คำถามที่คนไข้ถามบ่อย โดย ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์
ระยะเวลาการฟื้นตัวและการกลับมาเดินได้ปกตินั้นแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล โดยทั่วไปจะใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน ขึ้นอยู่กับการปฏิบัติตามโปรแกรมกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมอ
การปวดเข่าเป็นเรื่องปกติหลังผ่าตัด แต่หากปวดมาก ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อปรับแผนการรักษาและบรรเทาอาการปวดก่อนทำกายภาพ
การประคบเย็นหลังการฝึกกายภาพสามารถช่วยลดอาการปวดและบวมได้ในหลายกรณี โดยเฉพาะในช่วงแรกหลังผ่าตัด
การทำกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญ โดยทั่วไปแนะนำให้ทำหลายครั้งต่อวันตามคำแนะนำของนักกายภาพบำบัด
มีท่ากายภาพหลายท่าที่สามารถฝึกเองได้ที่บ้าน เช่น การกระดกข้อเท้า การเกร็งหน้าขา การฝึกงอและเหยียดเข่า ซึ่งควรทำภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด
ส่วนใหญ่ไม่เกี่ยวกันครับ แผลนูนเป็นเรื่องของผิวหนังชั้นนอก แต่ถ้ามีอาการ บวม แดง ร้อน และมีไข้ร่วมด้วย อันนั้นอาจจะเป็นการติดเชื้อข้างใน ต้องรีบมาหาหมอครับ
เป็นความเชื่อที่ผิดครับ ไข่เป็นโปรตีนที่ดีช่วยให้แผลสมานตัวได้ไวขึ้น ส่วนแผลจะนูนหรือไม่ขึ้นอยู่กับพันธุกรรมและแรงตึงผิวมากกว่าอาหารครับ
โดยปกติกระบวนการสร้างแผลเป็นจะพีคที่สุดในช่วง 3-6 เดือนแรก และจะเริ่มคงที่หลังจาก 1 ปีไปแล้วครับ --- #### สรุปประเด็นสำคัญ 1. แผลเป็นนูนหลังผ่าตัดเข่าเกิดจาก "พันธุกรรม" และ "แรงตึง" ของผิวหนังบริเวณเข่าเป็นหลัก 2. ความขยันของร่างกายในการสร้างคอลลาเจนที่มากเกินไป ทำให้แผลดูหนาและนิ่มน้อยลง 3. การใช้แผ่นซิลิโคนเจลและการนวดแผลตั้งแต่เนิ่นๆ คือวิธีป้องกันที่ดีที่สุด 4. ส่วนใหญ่รักษาได้ด้วยการฉีดยาเฉพาะจุดและทายา ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดซ้ำ 5. สวยไม่สวยไม่สำคัญเท่า "งอเข่าได้สุดและเดินได้ไร้อาการป
อาการปวดเข่ามากจนเดินไม่ไหว อาจเป็นสัญญาณของข้อเข่าเสื่อมระยะที่สี่ ซึ่งในหลายกรณี การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมครับ
ข้อเข่าเทียมยุคปัจจุบันส่วนใหญ่มักอยู่ได้นานกว่า 25 ปี ในคนไข้ส่วนใหญ่ครับ
การรอจนข้อเข่าเสื่อมรุนแรงมาก อาจส่งผลต่อผลการผ่าตัดได้ครับ การปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญ
คนไข้ส่วนใหญ่หลังผ่าตัดสามารถกลับมาเดินได้เป็นปกติและทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันได้ดีขึ้นครับ
ในระยะที่สี่ การรักษาแบบไม่ผ่าตัดมักไม่ได้ผลดีเท่าที่ควรครับ แต่การปรึกษาแพทย์จะช่วยให้ทราบทางเลือกที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละบุคคล
การมาตรวจติดตามตามนัดจะช่วยให้แพทย์ประเมินสภาพข้อเข่าเทียมและกระดูกรอบๆ ได้อย่างสม่ำเสมอ
การใช้งานที่หนักหน่วงหรือน้ำหนักตัวที่มากเกินไป อาจส่งผลต่ออายุการใช้งานของส่วนประกอบบางอย่างในข้อเข่าเทียมได้
อาการที่ควรสังเกต เช่น ขาบวมแดงข้างเดียว หรือปวดน่องอย่างเฉียบพลัน ควรปรึกษาแพทย์ทันที
การแก้ไขข้อเข่าเทียมหลวมอาจมีหลายวิธี ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพของข้อเข่าเทียมและกระดูกในขณะนั้น
การปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์เรื่องการออกกำลังกาย การควบคุมน้ำหนัก และการหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เสี่ยงต่อการบาดเจ็บ จะช่วยยืดอายุการใช้งานได้
อาจเป็นเพราะกล้ามเนื้อต้นขาที่ลีบสะสมจากการใช้งานน้อยเป็นเวลานาน ทำให้ขาดแรงขับเคลื่อนในการยกขาครับ
ในหลายกรณี ปัญหาที่กระดูกสันหลังส่วนเอวอาจส่งผลต่อการส่งสัญญาณประสาทไปยังขา ทำให้ขาไม่มีแรงหรือทรงตัวไม่ดี แม้ว่าเข่าเทียมจะใช้งานได้ดีก็ตามครับ
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ · คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่