🦵 ปวดบวมข้อเข่าเรื้อรัง…จะแยกได้อย่างไร ระหว่าง “ข้อเข่าเสื่อม” กับ “เก๊าท์”?

คุณลุงวัย 58 ปี มาหาหมอด้วยอาการปวดและบวมที่เข่ามานาน เดินลำบาก ลงบันไดแล้วเจ็บมาก บางวันเข่าบวมขึ้นมาชัดจนสงสัยว่าเป็นเก๊าท์ แต่เพื่อนก็บอกว่าอาจเป็นข้อเข่าเสื่อมเพราะอายุมากแล้ว สรุปแล้วจะดูออกได้อย่างไร?

1. ข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis)

• เกิดจากการสึกหรอของผิวข้อและกระดูกอ่อนที่หุ้มปลายกระดูก

• พบได้บ่อยในคนอายุ 45 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะคนที่ใช้งานข้อหนัก มีน้ำหนักตัวมาก หรือมีประวัติบาดเจ็บเข่า

• อาการสำคัญคือ ปวดแบบเรื้อรัง ปวดมากเวลาเดิน นั่งยอง ๆ หรือขึ้นลงบันได

• มักมีเสียงดัง “กึกกัก” เวลาขยับข้อ

• ข้อเข่าบวมได้ แต่ไม่แดงร้อนจัด

• ตรวจ X-ray จะเห็นช่องข้อแคบ กระดูกงอก

2. เก๊าท์ (Gout)

• เกิดจากผลึกกรดยูริกตกตะกอนในข้อ ทำให้ข้ออักเสบเฉียบพลัน

• อาการสำคัญคือ ปวดบวม แดง ร้อน เกิดขึ้นทันทีภายในไม่กี่ชั่วโมง มักรุนแรงจนเดินไม่ได้

• บ่อยครั้งเป็นที่โคนนิ้วหัวแม่เท้า แต่ข้อเข่า ข้อเท้า ก็พบได้

• มักกำเริบหลังทานอาหารพิวรีนสูง เช่น เครื่องใน อาหารทะเล ดื่มเบียร์ หรือพักผ่อนน้อย

• ถ้าเป็นนาน ๆ อาจมี “ก้อนโทฟัส” รอบข้อ หรือมีนิ่วในไตร่วมด้วย

• ตรวจเลือดจะพบกรดยูริกสูง และถ้าเจาะน้ำในข้อจะพบผลึกยูเรต

3. จะสังเกตแยกอย่างไร?

• ข้อเข่าเสื่อม → ปวดเรื้อรัง ค่อย ๆ เป็นมากขึ้น ปวดตอนใช้งาน ไม่ค่อยแดงร้อน

• เก๊าท์ → ปวดเฉียบพลัน ข้อบวมแดงร้อนมาก เริ่มต้นแบบทันทีทันใด และอาจมีไข้ร่วมด้วย

4. แนวทางการตรวจวินิจฉัย

• หมอจะซักประวัติอย่างละเอียด (ลักษณะการปวด ปัจจัยกระตุ้น)

• ตรวจร่างกายดูลักษณะบวม แดง ร้อน และการเคลื่อนไหวข้อ

• ตรวจเลือด → กรดยูริกสูงบ่งชี้เก๊าท์ แต่ต้องพิจารณาร่วมกับอาการ

• X-ray → ถ้าเห็นข้อเสื่อม กระดูกงอก ช่องข้อแคบ → สนับสนุนข้อเข่าเสื่อม

• เจาะน้ำข้อ → ถ้าพบผลึกยูริก จะยืนยันเก๊าท์ได้แน่นอน

5. การรักษา

• ข้อเข่าเสื่อม: ลดน้ำหนัก ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อรอบเข่า ใช้ยาลดปวด ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่ หรือพิจารณาผ่าตัดเปลี่ยนข้อในรายรุนแรง

• เก๊าท์: รักษาช่วงเฉียบพลันด้วยยาแก้อักเสบ (NSAIDs, colchicine) และควบคุมระยะยาวด้วยยาลดกรดยูริก ปรับพฤติกรรมการกินและการดื่ม

คำแนะนำหมอเก่ง

หมออยากบอกว่า… “ปวดบวมเข่า” ไม่ใช่ทุกกรณีจะเหมือนกัน ถ้าเป็นเรื้อรังนาน ๆ ให้สงสัยข้อเข่าเสื่อม แต่ถ้าปวดบวมแดงร้อนเฉียบพลัน คิดถึงเก๊าท์ไว้ก่อน การตรวจโดยแพทย์พร้อมการเจาะเลือดหรือเอกซเรย์ จะช่วยยืนยันได้แน่นอน อย่าปล่อยให้ข้อเสียหายจนรักษายากครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#ข้อเข่าเสื่อม #เก๊าท์ #ปวดข้อเข่า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #สุขภาพข้อ