่อยากจะขยับตัวเลย…

คุณลุงสมชายอายุ 78 ปี ก็เล่าให้หมอฟังแบบเดียวกันนี้เลยครับ แกบอกว่า "หมอครับ ผมปวดเข่าขวามานานแล้ว แต่ 2 วันนี้มันปวดหนักกว่าเดิม เดินแทบไม่ได้เลย นอนก็ปวด ตื่นมาก็ปวด ไม่รู้เป็นอะไรครับ" ฟังแล้วหมอเข้าใจเลยครับว่าความปวดเข่าเรื้อรังแบบนี้มันทรมานแค่ไหน

ข้อเข่าเสื่อม คืออะไร ทำไมถึงปวดได้ขนาดนี้?

หมออยากบอกว่า อาการปวดเข่าที่คุณลุงสมชายเจอ และหลายๆ คนก็เป็นกันบ่อยๆ โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น นั่นคือสัญญาณของ "โรคข้อเข่าเสื่อม" ครับ

ลองนึกภาพข้อเข่าของเราเหมือนบานพับประตูครับ ระหว่างกระดูกต้นขาและกระดูกหน้าแข้ง จะมีหมอนรองกระดูกและกระดูกอ่อนที่คอยทำหน้าที่เป็นเหมือนฟองน้ำนุ่มๆ รองรับแรงกระแทกและทำให้การเคลื่อนไหวราบรื่น แต่พอเราใช้งานมานานๆ เหมือนประตูที่เปิดปิดบ่อยๆ บานพับมันก็เริ่มสึก กระดูกอ่อนที่ว่านี้ก็ค่อยๆ เสื่อมสภาพลง ผิวไม่เรียบเหมือนเดิม บางทีก็บางลง หรือหายไปเลย ทำให้กระดูกเสียดสีกัน เกิดการอักเสบและอาการปวดตามมานั่นเองครับ

สาเหตุหลักๆ ของข้อเข่าเสื่อมที่พบบ่อย คือ:

• อายุที่เพิ่มขึ้น: เป็นสาเหตุหลักๆ เลยครับ ยิ่งอายุมาก โอกาสเสื่อมก็ยิ่งสูง

• น้ำหนักตัวเกิน: น้ำหนักที่มากเกินไปทำให้เข่าต้องแบกรับภาระหนักขึ้น เหมือนเอาของหนักๆ ไปวางบนบานพับประตูตลอดเวลา ทำให้สึกเร็วกว่าปกติ

• การใช้งานหนักหรือกิจกรรมซ้ำๆ: เช่น การนั่งยองๆ คุกเข่า หรือยกของหนักเป็นประจำ

• การบาดเจ็บที่เข่า: เคยประสบอุบัติเหตุ เข่าแตก หรือเอ็นฉีกขาด ก็ทำให้ข้อเข่าเสื่อมเร็วกว่าปกติได้

• กรรมพันธุ์: บางคนอาจมีพันธุกรรมที่ทำให้ข้อเข่าเสื่อมได้ง่ายกว่าคนอื่น

อาการของข้อเข่าเสื่อม สังเกตได้ไม่ยาก:

• ปวดเข่า: เป็นอาการหลักเลยครับ มักจะปวดเวลาขยับ หรือลงน้ำหนัก เช่น เดิน ยืน หรือขึ้นลงบันได บางคนอาจปวดตอนกลางคืน

• เข่าฝืดตึง: โดยเฉพาะตอนเช้า หรือหลังจากนั่งนานๆ พอขยับสักพักก็จะดีขึ้น

• มีเสียงดังในเข่า: บางคนอาจได้ยินเสียง "ก๊อบแก๊บ" หรือ "ครืดคราด" เวลาขยับเข่า

• เข่าบวมร้อน: เมื่อมีการอักเสบ อาจเห็นเข่าบวมแดง และรู้สึกร้อน

• เหยียดหรืองอเข่าได้ไม่สุด: เพราะกระดูกอ่อนที่สึกกร่อนไปทำให้การเคลื่อนไหวไม่ราบรื่น

จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นข้อเข่าเสื่อม?

เมื่อคุณหมอฟังอาการและตรวจร่างกายเบื้องต้นแล้ว ก็อาจจะมีการตรวจเพิ่มเติมเพื่อยืนยันการวินิจฉัยและดูความรุนแรงของโรคครับ

• การตรวจร่างกาย: คุณหมอจะตรวจดูการเคลื่อนไหวของเข่า การบวม การกดเจ็บ และความมั่นคงของข้อเข่า

• การเอกซเรย์ (X-ray): เป็นการตรวจที่สำคัญและง่ายที่สุดครับ เอกซเรย์จะช่วยให้คุณหมอเห็นช่องว่างระหว่างกระดูกว่าแคบลงหรือไม่ มีกระดูกงอกผิดปกติหรือไม่ ซึ่งเป็นสัญญาณของข้อเข่าเสื่อมครับ

• การอัลตราซาวนด์ (Ultrasound): ในบางกรณี คุณหมออาจใช้อัลตราซาวนด์เพื่อดูรายละเอียดของเนื้อเยื่ออ่อนรอบๆ ข้อ เช่น เส้นเอ็น กล้ามเนื้อ หรือถุงน้ำที่อาจเกี่ยวข้องกับอาการปวด

• การตรวจ MRI (Magnetic Resonance Imaging): เป็นการตรวจที่ละเอียดที่สุด ใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าสร้างภาพเนื้อเยื่อต่างๆ ในเข่า เช่น กระดูกอ่อน หมอนรองกระดูก เส้นเอ็น และกล้ามเนื้อ ช่วยให้เห็นความผิดปกติที่การเอกซเรย์ธรรมดาอาจมองไม่เห็น มักใช้ในกรณีที่สงสัยความผิดปกติที่ซับซ้อนขึ้น

แล้วจะรักษาอย่างไรดี?

แนวทางการรักษาข้อเข่าเสื่อมมีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและสภาพร่างกายของแต่ละคนครับ

• การปรับพฤติกรรม: เป็นสิ่งสำคัญอันดับแรกเลยครับ!

• การใช้ยา:

• การฉีดยาเข้าข้อ:

• การผ่าตัด: เป็นทางเลือกสุดท้ายสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงมาก และไม่ตอบสนองต่อการรักษาแบบอื่นๆ เช่น การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาเดินได้ดีขึ้นและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นมากครับ

ข้อเข่าเสื่อม หายขาดไหม? ต้องดูแลตลอดชีวิตหรือเปล่า?

หมออยากบอกว่า "ข้อเข่าเสื่อม" เป็นภาวะที่เกิดขึ้นตามวัย คล้ายกับความเสื่อมของร่างกายส่วนอื่นๆ ครับ การรักษาจะมุ่งเน้นไปที่การบรรเทาอาการปวด ชะลอการเสื่อม และช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ อาจจะไม่หายขาด 100% เหมือนโรคติดเชื้อ แต่เราสามารถดูแลและควบคุมอาการให้ดีขึ้นได้ครับ

การดูแลตนเองอย่างต่อเนื่อง การออกกำลังกายที่เหมาะสม การควบคุมน้ำหนัก และการติดตามอาการกับคุณหมอเป็นประจำ จะช่วยให้คุณมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้มาก แม้จะมีข้อเข่าเสื่อมก็ตามครับ

หมอเชื่อว่าการเข้าใจโรคและดูแลตัวเองอย่างถูกวิธี จะช่วยให้ทุกคนรับมือกับข้อเข่าเสื่อมได้อย่างมั่นใจครับ หากมีอาการปวดเข่าอย่าปล่อยทิ้งไว้นานนะครับ รีบมาปรึกษาคุณหมอ เพื่อหาแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุดครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng

#ข้อเข่าเสื่อม #ปวดเข่า #กระดูกและข้อ #ดูแลสุขภาพ #หมอเก่งกระดูกและข้อ