ปวดข้อเข่า เข่าเสื่อม...ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอย่างที่คิด

วันก่อนมีคุณลุงวัย 58 เดินกะเผลกเข้าห้องตรวจ บอกว่า “หมอครับ เข่าผมปวดทุกครั้งที่เดินขึ้นลงบันได บางวันตื่นเช้ามายังตึงจนก้าวไม่ออก” ลุงเล่าว่าเคยคิดว่าเป็นเพราะอายุมากขึ้น แต่ช่วงหลังปวดบ่อยขึ้นจนเริ่มกลัวว่าจะเดินไม่ได้ในอนาคต

หมออยากบอกว่า... “เข่าเสื่อม” ไม่ใช่โรคของคนแก่เท่านั้น วัยทำงานก็เป็นได้ และถ้ารู้เท่าทัน ดูแลถูกวิธี ส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตได้ปกติ ไม่ต้องผ่าตัด

เข่าเสื่อมคืออะไร

ข้อเข่าของเรามี “กระดูกอ่อน” คล้ายเบาะนุ่มๆ คอยรองรับน้ำหนักและช่วยให้ขาเคลื่อนไหวได้ลื่น เมื่ออายุมากขึ้นหรือใช้งานหนัก กระดูกอ่อนนี้จะค่อยๆ สึกหรือบางลง เหมือนฟองน้ำที่ถูกบีบซ้ำๆ จนแฟบ พอน้ำหล่อเลี้ยงในข้อเปลี่ยนคุณภาพ ข้อก็เริ่มฝืดและเกิดการอักเสบ

สาเหตุสำคัญ

• อายุ 40 ปีขึ้นไป โอกาสกระดูกอ่อนเสื่อมเพิ่มขึ้น

• น้ำหนักเกิน ทำให้ข้อรับแรงมากเกินปกติ

• ใช้งานเข่าหนัก เช่น นั่งพับเพียบ คุกเข่า เดินขึ้นลงบันไดบ่อยๆ

• เคยบาดเจ็บเข่าหรือผ่าตัดมาก่อน

• พันธุกรรมหรือโครงสร้างเข่าผิดปกติ

อาการที่ควรรู้

• ปวดเข่าเวลาเดินขึ้นลงบันได หรือหลังใช้งานนานๆ

• เข่าตึงตอนเช้า หรือหลังนั่งนาน

• มีเสียงดังกรอบแกรบเวลาเคลื่อนไหว

• เข่าบวมเป็นๆ หายๆ

• เคลื่อนไหวข้อได้น้อยลง เดินกะเผลก

การตรวจวินิจฉัย

หมอจะเริ่มจากซักประวัติ ตรวจการเคลื่อนไหว และกดดูจุดกดเจ็บ

• เอกซเรย์: ดูช่องว่างระหว่างกระดูกว่าตื้นลงหรือไม่ และดูการสึกของผิวข้อ

• อัลตราซาวด์: ดูน้ำในข้อหรือถุงน้ำรอบข้อ

• MRI: ใช้ในกรณีสงสัยเอ็นหรือหมอนรองกระดูกมีปัญหา

บางครั้งถ้าพบว่ามีน้ำในข้อเยอะ อาจต้องดูดน้ำไปตรวจว่าเป็นเพราะการอักเสบทั่วไปหรือมีการติดเชื้อ

แนวทางการรักษา

ข่าวดีคือ คนส่วนใหญ่ที่เข่าเสื่อมสามารถดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

1. ปรับพฤติกรรม: พักข้อ ลดกิจกรรมที่กระแทกเข่า เช่น กระโดด วิ่งลงบันได

2. ลดน้ำหนัก สำหรับคนที่น้ำหนักมาก ถือว่าเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด

3. กายภาพบำบัด: เสริมกล้ามเนื้อรอบเข่า เช่น ท่าเหยียดเข่า ท่ายกขาตรง ปั่นจักรยาน

4. ยาแก้อักเสบ: ใช้ตามคำแนะนำแพทย์เพื่อลดอาการปวดและบวม

5. ฉีดยาเข้าข้อ: ฉีดยาลดอักเสบหรือสารหล่อลื่น โดยใช้เครื่อง ultrasound ช่วยให้แม่นยำ

6. ผ่าตัด: สำหรับรายที่ข้อเสียหายมาก เดินลำบากแม้รักษาเต็มที่แล้ว

การป้องกันและดูแลตัวเอง

• ควบคุมน้ำหนัก ไม่ให้ข้อรับแรงเกิน

• เลี่ยงนั่งพับเพียบ คุกเข่า หรือนั่งยองนานๆ

• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ เช่น ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน เดินในน้ำ

• เลือกรองเท้าพื้นนุ่ม ดูดซับแรงกระแทกได้ดี

**สิ่งสำคัญคือไม่มีอาหารเสริมใดๆๆ จะมาสร้างกระดูกอ่อนที่สึกกร่อนจากการเสื่อมได้ อย่าไปหลงเชื่อโฆษณาต่างๆที่มีอยู่ *****

พยากรณ์โรค

เข่าเสื่อมไม่ใช่โรคที่รักษาให้กลับไปเหมือนเดิมได้ 100% แต่ถ้ารู้เร็ว ดูแลถูกวิธี สามารถชะลอการเสื่อมและใช้ชีวิตปกติได้อีกหลายปี และจำไว้ว่า มากกว่า 80–90% ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด

หมออยากให้มองว่าการปวดเข่าเป็นสัญญาณเตือน ให้เราปรับพฤติกรรมตั้งแต่วันนี้ เพื่อไม่ให้ถึงวันที่เดินลำบากจริงๆ

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#ปวดเข่า #เข่าเสื่อม #หมอเก่ง #หมอกระดูกและข้อ #ปวดข้อ #ข้อเสื่อม #สุขภาพเข่า