🦶 ปวดบวมข้อเท้า…แค่เคล็ดขัดยอก หรือ “เก๊าท์” กำเริบ?

เย็นวันหนึ่ง คุณสมชายอายุ 45 ปี มาหาหมอด้วยอาการปวดบวมที่ข้อเท้าข้างขวา เดินแทบไม่ได้ รู้สึกว่าข้อเท้าร้อน ๆ ตึง ๆ จับแล้วเจ็บชัด “หมอครับ ผมนึกว่าข้อพลิก แต่ทำไมบวมมาก แถมปวดจนกลางคืนตื่นขึ้นมาเลย” …นี่อาจไม่ใช่การบาดเจ็บธรรมดา แต่อาจเป็น โรคเก๊าท์ ที่หลายคนคุ้นชื่อ แต่ยังไม่ค่อยเข้าใจจริง ๆ

เก๊าท์คืออะไร?

“เก๊าท์” คือภาวะข้ออักเสบที่เกิดจากการสะสมของผลึกกรดยูริก (Uric acid crystal) ในข้อ เมื่อผลึกไปเกาะที่เยื่อบุข้อ จะทำให้เกิดการอักเสบเฉียบพลัน ข้อบวม แดง ร้อน และปวดมาก

โรคนี้พบได้บ่อยในผู้ชายวัยกลางคนขึ้นไป และมักกำเริบหลังจากทานอาหารที่มีพิวรีนสูง เช่น เครื่องในสัตว์ อาหารทะเล เหล้า เบียร์ หรือหลังจากพักผ่อนน้อย ร่างกายอ่อนเพลีย

สาเหตุและการเกิดโรค (Pathogenesis)

• กรดยูริกสูงในเลือด (Hyperuricemia): ร่างกายผลิตมากเกินไป หรือไตขับออกน้อยเกินไป

• ผลึกยูเรตสะสม: เมื่อระดับกรดยูริกในเลือดสูง ผลึกจะตกตะกอนและไปสะสมในข้อ เอ็น และเนื้อเยื่อรอบ ๆ

• เกิดการอักเสบ: ร่างกายตอบสนองต่อผลึกเหล่านี้เหมือนสิ่งแปลกปลอม → ทำให้ข้ออักเสบเฉียบพลัน

อาการ (Symptoms & Signs)

• ปวดข้ออย่างรุนแรง มักเริ่มทันทีภายในไม่กี่ชั่วโมง

• ข้อบวม แดง ร้อน กดเจ็บมาก

• มักเป็นที่ข้อโคนนิ้วหัวแม่เท้า แต่ ข้อเท้า ข้อเข่า และข้ออื่น ๆ ก็เป็นได้

• บางคนอาจมีไข้ต่ำ ๆ ร่วมด้วย

แนวทางการวินิจฉัย (Diagnosis)

1. ซักประวัติและตรวจร่างกาย: ลักษณะบวมแดงร้อนที่ข้อ + อาการปวดเฉียบพลัน

2. การเจาะน้ำข้อ (Synovial fluid analysis): ถ้าเป็นไปได้ หมอจะเจาะน้ำในข้อไปตรวจดูผลึกยูริก ซึ่งถือว่าเป็นมาตรฐานที่ยืนยันได้ชัดเจน

3. ตรวจเลือด: ตรวจกรดยูริกในเลือด (แต่บางครั้งช่วงกำเริบ กรดยูริกอาจไม่ได้สูงมาก)

4. X-ray: อาจช่วยดูความเสียหายของข้อ หากเป็นเก๊าท์เรื้อรังมานาน

การรักษา (Treatment)

1. ช่วงอักเสบเฉียบพลัน

2. การควบคุมระยะยาว

ภาวะแทรกซ้อนถ้าปล่อยไว้ (Complications)

• เก๊าท์เรื้อรัง ข้อจะผิดรูป ใช้งานลำบาก

• เกิดก้อนโทฟัส (Tophi) เป็นก้อนแข็ง ๆ รอบข้อ เอ็น ใต้ผิวหนัง

• กรดยูริกตกตะกอนในไต → นิ่วในไต หรือไตเสื่อมเรื้อรัง

การพยากรณ์โรค (Prognosis)

ถ้าได้รับการวินิจฉัยถูกต้อง และปรับพฤติกรรมร่วมกับการใช้ยาตามแพทย์สั่ง ส่วนใหญ่ควบคุมได้ดี ไม่รบกวนการใช้ชีวิต แต่ถ้าละเลย ปล่อยให้กำเริบบ่อย ๆ อาจกลายเป็นเก๊าท์เรื้อรังที่รักษายาก

คำแนะนำหมอเก่ง

หมออยากบอกว่า… “ปวดบวมข้อเท้า” ไม่ได้หมายถึงแค่ข้อพลิกหรือข้อเคล็ดเสมอไป ถ้ามีลักษณะบวมแดง ร้อน ปวดมาก โดยเฉพาะในผู้ชายวัยกลางคนที่ชอบทานอาหารพิวรีนสูง ควรสงสัยเก๊าท์ไว้ก่อน และรีบมาพบแพทย์เพื่อยืนยันและรักษาให้ถูกต้อง จะได้ป้องกันไม่ให้ข้อพังหรือไตเสียในอนาคตครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#เก๊าท์ #ข้อเท้าอักเสบ #ปวดข้อเท้า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #สุขภาพข้อ